Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Powojnie

Dlaczego Mossad nie schwytał Josefa Mengelego?

artykuł | 19.05.2019 | Autor:

Wielka porażka Mossadu. Dlaczego izraelskim agentom nie udało się schwytać Josefa Mengelego?

W latach 60. agenci Mossadu odnaleźli w Ameryce Południowej jednego z najgorszych hitlerowskich zbrodniarzy: Josefa Mengele, Anioła Śmierci z Auschwitz. Pozostało tylko opracować plan jego porwania i wywiezienia do Izraela. Niestety, szefostwo agencji podjęło zupełnie inną decyzję…

Wałęsa odniósł w debacie niekwestionowane zwycięstwo. Zdjęcie z 1980 roku.

artykuł | 15.05.2019 | Autor:

„Idziecie, krok po kroku, a tu samochodami świat jedzie!”. Jak Wałęsa pokonał Miodowicza w telewizyjnej debacie?

Tej debaty, niefrasobliwie zaproponowanej przez Miodowicza, bały się obie strony. Rząd niechętnie oddawał mikrofon przywódcy opozycji, a „Solidarność” drżała, czy przewodniczący aby nie „zabłyśnie” ignorancją w sprawach gospodarczych. Najmniej niepokoju odczuwali sami dyskutanci, nieświadomi tego, jak wielkie będą...

Gdy Gomułka został pierwszym sekretarzem partii, w Polsce zapanowała „gomułkomania”.

miniatura | 10.05.2019 | Autor:

Dlaczego Polacy (przynajmniej na początku) kochali Władysława Gomułkę?

Gdy w 1956 roku ogłoszono, że Bieruta na stanowisku pierwszego sekretarza PZPR zastąpi Władysław Gomułka, Polskę opanowała prawdziwa „gomułkomania”. Na wiecach poparcia tłumy skandowały jego imię. Skąd brała się wśród Polaków tak ogromna popularność tego – było nie...

Opozycja składała się z wielu środowisk. Kogo władze uznały za element najbardziej "wywrotowy"?

miniatura | 07.05.2019 | Autor:

Czarna lista przy Okrągłym Stole. Czy władzy udało się wykluczyć z obrad wybranych działaczy opozycji?

Zanim w ogóle doszło do obrad Okrągłego Stołu, władza i opozycja przez szereg miesięcy ustalały warunki prowadzenia rozmów. Porozumienie zawisło na włosku, gdy partia zażądała wykluczenia z reprezentacji „Solidarności” kilkudziesięciu działaczy. Kto znalazł się na „czarnej liście” i...

Michnik podkreślał konieczność porozumienia już w 1985 roku. Zdjęcie z 2004 roku.

artykuł | 28.04.2019 | Autor:

Czy to Adam Michnik pierwszy rzucił pomysł Okrągłego Stołu?

Michnik w 1989 roku znalazł się w gronie zwolenników ugody ze środowiskami rządowymi. Był jednym z uczestników obrad Okrągłego Stołu. I nic dziwnego – on sam podobny pomysł zgłosił już kilka lat wcześniej, w momencie, kiedy zarówno partia,...

Alfred Miodowicz w 1984 roku został szefem OPZZ.

artykuł | 15.04.2019 | Autor:

Największym wrogiem "Solidarności" wcale nie był Jaruzelski. Ten działacz walczył przeciwko jej legalizacji do samego końca

„Jeden związek w jednym zakładzie” – dla kierującego się tym hasłem szefa OPZZ „Solidarność” była niemal śmiertelnym zagrożeniem. Zrobił wszystko, by zniweczyć plan jej odrodzenia… i paradoksalnie przysporzył Lechowi Wałęsie popularności.

Ołtarz kościoła Ntrama w Rwandzie. Na podłodze leżą szczątki ofiar ludobójstwa (fot. Scott Chacon, lic. CC BY 2.0)

news | 12.04.2019 | Autor:

Macron chce zbadać, jaką rolę Francja odegrała w ludobójstwie w Rwandzie

Emmanuel Macron ogłosił, że powołani przez francuski rząd eksperci zapoznają się materiałami archiwalnymi z czasów François Mitterranda. To za jego prezydentury, w 1994 roku, doszło do przerażającego ludobójstwa w Rwandzie. Czy Francja maczała w tym palce?

Zdaniem niektórych w 1949 roku prawdziwy Bierut od dawna już nie żył. W jego miejsce podstawiono sobowtóra.

artykuł | 06.04.2019 | Autor:

Czy Sowieci podmienili Bieruta na jego sobowtóra?

Przez lata partyjni oficjele śledzili każdy krok Bolesława Bieruta. I to nie tylko dlatego, że był bliskim współpracownikiem Stalina. Patrzyli mu na ręce, ponieważ szukali dowodów na to, iż prezydent w rzeczywistości jest… sobowtórem! Ale co w takim...

Jeszcze w połowie lat 80. za działalność opozycyjną groziły wieloletnie wyroki więzienia. Na zdjęciu manifestacja KPN (1987).

artykuł | 02.04.2019 | Autor:

„Najważniejsza decyzja od wprowadzenia stanu wojennego”. Jak doszło do uchwalenia ostatniej amnestii w PRL-u?

W drugiej połowie lat 80. członkom antykomunistycznej opozycji w PRL wciąż groziły wieloletnie wyroki. Naciski na wypuszczenie więźniów sumienia stopniowo się jednak nasilały. Władza, która nie zamierzała rezygnować z represji, stanęła przed prawdziwym dylematem. Jak go rozwiązano?

Kwaśniewski przełamał impas przy Okrągłym Stole, ale za jaką cenę?

miniatura | 31.03.2019 | Autor:

Pierwsze wolne wybory do senatu zawdzięczamy… Kwaśniewskiemu. Jak to możliwe?

Na początku marca 1989 roku los rozmów przy Okrągłym Stole zawisł na włosku. Sytuację uratowała zgłoszona przez Aleksandra Kwaśniewskiego w Magdalence propozycja wolnych wyborów do senatu. Problem w tym, że zaskoczyła ona nie tylko opozycjonistów, ale i stronę...

Czesław Kiszczak został wyznaczony przez stronę rządową do prowadzenia rozmów z opozycją.

miniatura | 25.03.2019 | Autor:

„Idziemy na rzeź jak barany”. Co Czesław Kiszczak sądził o ustaleniach Okrągłego Stołu?

Do zaproszenia przedstawicieli opozycji do negocjacji skłoniła PZPR nie dobra wola, lecz konieczność. Jeszcze przy Okrągłym Stole w środowisku rządowym ścierały się różne opinie co do tego, na jakie iść ustępstwa. A szef partyjnej delegacji, Czesław Kiszczak, nie...

Współcześni Rosjanie oceniają Stalina pozytywnie, jako budowniczego radzieckiego imperium.

artykuł | 09.03.2019 | Autor:

Za co Rosjanie kochają Stalina?

Stalin ogromnie „przysłużył się” swojemu krajowi.  To on stworzył system obozów pracy przymusowej. Odpowiadał za przymusową kolektywizację i Wielki Głód. Przeprowadzał masowe czystki. Za jego pomysły życiem zapłaciły dziesiątki milionów niewinnych osób. Ale dla współczesnych Rosjan… jest bohaterem.

Zdjęcie ze zbiorów Archiwum Kancelarii Prezydenta RP (fot. Archiwum Kancelarii Prezydenta RP, lic. GNU FDL)

miniatura | 02.03.2019 | Autor:

„Syjonistyczna piąta kolumna”. Co nastąpiło w Polsce w marcu 1968 roku?

Czystki objęły wojsko, administrację, szkolnictwo. Wszędzie usuwano syjonistów. Czasem prawdziwych, głównie jednak – tych wyimaginowanych.

Timothy Snyder w czasie wykładu w Toronto.

artykuł | 20.02.2019 | Autor:

Powtórka z Holokaustu? Wybitny historyk ostrzega, że totalitaryzm wcale nie jest reliktem przeszłości

Przez dekady badał najnowsze dzieje Europy. W centrum jego zainteresowania znalazły się systemy totalitarne. Dzisiaj ostrzega: historia może się powtórzyć. Czego tak bardzo obawia się Timothy Snyder i z jakiego powodu warto posłuchać, co ma do powiedzenia?

Tadeusz Mazowiecki w Krzyżowej w 1989 roku (fot. Artur Klose, lic. CCA SA 2.0 G)

miniatura | 16.02.2019 | Autor:

„Wasz prezydent, nasz premier”. W jaki sposób powstał pierwszy demokratyczny rząd Polski po II wojnie światowej?

Kompromis wcale nie był oczywisty. PZPR i jego partie satelickie kontrolowały 65% mandatów w Sejmie, a Wałęsa wcale nie chciał solidarnościowego rządu. Jak w takim razie doszło do utworzenia gabinetu Tadeusza Mazowieckiego?

Młoda świnia (fot. liz west, CCA SA 2.0)

miniatura | 04.02.2019 | Autor:

Wojenne kontyngenty? Ćwierć wieku po zakończeniu II wojny światowej państwo wciąż rekwirowało majątek polskich chłopów

Kontyngenty, nazywane także dostawami obowiązkowymi, wprowadzano dla zaspokojenia braków wywołanych wojną. Destrukcyjna polityka komunistów względem polskiej wsi sprawiła jednak, że utrzymano je aż do… 1972 roku!

Radzieccy żołnierze w Afganistanie w 1987 r. (fot. Кувакин Е. , lic. CCA SA 3.0 U)

news | 01.02.2019 | Autor:

USA odtajnia dokumenty dotyczące inwazji Sowietów na Afganistan. Czy to flirt Amerykanów z miejscowymi komunistami przesądził sprawę?

Nie tak dawno prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump stwierdził, że ZSRR najechało Afganistan w 1979 roku by powstrzymać terrorystów od przekraczania granicy. Jak pokazują świeżo odtajnione dokumenty, to wierutna bzdura. Winni inwazji mogą być… Amerykanie.

Józef Kuraś (fot. domena publiczna)

news | 31.01.2019 | Autor:

Czy syn „Ognia” dostanie ogromne odszkodowanie? Właśnie zakończył się proces o zadośćuczynienie za krzywdy

Jesienią 2017 roku polskie media obiegła wiadomość, że syn Józefa Kurasia „Ognia” domaga się miliona złotych zadośćuczynienia za krzywdy wyrządzone jego rodzinie przez komunistyczne władze. Właśnie zakończył się proces w tej sprawie.

Dzięki reformie kodeksu drogowego wielu nazistowskim funkcjonariuszom udało się uniknąć sprawiedliwości. Zdjęcie poglądowe.

nauka | 31.01.2019 | Autor:

Jak kodeks drogowy pomógł nazistowskim zbrodniarzom uniknąć sprawiedliwości? Raport Sebastiana Fikusa z UŚ

Jeszcze ponad 20 lat po wojnie kwestia rozliczenia zbrodni hitlerowskich pozostawała nierozstrzygnięta. Wielu winnych wciąż przebywało na wolności i w duchu liczyło, że sprawa się przedawni. Gdy jednak zaczęto głośno mówić, że przestępstwa z okresu II wojny światowej...

Jerzy Popiełuszko (fot. oryginał: Andrzej Iwański, praca pochodna: TharonXX, lic. CC BY-SA 3.0)

news | 30.01.2019 | Autor:

Ludzie, którzy fabrykowali dowody przeciw ks. Popiełuszce staną przed sądem? IPN złożył akt oskarżenia

Jak informuje IPN, 25 stycznia  2019 roku prokurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie skierował do sądu akt oskarżenia przeciwko byłym funkcjonariuszom SB, Grzegorzowi P., Waldemarowi O. i Leszkowi N., w sprawie tworzenia fałszywych dowodów...

Sporny pomnik w Birczy (fot. Palkin, lic. CCA SA 2.0)

opinia | 29.01.2019 | Autor:

Zginęli ratując mieszkańców przed UPA, a teraz mają trafić na śmietnik historii? Czy mieszkańcy Gminy Bircza ocalili pomnik swoich obrońców?

Ustawa dekomunizacyjna miała pomóc usunąć z przestrzeni publicznej ślady komunizmy. Niestety w wielu miejscach jej założenia wprowadzano w życie kompletni bezmyślnie. Mieszkańcy Birczy, których m.in. MO i LWP trzy razy broniło przed atakiem UPA uznali, że pomnika swoich...

Jerzy Morawski (fot. domena publiczna)

miniatura | 28.01.2019 | Autor:

„Polska krajem ludzi kształcących się”. Skąd się brała obsesja Gomułki na punkcie edukacji?

99,7% dzieci w miastach uczęszczało do szkoły. W ciągu dziesięciu lat przybyło dwa i pół tysiąca podstawówek. Jak należy interpretować te liczby? I dlaczego Gomułka przywiązywali tak ogromną wagę do edukacji?

UMK w Toruniu (fot. Pko, lic. CCASA 4.0 I)

news | 24.01.2019 | Autor:

Sąd prawomocnie uniewinnił byłego rektora UMK od zarzutów stawianych przez IPN. Jan Kopcewicz nie współpracował z SB

Dwa lata trwała sądowna walka naukowca z Torunia z gdańskim oddziałem IPN. Przedstawiciele Instytutu twierdzili, że były rektor jest kłamcą lustracyjnym. Kopcewicz  bronił się podkreślając, że gdyby wiedział, ze w jego życiorysie jest coś nie tak „nie pakowałby...

Kobietom zawdzięczamy stworzenie zmywarki - oraz szeregu innych rewolucyjnych wynalazków.

artykuł | 23.01.2019 | Autor:

Kobiece wynalazki, które zmieniły świat. Dlaczego nie pamiętamy o tych wielkich odkrywczyniach?

Da Vinci, Edison, Bell – w zestawieniach największych wynalazców królują mężczyźni. Jednak to właśnie kobiety często dokonywały odkryć, które w realny sposób zmieniły nasze życie. Kamizelki kuloodporne, piła tarczowa, zmywarka czy wi-fi to tylko niektóre z nich. Co...

Coś ty zrobił dla realizacji planu? Fragment plakatu propagandowego z 1953 roku.

nauka | 17.01.2019 | Autor:

Kogo skazywano na konfiskatę majątku za czasów PRL-u? Szczegółowe badania prof. Rzeplińskiej

Konfiskowanie majątku już w XIX stuleciu uznawano za karę wyjątkowo archaiczną. Wróciła ona jednak do łask stulecie później w państwach rządzonych przez dyktatury – w tym także w Polsce Ludowej. Kogo w PRL-u skazywano na konfiskatę mienia?

  • Szukaj tylko w:

  • Wybierz miejsce akcji:

  • Wybierz temat:

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.