Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Historia Europy Środkowo-Wschodniej

Na ilustracji fragment obrazu Artura Orlionowa „Bitwa pod Beresteczkiem”.

artykuł | 10.02.2019 | Autor:

Największe starcie XVII-wiecznej Europy? Bitwa pod Beresteczkiem

„Nie wiem, czy ojczyzna nasza, czy świat cały widział po grunwaldzkiej bitwie coś podobnego” – pisał jeden z uczestników bitwy pod Beresteczkiem. Rzeczywiście wojska Rzeczypospolitej zwyciężyły w jednej z największych bitew XVII-wiecznej Europy. Jeżeli nie największej.

Sporny pomnik w Birczy (fot. Palkin, lic. CCA SA 2.0)

opinia | 29.01.2019 | Autor:

Zginęli ratując mieszkańców przed UPA, a teraz mają trafić na śmietnik historii? Czy mieszkańcy Gminy Bircza ocalili pomnik swoich obrońców?

Ustawa dekomunizacyjna miała pomóc usunąć z przestrzeni publicznej ślady komunizmy. Niestety w wielu miejscach jej założenia wprowadzano w życie kompletni bezmyślnie. Mieszkańcy Birczy, których m.in. MO i LWP trzy razy broniło przed atakiem UPA uznali, że pomnika swoich...

Zwycięstwo nad Bugiem otwarło Chrobremu drogę do zdobycia Kijowa. Na ilustracji rysunek Jana Ksawerego Koźmińskiego "Bolesław Chrobry pod Kijowem"

artykuł | 08.01.2019 | Autor:

Bitwa nad Bugiem w 1018 roku. Wielki triumf Bolesława Chrobrego, dzięki któremu zdobył Kijów

Rusini grozili Bolesławowi Chrobremu, że przekłują mu włóczniami jego wielki brzuch. Stało się jednak inaczej: w bitwie nad Bugiem to polskie włócznie były górą.

Ukraiński znaczek pocztowy wydany na 100-lecie urodzin Bandery.

news | 30.12.2018 | Autor:

Ukraińcy ustanowili święto narodowe na cześć Bandery wbrew rezolucji ONZ

Dzień urodzin Stepana Bandery (1 stycznia) ogłoszono na Ukrainie świętem narodowym. Co więcej, cały rok 2019 zostanie poświęcony tej kontrowersyjnej postaci. Decyzja ukraińskich władz wzbudziła ostry sprzeciw ze strony Izraela. Powód? Ten „bohater” był niemieckim kolaborantem.

Enklopion - zdjęcie poglądowe (fot. Daderot, lic. domena publiczna)

news | 26.12.2018 | Autor:

Niezwykłe znalezisko bułgarskich archeologów. Uważają, że tajemniczy artefakt zawiera fragmenty krzyża, na którym zginął Jezus

Jesienią w twierdzy Trapesitsa w Bułgarii natrafiono na nieznany wcześniej kościół pochodzący z XIII wieku. Odkrycie ucieszyło badaczy, ale naprawdę zelektryzowało ich dopiero to, co znaleziono we wnętrzu świątyni. 

recenzja | 21.12.2018 | Autor:

Monumentalne dzieło z małą wpadką (recenzja: Borys Płonka, „Węgrzy. Stosunki demograficzno-etniczne na przestrzeni dziejów”)

Niedawno Anna Butrym, znana hungarystka, na swoim Facebooku wrzuciła zdjęcie książki, którą widziała w Ambasadzie Węgier. Wśród osób zainteresowanych naszymi „bratankami” przetoczyło się, niczym walec, pytanie: „Czy ktoś to czytał?”. Nikt jeszcze nie widział tej publikacji, a już...

W roku 536 Europa na 18 miesięcy pogrążyła się w ciemnościach. Skutki? Głód, nędza i choroby.

news | 16.11.2018 | Autor:

Który rok był najgorszy w historii Europy? Naukowcy właśnie to ustalili. Rezultat ich badań może cię zaskoczyć!

W którym momencie dziejów żyło im się absolutnie najgorzej? Nie był to rok 1349, kiedy żniwo zbierała Czarna Śmierć ani nawet 1918, gdy nie dość, że trwała wielka wojna, to jeszcze grypa hiszpanka zabiła od 50 do 100 milionów ludzi. Zatem kiedy Europejczycy mieli najbardziej „przechlapane”?

Stanisław Bułak-Bałachowicz i estoński generał Johan Laidoner w Pskowie 25 sierpnia 1919 roku. Sojusz atamana z Estonią okazał się nietrwały. Zdjęcie i podpis z książki "Wojna domowa".

artykuł | 29.10.2018 | Autor:

Walcząc o niepodległą Białoruś, grabił i mordował. Prawda o Stanisławie Bułaku-Bałachowiczu

Historycy czasem porównują go do Kmicica. Piłsudski uważał, że był „bandytą, ale nie tylko to; on dziś Rosjanin, jutro Polak, pojutrze Białorusin, a następnego dnia Murzyn”. W rzeczywistości szaloną kampanię wojenną Stanisława Bułaka-Bałachowicza napędzało przede wszystkim jedno: chęć...

Pracownicy estońskiego Archiwum Narodowego w drodze na pole przed rokiem 1970 (fot. National Archives of Estonia, lic. Flickr Commons)

news | 16.10.2018 | Autor:

Jeszcze raz wraca temat reparacji wojennych. Czy Estonia i Łotwa wystawią Rosji słony rachunek?

Znów głośno jest o reparacjach wojennych. Ty razem jednak wcale nie chodzi o uzyskanie ich od Niemiec. Estonia i Łotwa postanowiły wyrównać rachunki ze Związkiem Radzieckim. Czy w związku z tym wystawią Rosji, sukcesorce ZSRR, rachunek opiewający na...

Jeszcze dobrze nie opadł pył po bitwie pod Mohaczem a Habsburgowie już zabrali się za porządki na Węgrzech.

artykuł | 23.09.2018 | Autor:

Zapomniane zbrodnie Habsburgów, o których milczą niemieckojęzyczne podręczniki

Nie wszyscy poddani Habsburgów dobrze ich wspominają. Zwłaszcza na niektórych podporządkowanych sobie ziemiach potężna dynastia rządziła twardą ręką, bezlitośnie je eksploatując i sprowadzając mieszkańców do roli podludzi. Doprowadziła ich do takiej desperacji, że po pomoc udali się do...

recenzja | 07.09.2018 | Autor:

Zapomniana kampania II wojny światowej (Kamen Nevenkin „Zdobyć Budapeszt. Kampania na Węgrzech 1944”)

Wśród najbardziej znanych operacji z czasu II wojny światowej rzadko wymienia się zdobywanie węgierskiej stolicy. A przecież był to jeden z najkrwawszych epizodów trwającego sześć lat globalnego konfliktu. Czy najnowsza książka Kamena Nevenkina przyczyni się do zmiany tego...

artykuł | 19.06.2018 | Autor:

10 największych podróżniczek w dziejach. Mężczyźni mogliby się od nich uczyć

Najwyższa pora, by Magellan, Kolumb i da Gama zrobili miejsce dla nie mniej utalentowanych koleżanek. Te kobiety biły podróżnicze rekordy i odkrywały nieznane krainy na krańcach świata. Dlaczego tak rzadko się o nich mówi?

recenzja | 01.06.2018 | Autor:

Jak z ukraińskiego faszysty zrobić narodowego bohatera? („Stepan Bandera” Grzegorz Rossoliński-Liebe)

Czy są jakieś granice idealizowania bohaterów narodowych? Jak daleko można się posunąć w przeinaczaniu i instrumentalnym traktowaniu historii dla potrzeb politycznych? Takie pytania nasuwają się podczas lektury wydanej właśnie biografii przywódcy ukraińskiego ruchu narodowego, Stepana Bandery.

Pod koniec zeszłego roku pozostałości pomnika UPA wyglądały tak. Teraz nie ma po nich śladu (fot. archiwum prywatne)

news | 28.05.2018 | Autor:

IPN szuka szkieletów pod banderowskim pomnikiem. Czy znajdują się tam ciała żołnierzy UPA?

Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN kilka dni temu przeprowadziło poszukiwania szczątków pod słynnym pomnikiem UPA w miejscowości Hruszowice na Podkarpaciu. Pierwsze ustalenia nie spodobały się Ukraińcom.

Grawerowany krzemień (fot. Ana Mahjkic i in,, PLoS ONE, lic. CC by 4.0)

news | 07.05.2018 | Autor:

Czy Neandertalczycy potrafili przekazywać sobie informacje za pomocą symboli wyrytych w kamieniu? Najnowsze badania pokazują, że jest to możliwe

W 1924 roku na Krymie odkryto dużą jaskinię, a w niej pochówki i relikty z czasów prehistorycznych. Pogrzebanych tam zostało dwoje neandertalczyków – dorosły i niemowlę. Wśród setek znalezionych na miejscu narzędzi krzemiennych był grawerowany kawałek kamienia. Naukowcy...

Logo IPN (fot. domena publiczna)

news | 27.03.2018 | Autor:

IPN zaczyna współpracę z ukraińskimi archiwami. Czy to koniec kłopotów Instytutu z badaniami na wschodzie?

W poniedziałek w Warszawie podpisane zostały umowy o współpracy pomiędzy Instytutem Pamięci Narodowej oraz ukraińskimi Państwowymi Archiwami Obwodowymi w Odessie, Winnicy i Chmielnickim. Dzięki temu polscy historycy zyskają dostęp do ważnych materiałów zgromadzonych przez archiwistów zza naszej wschodniej...

Król Jan III Sobieski

news | 22.03.2018 | Autor:

Dzięki Białorusinom będziemy mieć dostęp do niezwykłego archiwum Sobieskich, które ma za sobą burzliwe dzieje

Nieco w cieniu głośnej uroczystości oficjalnego wpisania aktu Unii Lubelskiej na Listę Pamięci Świata UNESCO Białorusini przekazali Polakom skany archiwum rodziny Sobieskich. Dokumenty przez wiele lat po wojnie były uznawane za zaginione.

Bohdan Chmielnicki (fot. domena publiczna)

miniatura | 21.03.2018 | Autor:

Bohdan Chmielnicki dysponował tajnymi dokumentami, tłumaczącymi jak Polska zamierza go zwalczać. W jaki sposób wszedł w ich posiadanie?

Jawność polskiego życia politycznego przynosiła niekiedy opłakane skutki. A obrady Sejmów pełne były krzyków, kłótni i chaosu.

Litewski skansen - muzeum pod gołym niebem (fot. vietnam-lt, lic. CC0)

miniatura | 19.03.2018 | Autor:

Najbardziej archaiczny język w Europie. Używają go nasi najbliżsi sąsiedzi

Liczne autorytety potwierdzają przekonanie, że „jest najbardziej archaiczny ze wszystkich języków indoeuropejskich” i że „zachował on swoje archaiczne formy lepiej niż jakikolwiek inny współczesny język indoeuropejski”.

Wiec niepodległościowy na Chreszczatyku, głównej ulicy Kijowa, rok 1917. Zdjęcie z książki "Czerwony Głód".

artykuł | 17.03.2018 | Autor:

Czy Ukraińcy dorośli do posiadania własnego państwa?

W zamęcie I wojny światowej, wśród padających imperiów i rewolucyjnych zmian, Polska dostrzegła swoją szansę wybicia się na niepodległość. Podobna szansa otworzyła się po raz pierwszy również przed Ukraińcami. Im jednak się nie udało. Czy sami byli sobie...

Czy Stalin celowo wymordował miliony Ukraińców?

artykuł | 10.03.2018 | Autor:

Czy Józef Stalin kazał wymordować cztery miliony Ukraińców?

Wielki Głód na Ukrainie pochłonął życie blisko 4 mln osób. Jak doszło do tej tragedii? Czy było to celowe ludobójstwo na narodzie ukraińskim? A może tylko skutek uboczny brutalnej kolektywizacji w całym Związku Radzieckim?

Marsz nacjonalistów ukraińskich we Lwowie (fot. screen materiału przygotowanego przez telewizję "1+1")

news | 05.03.2018 | Autor:

We Lwowie nacjonaliści ukraińscy przemaszerowali w rocznicę śmierci dowódcy UPA pod hasłem „Miasto Lwów nie dla polskich panów”

Ukraińscy nacjonaliści zorganizowali we Lwowie marsz będący odpowiedzią na nowelizację ustawy o IPN, która między innymi penalizuje banderyzm. Ukraińcy mówią głośno – nikt nie będzie nam nakazywać, których bohaterów mamy czcić.

Twierdza w Kamieńcu Podolskim (fot. enelene, lic. CC0)

news | 26.02.2018 | Autor:

Co się stanie z twierdzą w Kamieńcu Podolskim? Ukraińcy „remontują” ją kulą do wyburzania

Dawna polska twierdza w Kamieńcu Podolskim, znajdująca się obecnie na terytorium Ukrainy, w czasach swojej świetności zyskała mino niezdobytej. W połowie lutego zawaliła się część muru rozsławionych przez „Trylogię” Sienkiewicza fortyfikacji. Ukraińcy prowadzą prace konserwatorskie z użyciem kuli...

Przejście graniczne z Ukrainą (fot. Go Travel, lic. CCA 2.0)

news | 16.02.2018 | Autor:

Weryfikacja Polaków z Ukrainy. Mogą zamieszkać w Polsce, o ile… potępią UPA i Chmielnickiego?

Procedura urzędowa obejmuje wywiady, w których coraz częściej padają pytania o historię. Między innymi o rzeź wołyńską, działalność UPA, a nawet – o Chmielnickiego. Odpowiedzi mogą zdecydować o prawie pobytu w Polsce.

Dobrawa i Mieszko na banknocie okolicznościowym wyemitowanym w 2015 roku.

artykuł | 11.02.2018 | Autor:

Tajemnica sprzed tysiąclecia. Czy księżna Dobrawa była wdową? Kim był jej pierwszy mąż?

Osobliwe słowo, którego użył czeski kronikarz i trudna do rozwikłania informacja niemieckiego biskupa. Na tych dwóch wskazówkach historycy od dawna łamią sobie głowę, próbując ustalić kim była Dobrawa, nim została pierwszą historyczną władczynią Polski.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.