Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Historia nauki i historiografii

Jan Zamoyski (fot. domena publiczna)

miniatura | 09.09.2018 | Autor:

Janowi Zamoyskiemu zamarzył się własny uniwersytet. Ale czy ambitny projekt potężnego magnata miał prawo się udać?

„Zawsze takie Rzeczypospolite będą, jakie ich młodzieży chowanie” – twierdził ponoć Jan Zamoyski, należący do wąskiego grona najpotężniejszych ludzi w kraju. Dlatego założył własną Akademię.

Klonowanie (fot. Bob Walker, lic. CCA SA 2.5 G)

news | 09.09.2018 | Autor:

Idea rodem z Jurrasic Parku się ziści? W Rosji naukowcy pracują nad ożywieniem gatunków z czasów epoki lodowcowej

Niedawno naukowcy odnaleźli naturalnie zmumifikowane zwierzę sprzed 40 000 lat. Teraz szukają w jego organizmie żywej komórki, która mogłaby posłużyć do sklonowania go.  Czy mamy się czego obawiać?

Fragment obrazu Matejki poświęconego założeniu Szkoły Głównej (fot. domena publiczna)

miniatura | 20.08.2018 | Autor:

Zapomniane początki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Co warto wiedzieć o uczelni założonej przez Kazimierza Wielkiego?

Z krakowską akademią wiązano wielkie plany, ale na dobrą sprawę nigdy nie otworzyła ona swoich podwojów. Co przesądziło o upadku uniwersytetu? I co warto wiedzieć o tym nieudanym projekcie?

Materiał kostny analizowany w trakcie warsztatów antropologicznych (Fot. Andrzej Owczarek, Dolnośląskie Festiwal Tajemnic)

materiał redakcyjny | 20.08.2018 | Autor:

Macaliśmy ludzkie czaszki sprzed ponad wieku. Jeśli jesteś mężczyzną być może bałbyś się ich dotknąć

Zapewniono nas, że czaszki są wygotowane, zdezynfekowane, odkażone oraz, że kilka miesięcy przeleżały pod lampą UV, która zabiła wszystkie zarazki. A przy okazji zakazano nam robić sobie z nimi selfie.

Papirus, zdjęcie poglądowe (fot. domena publiczna)

news | 16.08.2018 | Autor:

Starożytne testy ciążowe i traktat o nerkach. Nowe spojrzenie na medycynę w starożytnym Egipcie? Dzięki tym papirusom to możliwe

Uniwersytet w Kopenhadze posiada interesującą kolekcję papirusów, która w dużej części nadal nie została opublikowana. Zawierają one teksty między innymi o medycynie, botanice, czy astrologii. Naukowcy wreszcie zaczęli je przekładać, ujawniając, że starożytni Egipcjanie wiedzieli więcej niż przypuszczaliśmy.

Efekty styczności z zieloną farbą zawierającą arsen (fto. Wellcome Library, London, lic. CCA 4.0 I)

news | 30.07.2018 | Autor:

Czytanie tych książek mogło być zabójcze. W Danii znaleziono pełne trucizny woluminy

W „Imieniu róży” Umberto Eco pojawiła się książka, która była zabójcza dla swych czytelników. Śmiercionośną toksynę przyjmowało się śliniąc palec, by przewrócić stronę. Jak pokazuje najnowsze odkrycie w Danii, takie rzeczy mogą się wydarzyć nie tylko w umyśle...

Prace konserwatorskie prowadzone na papirusie Galena (fot. Uniwersytet w Bazylei)

news | 18.07.2018 | Autor:

Galen nie wierzył w wędrującą macicę jako powód histerii u kobiet. Jak pokazuje nowe odkrycie, uważał, że za zaburzeniami stoi brak seksu

Naukowcy odszyfrowali właśnie starożytny papirus zawierający teorię Galena na temat tego, skąd bierze się kobieca histeria. Jak się okazuje, medyk powątpiewał w popularny pogląd, że jej źródłem jest wędrująca macica. Zamiast tego winił… brak seksu.

recenzja | 13.07.2018 | Autor:

Jak nie umrzeć głupio? (Nie)zawodny poradnik historyczny („Już nie żyjesz” Cody Cassidy, Paul Doherty)

Są sprawy, o których nie wypada mówić „w towarzystwie”. Nie pytamy o zarobki, nie poruszamy kwestii wyznania czy polityki. O kwestiach ostatecznych rozmawiać można, byle mądrze. Głupie pytania korzystniej zostawić dla siebie, albo lepiej – poszukać na nie...

Określanie stron świata powinno być dziecinnie proste. Dlaczego więc wschód nie zawsze jest wschodem a zachód zachodem? Czy najwięksi podróżnicy tacy jak Magellan nie znali kierunków świata?

artykuł | 10.07.2018 | Autor:

Dlaczego wschód leży na… wschodzie? Norman Davies wyjaśnia, od czego zależy nasza orientacja w przestrzeni

Czym jest „Daleki Wschód” dla Chińczyków? Gdzie zdaniem Japończyków leży „Najdalszy Zachód”? Europejczycy stosunkowo niedawno zdali sobie sprawę z tego, że ich sposób opisywania świata nie jest uniwersalny. A może, jak sugeruje brytyjski historyk, należy go uznać wręcz...

Mateusz Morawiecki (fot. Marek Mytnik, lic. CCA SA 3.0 U)

news | 02.07.2018 | Autor:

PiS wycofuje się z ustawy o IPN i nazywa to sukcesem Polski na arenie międzynarodowej. Nowe prawo ustalono w siedzibie Mosadu?

„Nie ma naszej zgody na kłamstwo historyczne, będziemy bronić prawdy o Polsce, bo jest to obrona honoru naszych przodków, którzy bronili także człowieczeństwa”. Te słowa premiera Mazowieckiego padły w Rzeszowie, tuż po tym, jak PiS wycofał się z...

Czy Dmitrij Mendelejew sam wpadł na pomysł uporządkowania pierwiastków?

miniatura | 26.06.2018 | Autor:

Tablica Mendelejewa. Co tak naprawdę odkrył Dmitrij Mendelejew?

Mendelejew nie był pierwszy. Wykorzystał pomysł jednego z kolegów po fachu, ale środowisko i tak odrzuciło jego tablicę. A na starość Mendelejew był nawet zmuszony zajmować się nie chemią, ale… lodołamaczami.

news | 09.05.2018 | Autor:

Nagrody historyczne „Polityki” rozdane. Wydawca najlepszej historycznej książki naukowej dzieli się z nami przemyśleniami

Podczas specjalnej gali, która odbyła się 8 maja, po raz kolejny rozdano wyróżnienia dla najlepszych książek historycznych. Nagroda za 2017 rok w kategorii książka naukowa powędrowała do Jerzego Kochanowskiego. Wydawca jego pracy dzieli się z nami swoją opinią...

Gęś biała (fot. Alexas_Fotos, lic. CC0)

news | 25.04.2018 | Autor:

Duńscy naukowcy dowodzą: w epoce żelaza w krajach nordyckich kury i gęsi były symbolami statusu. Bogatych zmarłych chowano z ptakami

Duńscy naukowcy przeprowadzili szczegółowe badania blisko 100 grobów z epoki żelaza i doszli do ciekawych wniosków. Z ich analiz wynika, że w krajach nordyckich największym symbolem luksusu, który wkładano do grobów razem z bogatymi zmarłymi była gęś, ewentualnie...

miniatura | 21.04.2018 | Autor:

Punkty za pochodzenie. Za komuny to władze decydowały o tym, komu wolno było iść na studia

Od 1968 roku pochodzenie miało przy rekrutacji znaczenie większe od ocen ze szkoły średniej i równe… wynikom egzaminów wstępnych. Jak działał system „punktów za pochodzenie”?

Neandertalczycy (fot. domena publiczna)

news | 04.04.2018 | Autor:

Po co neandertalczykom były tak duże nosy? Naukowcy znaleźli odpowiedź

Badacze od dawna zastanawiali się, co ukształtowało czaszki neandertalczyków w tak charakterystyczny sposób (mocno wysunięta do przodu środkowa część twarzy). Dzięki modelowaniu 3D – znamy wreszcie odpowiedź.

Ignacy Łukasiewicz na portrecie autorstwa Andrzeja Grabowskiego.

artykuł | 28.03.2018 | Autor:

Polak, który zmienił bieg historii. Co naprawdę odkrył Ignacy Łukasiewicz?

Buntownik, geniusz i filantrop. Ten polski aptekarz zrewolucjonizował przemysł, a przy okazji wydłużył ludziom dzień. Ale zanim do tego doszło, musiał się zmierzyć z szeregiem przeciwności. 

Logo IPN (fot. domena publiczna)

news | 27.03.2018 | Autor:

IPN zaczyna współpracę z ukraińskimi archiwami. Czy to koniec kłopotów Instytutu z badaniami na wschodzie?

W poniedziałek w Warszawie podpisane zostały umowy o współpracy pomiędzy Instytutem Pamięci Narodowej oraz ukraińskimi Państwowymi Archiwami Obwodowymi w Odessie, Winnicy i Chmielnickim. Dzięki temu polscy historycy zyskają dostęp do ważnych materiałów zgromadzonych przez archiwistów zza naszej wschodniej...

Król Jan III Sobieski

news | 22.03.2018 | Autor:

Dzięki Białorusinom będziemy mieć dostęp do niezwykłego archiwum Sobieskich, które ma za sobą burzliwe dzieje

Nieco w cieniu głośnej uroczystości oficjalnego wpisania aktu Unii Lubelskiej na Listę Pamięci Świata UNESCO Białorusini przekazali Polakom skany archiwum rodziny Sobieskich. Dokumenty przez wiele lat po wojnie były uznawane za zaginione.

Wizualizacja budynku Muzeum Historii Polski

news | 21.03.2018 | Autor:

Muzeum Historii Polski z jeszcze większym budżetem i gotowe na początku roku 2021. Jest nowa uchwała rządu

Rząd kolejny raz podwyższył kwotę przeznaczoną na budowę Muzeum Historii Polski. Według nowej uchwały przez sześć lat – od 2016 do 2021 w sumie wydane zostanie 757 milionów złotych.

Litewski skansen - muzeum pod gołym niebem (fot. vietnam-lt, lic. CC0)

miniatura | 19.03.2018 | Autor:

Najbardziej archaiczny język w Europie. Używają go nasi najbliżsi sąsiedzi

Liczne autorytety potwierdzają przekonanie, że „jest najbardziej archaiczny ze wszystkich języków indoeuropejskich” i że „zachował on swoje archaiczne formy lepiej niż jakikolwiek inny współczesny język indoeuropejski”.

Amelia Earhart w kabinie swojego samolotu w 1937 (fot. domena publiczna)

news | 09.03.2018 | Autor:

Czy zagadka zaginięcia Amelii Earhart została wreszcie rozwikłana? Profesor z Tennessee twierdzi, że tak

Żyjąca w latach 1898-1937 Amelia Earhart to prawdopodobnie najsłynniejsza lotniczka wszech czasów. Wśród wielu jej osiągnięć było to, że jako pierwsza kobieta przeleciała przez Atlantyk. Gdy chciała okrążyć glob, zniknęła. Amerykański profesor twierdzi, że zidentyfikował jej szczątki.

Żydzi za drutami łódzkiego getta (fot. Bundesarchiv, Bild 101I-133-0703-19 Zermin, lic. CC-BY-SA 3.0)

news | 04.03.2018 | Autor:

Powstanie leksykon getta łódzkiego. Projekt otrzymał milion złotych

Naukowiec z Centrum Badań Żydowskich Uniwersytetu Łódzkiego stworzy leksykon getta łódzkiego. Czy zdoła uporządkować wiedzę na temat zamkniętej dzielnicy żydowskiej Litzmannstadt?

Adam Smith (fot. domena publiczna)

miniatura | 24.02.2018 | Autor:

Adam Smith. Człowiek, który wymyślił wolny rynek

Co Adam Smith wniósł do ekonomii? Jak brzmiały ogłoszone przez niego prawa rynku? Co miał na myśli piszą o „produkowaniu ludzi”? I dlaczego półnago paradował po Edynburgu?

Plutonarium, wrota Plutona (fot. Carole Raddato, lic. CC BY-SA 2.0)

news | 20.02.2018 | Autor:

Naukowcy już wiedzą, czym były starożytne śmiercionośne „wrota do piekła”

Najnowsze badania przeprowadzone przez naukowców w starożytnym mieście Hierapolis rozwiewają tajemnicę „wrót Plutona”. Wreszcie wiemy, co tak naprawdę znajduje się w miejscu, które starożytni uważali za wejście do świata podziemnego.

Ksiądz Stanisław Konarski (fot. domena publiczna)

miniatura | 10.02.2018 | Autor:

„Odważył się być mądrym”. Kim był Stanisław Konarski i co zrobił dla Polski?

Założyciel najnowocześniejszej polskiej szkoły, orędownik reform i ideowy ojciec konstytucji 3 maja. Kim jeszcze był Stanisław Konarski?