Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Mity, przekłamania i propaganda

Sam Hitler sporadycznie używał nazistowskiego pozdrowienia.

miniatura | 13.01.2019 | Autor:

Nazistowski savoir-vivre. Jak i kiedy należało wykonywać hitlerowskie pozdrowienie w III Rzeszy?

Powitanie słowami „Heil Hitler” w połączeniu z wyciągnięciem prawej ręki było jednym z najbardziej charakterystycznych elementów życia w III Rzeszy. Za uchylanie się od wykonywania gestu groziły surowe konsekwencje. Jakie reguły narzucała w tej kwestii Niemcom nazistowska etykieta?

Dla czarnoskórych niewolników Brytyjczycy przygotowali okrojoną wersję Pisma Świętego (na zdj. Biblia króla Jakuba z 1611 roku).

news | 13.01.2019 | Autor:

Pokazano specjalną wersję Biblii dla… czarnych niewolników. Czy różni się od tej, którą znasz?

XIX-wieczni redaktorzy tzw. Biblii Niewolników w swojej edycji „oczyścili” Pismo Święte z wywrotowych tez. Usunęli wszystkie fragmenty, które – ich zdaniem – mogły skłonić czarnoskórych do buntu przeciwko brytyjskiemu imperium. Za podżegające do rebelii uznali pokaźne fragmenty –...

Nostradamus już za życia był rozpoznawany, ale prawdziwą sławę zyskał dopiero po śmierci.

miniatura | 01.01.2019 | Autor:

Przepowiednie Nostradamusa. Od czego rozpoczęła się kariera słynnego astrologa i czy jego proroctwa naprawdę są tak trafne?

Przewidział podobno rewolucję francuską, dojście Hitlera do władzy i śmierć prezydenta Kennedy’ego. Za życia potrafił rozpoznać w napotkanym mnichu przyszłego papieża. Tylko czy to nie zbyt piękne, by mogło być prawdziwe?

Serial spotkał się z krytyką nie tylko w Polsce, ale również m.in. w Wielkiej Brytanii i USA (ilustracja: fragment plakatu promocyjnego serialu pod jego angielskim tytułem "Generation War").

news | 29.12.2018 | Autor:

Niemiecka telewizja musi przeprosić i zapłacić – wyrok w sprawie serialu „Nasze matki, nasi ojcowie”

W piątek zapadł wyrok w procesie przeciwko niemieckim producentom telewizyjnym, stojącym za serialem „Nasze matki, nasi ojcowie”. Niemcy będą musieli przeprosić i zapłacić za oczernianie AK i naruszenie dóbr osobistych polskich żołnierzy. „To trudna i precedensowa sprawa” –...

Legenda o Wandzie ma wiele odsłon. Ale czy któraś jest prawdziwa lub choćby prawdopodobna?

miniatura | 19.12.2018 | Autorzy: i

Czy Wanda naprawdę nie chciała Niemca?

Gdzie nauka zawodzi, wkraczają legendy. A że o początkach polskiego państwa niewiele możemy powiedzieć z całą pewnością, ta część naszej historii pełna jest mitycznych postaci i wydarzeń. Problem w tym, że wiele tych opowieści opiera się na kruchych...

31 stycznia 1933 roku „Völkischer Beobachter" uznał dzieło Hitlera za książkę dnia.

miniatura | 09.12.2018 | Autor:

Dzieło życia Hitlera. Jak przedwojenni krytycy przyjęli „Mein Kampf”?

Gdy Adolf Hitler zasiadał do pisania Mein Kampf, raczej nie przypuszczał, jak złą sławę zyska pewnego dnia jego dzieło. Do dziś to jedna z najbardziej kontrowersyjnych publikacji na świecie – prawdopodobnie najczęściej omawiana i… najrzadziej czytana książka w...

Wielu Polaków było przekonanych, że to Żydzi stworzyli komunizm.

artykuł | 21.11.2018 | Autor:

Dlaczego w Polsce tak popularne stało się określenie „żydokomuna”?

W międzywojennej Polsce połączenie antykomunizmu z antysemityzmem nie było niczym niezwykłym. Wróg – Żyd i komunista – ucieleśniał wszystko, co rzekomo zagrażało polskiej i katolickiej Rzeczpospolitej. Skąd wziął się ten stereotyp i czy miał oparcie w rzeczywistości?

Katowice, Muzeum Hansa Klossa (fot. bonczek_hydroforgroup, lic. CCA SA 2.0)

news | 29.10.2018 | Autor:

Hans Kloss miał zostać esbekiem? Niewiele brakowało

„Nie ze mną te numery, Bruner!” – powtarzał Hans Kloss, a Polacy oglądali w telewizji z zapartym tchem jego kolejne przygody. Jak się okazuje, niewiele brakowało, by zamiast wyprowadzać w pole okupantów słynny szpieg zaczął… ścigać akowców. Scenarzyści...

Świeże bułeczki pszenne (fot. Couleur, lic. CC0)

miniatura | 09.10.2018 | Autor:

Sytuacja w Polsce za rządów Jaruzelskiego była tak dramatyczna, że „chrupiące bułeczki” stały się symbolem dobrobytu

„Będą w piekarniach chrupiące bułeczki” – zapewniał główny ekonomista ekipy Wojciecha Jaruzelskiego. I te bułeczki urosły w latach stanu wojennego do rangi nieosiągalnego rarytasu.

Obraz maryjny z Lublina (fot. Scotch Mist, lic. CC BY-SA 4.0)

miniatura | 14.09.2018 | Autor:

Cud lubelski. Co komunistyczne władze zrobiły, gdy zaczął krwawić obraz Matki Boskiej?

Modląca się 3 lipca 1949 roku w lubelskim kościele katedralnym zakonnica szarytka zobaczyła „czerwoną kroplę wielkości małej jagódki ” spływającą ze znajdującego się tam obrazu Matki Boskiej, co zgromadzeni wierni uznali za „krwawą łzę”.

Radio Liberty (fot. encsere, lic. CC BY 3.0)

miniatura | 28.08.2018 | Autor:

Wielka akcja zagłuszania. Co PRL-owskie władze robiły, by uniemożliwić Polakom słuchanie Radia Wolna Europa?

Stworzono całą sieć stacji zagłuszających, powołano wyspecjalizowaną sekcję Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, a nawet… planowano produkować tylko takie odbiorniki, na których nie będzie się dało słuchać zachodnich stacji.

Wybuch spowodował niewyobrażalne zniszczenia. Zabił około 300 osób.

artykuł | 13.08.2018 | Autor:

Czy podczas powstania warszawskiego naprawdę doszło do wybuchu czołgu pułapki? „To mit” – odpowiada Marek Sarjusz-Wolski

W niedzielę 13 sierpnia 1944 roku tuż po godzinie 18 monstrualna eksplozja zatrzęsła powstańczą Starówką. Zginęło około trzystu osób – mieszkańcy Warszawy i żołnierze. Ponad sto zostało rannych. W narodowej mitologii tragedię uwieczniono jako „wybuch czołgu pułapki.” Tymczasem...

Mało która postać podzieliła Polaków w stopniu podobnym co Leszek Balcerowicz. Bohater i twórca niejednego mitu okresu transformacji.

opinia | 21.07.2018 | Autor:

W te polityczne mity u zarania III Rzeczpospolitej uwierzyły miliony Polaków. Dlaczego?

Okres trudnej i niezrozumiałej transformacji aż prosił się o wygodne uproszczenia. Pojedyncze postacie czy fakty urastały do rangi symboli, a debatą publiczną zaczęły rządzić mity. Które okazały się najbardziej płodne? Które ciążą na nas do dzisiaj?

Mateusz Morawiecki (fot. Marek Mytnik, lic. CCA SA 3.0 U)

news | 02.07.2018 | Autor:

PiS wycofuje się z ustawy o IPN i nazywa to sukcesem Polski na arenie międzynarodowej. Nowe prawo ustalono w siedzibie Mosadu?

„Nie ma naszej zgody na kłamstwo historyczne, będziemy bronić prawdy o Polsce, bo jest to obrona honoru naszych przodków, którzy bronili także człowieczeństwa”. Te słowa premiera Mazowieckiego padły w Rzeszowie, tuż po tym, jak PiS wycofał się z...

Dominik Tarczyński (fot. Adrian Grycuk, lic. CC BY-SA 3.0 pl)

news | 18.06.2018 | Autor:

Polityk PiS „posprzątał” życiorys swojego dziadka, żołnierza wyklętego? W tej historii zaskakująco dużo rzeczy się nie zgadza, a dowodzi tego teczka z IPN

Poseł PiS Dominik Tarczyński wielokrotnie chwalił się tym, jak dumny jest ze swojego dziadka, żołnierza wyklętego Józefa Albińskiego. Sarkastycznie dziękował nawet „lewakom”, którzy skłonili go do zgłębiania rodzinnej historii. Chętnie o niej opowiada, tylko, że w jego wersji…...

Czyżby Stańczyk na obrazie Leona Wyczółkowskiego rozmyślał nad naszymi wadami narodowymi?

opinia | 25.04.2018 | Autor:

Siedem polskich grzechów głównych. Jakie są nasze największe wady narodowe?

Wielkie improwizacje i autorasizm. Najlepiej podlany gorączką romantyczną. Polacy mają swoje dobre strony, ale te akurat do nich nie należą. Jakie są nasze największe przywary i czy zawsze tacy byliśmy? 

Zygmunt III Waza (fot. domena publiczna)

miniatura | 23.03.2018 | Autor:

Rozwścieczony Zygmunt III Waza chwycił za miecz. Kanclerz zagroził wtedy, że zrobi z nim to, co Brutus z Cezarem

Historię najbardziej chyba burzliwej kłótni w historii polskich obrad sejmowych powtarzano przez całe stulecia. Zygmunt III Waza i Jan Zamoyski dosłownie skoczyli sobie do gardeł. Ale czy ta scysja w ogóle miała miejsce?

recenzja | 09.03.2018 | Autor:

Czy znamy prawdziwe korzenie współczesnej Europy? („Daleko od Timgadu” Stanisław Sałapa)

Co wspólnego ma leżące w ruinie, starożytne miasto rzymskie z obecną sytuacją polityczno-społeczną w Polsce i Europie? To pytanie zadał sobie, podczas wizyty w ruinach Timgadu, prawnik oraz znawca historii państwa i prawa Stanisław Sałapa.

Komenda Główna AK-ZWZ dysponowała maszynami drukarskimi, dzięki którym mogła rozpowszechniać między innymi "Biuletyn Informacyjny". Ilustracja z książki "Wielka Księga Armii Krajowej".

artykuł | 15.02.2018 | Autor:

Niemcy to „zdziczały naród”, a Anglosasi wcale nie oddali Polski w niewolę Stalinowi. Propaganda Polskiego Państwa Podziemnego

Biuro Informacji i Propagandy dbało o to, by przekazać Polakom wytyczne Komendy Głównej i odpowiednio ukształtować postawy wobec okupantów. Największą batalię stoczono jednak o… wizerunek Anglików i Amerykanów, których rosnące lekceważenie Polski coraz trudniej było ukryć.

Spotkanie z generałem SS stało się kanwą książki Kazimierza Moczarskiego "Rozmowy z katem". Ale zdaniem niektórych pracowników SB... nigdy do niego nie doszło.

artykuł | 13.02.2018 | Autor:

„Moczarski ani jeden dzień nie siedział ze Stroopem”. Kto i dlaczego oskarżał autora „Rozmów z katem” o kłamstwo?

Wnikliwy raport ze spotkania ze zbrodniarzem czy… sprawozdanie z wywiadu, który się nie odbył? W słynnej książce „Rozmowy z katem” tym, co w szczególny sposób łączy byłego akowca i generała gestapo, jest wspólna cela. Jednak zdaniem niektórych mamy...

Ofiarami czystek rasowych jeszcze przed wybuchem I wojny światowej byli Ormianie. Szacuje się, że w latach 1894-1896 zginęło ich około 80 000.

artykuł | 04.02.2018 | Autor:

Era antysemityzmu i eugeniki. Jaki naprawdę był „złoty wiek” Europy?

Hasła higieny rasowej. Projekty „komór śmierci”, w których łagodna muzyka towarzyszyłaby planowej eksterminacji. U zarania XX wieku Europa swoje największe zbrodnie miała jeszcze przed sobą. I właśnie przygotowywała pod nie grunt.

Stonka ziemniaczana (fot. skeeze, lic. CC0)

miniatura | 04.02.2018 | Autor:

Stonka ziemniaczana. Zmasowane działanie dywersyjno-sabotażowe wymierzone w socjalistyczną Polskę

Komunistyczne władze rozgłaszały, że stonka ziemniaczana została zrzucona do Bałtyku z amerykańskich samolotów. W ten oto sposób zgnili kapitaliści podjęli działania dywersyjno-sabotażowe przeciw socjalistycznej uprawie ziemniaka.

Do wykonania wielu fotografii z getta warszawskiego przyznał się Franz Konrad. Najprawdopodobniej jednak część zdjęć wykonywali fotografowie działający na rzecz propagandy III Rzeszy. Na ilustracje fragment słynnego zdjęcia z 1943 roku.

opinia | 16.01.2018 | Autor:

To najsłynniejsze zdjęcie z getta warszawskiego. Co powinieneś o nim wiedzieć?

Fotografie dokumentujące zagładę warszawskiego getta stały się wielokrotnie powielanymi świadectwami nazistowskiego ludobójstwa. Widzimy na nich Żydów wyganianych ze swoich kryjówek i rozstrzeliwanych. Ale co tak naprawdę wiemy o tym jednym, najbardziej rozpoznawalnym zdjęciu z 1943 roku?

W historii II wojny światowej, którą znają zachodni alianci, wróg jest tylko jeden - nazistowskie Niemcy.

artykuł | 15.01.2018 | Autor:

„Aliancki schemat historii”. Dlaczego na Zachodzie przez dziesiątki lat budowano fałszywy, tendencyjny i antypolski obraz II wojny światowej?

Z perspektywy zachodnich aliantów II wojna światowa była starciem Dobra i Zła. Jedynym ich wrogiem były hitlerowskie Niemcy. Na zrozumienie, że Stalin – zwycięzca spod Stalingradu – mógł także popełniać wojenne zbrodnie, trzeba było czekać kilkadziesiąt lat. 

Zygmunt Bauman

artykuł | 08.01.2018 | Autor:

Czy Bauman rzeczywiście dostał Krzyż Walecznych za zwalczanie żołnierzy wyklętych? Historyk IPN oskarża, ale prawda może wyglądać zupełnie inaczej

Wśród odznaczeń Zygmunta Baumana znajduje się Krzyż Walecznych. Media, pamiętające o komunistycznym zaangażowaniu wybitnego socjologa, chętnie powtarzają, że otrzymał go za zwalczanie polskiego podziemia. Jak było naprawdę?