Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Historia nauki i historiografii

Według najnowszych ustaleń nie tylko mężczyźni zajmowali się w średniowieczu kopiowaniem i ilustrowaniem manuskryptów.

news | 12.01.2019 | Autor:

Średniowieczne kobiety też pisały książki! Dowód na to znaleziono… w zębach

Najnowsze odkrycie naukowców z Uniwersytetu w Yorku i Instytutu Maxa Plancka stawia pod znakiem zapytania dotychczasową wiedzę o produkcji książek w średniowieczu. Okazuje się, że kopiowanie manuskryptów nie było wyłącznie domeną mężczyzn. Co więcej, kobiety zatrudniano do przepisywania...

news | 10.01.2019 | Autor:

Prace domowe zaczęto zadawać już w starożytnym Egipcie

Zadania domowe dla uczniów często są niczym męki Tantala. Kiedy kolejny raz będą się żalić na tę „niesprawiedliwość świata”, warto im przypomnieć, że nie oni pierwsi i nie ostatni. Lekcje musieli odrabiać już starożytni Egipcjanie.

Port w Siewierodwińsku sfotografowany w 1969 roku przez amerykańskiego satelitę szpiegowskiego w ramach programu Corona.

news | 06.01.2019 | Autor:

Zdjęcia pierwszego na świecie satelity szpiegowskiego ujawniają starożytne sekrety Bliskiego Wschodu

Dzięki nowej aplikacji do korekcji obrazu naukowcy są w stanie bliżej przyjrzeć się fotografiom Bliskiego Wschodu wykonanym w latach 60. i 70. przez pierwszego na świecie satelitę szpiegowskiego, wysłanego na orbitę przez Amerykanów w ramach programu Corona. Co...

Badania międzywojennych polskich matematyków przyniosły im światowy rozgłos.

news | 22.12.2018 | Autor:

Senat postanowił uhonorować polskich matematyków m.in. ze słynnej szkoły lwowskiej. Rok 2019 ustanowiony Rokiem Matematyki

„Senat Rzeczypospolitej Polskiej, w uznaniu zasług polskich matematyków dla światowej nauki, (…) ustanawia rok 2019 Rokiem Matematyki” – głosi uchwała z 20 grudnia. Z tej okazji przypominamy o wybitnych Polakach, którzy specjalizowali się w tej dziedzinie.

Siedziba Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Łazienkach (fot. Wistula, lic. CC BY 3.0)

news | 20.12.2018 | Autor:

Narodowy Instytut Dziedzictwa właśnie otrzymał kilkadziesiąt milionów złotych na pokazanie nam zabytków

Centrum Projektów Polska Cyfrowa ogłosiło konkurs, w którym Narodowemu Instytutowi Dziedzictwa się poszczęściło. „Digitalizacja i udostępnianie cyfrowych dóbr kultury – zabytków oraz grobów i cmentarzy wojennych” właśnie otrzymała dofinansowanie w wysokości 31,5 miliona złotych.

Tabliczka z nazwą Alei Armii Ludowej w Warszawie, której nazwa została przywrócona wyrokiem sądu. Screen z Google Maps.

news | 10.12.2018 | Autor:

Rekomunizacja ulic w stolicy? IPN apeluje: przez wzgląd na przelaną krew nie przywracajcie symboli zniewolenia

Wydawać by się mogło, że kwestia ustawy dekomunizacyjnej i związanej z nią zmiany nazw ulic to już mocno przebrzmiała sprawa. Tymczasem w Warszawie dyskusja rozgorzała na nowo. 7 grudnia sąd ostatecznie uchylił decyzję o zmianie nazwy 44 stołecznych...

Głowa z gipsu znaleziona w Nippur (fot. Quinn Dombrowski, lic. CC BY-SA 2.0)

news | 05.12.2018 | Autor:

Babilońska opowieść o zemście w oryginale? Dawno nie widzieliście dziwniejszego filmu!

Wydawać by się mogło, że język babiloński, który nie był używany od dwóch tysięcy lat, przepadł na zawsze. Tymczasem okazuje się, że można się go nauczyć. I nie tylko. Brytyjscy studenci udowodnili, że z dość brutalnej starobabilońskiej opowieści...

recenzja | 30.11.2018 | Autor:

Historia mapami opisana (recenzja: Edward Brook-Hitching „Złoty atlas”)

Czy w dobie powszechnego dostępu do Internetu, gdzie można przecież znaleźć „wszystko” wydawanie publikacji zawierających historyczne mapy ma jeszcze jakikolwiek sens? „Złoty atlas” Edwarda Brooke’a-Hitchinga udowadnia, że jak najbardziej tak.

Dotychczas program pozwolił zidentyfikować 75 osób, setki anonimowych postaci z okresu wojny secesyjnej wciąż czekają na swoją kolej.

news | 28.11.2018 | Autor:

Historycy dostali nowe narzędzie do prowadzenia badań – pomoże im technologia rozpoznawania twarzy

Nauka związana z cyfrową identyfikacją ludzi na podstawie unikalnych cech ich ciała nie raz znalazła już zastosowanie w badaniach historycznych. Teraz pomoże również w identyfikowaniu anonimowych Amerykanów z XIX-wiecznych portretów.

Andrzej Friszke (fot. Dawid Skoblewski, lic. CC BY 2.5)

news | 27.11.2018 | Autor:

Konkurs o Nagrodę im. prof. Kotarbińskiego rozstrzygnięty. Zwycięzcą prof. Andrzej Friszke  

W niedzielę rozstrzygnięto kolejną edycję konkursu o Nagrodę im. prof. Tadeusza Kotarbińskiego, przyznawaną przez Uniwersytet Łódzki. Kapituła postanowiła nią uhonorować prof. Andrzeja Friszkego za książkę „Sprawa jedenastu”, poświęconą uwięzieniu przywódców „Solidarności” i „KOR”.

Statek "Endurance" uwięziony w lodzie (fot. domena publiczna)

news | 19.11.2018 | Autor:

Na Antarktydę wyruszy brytyjska wyprawa. Czy badacze znajdą wrak zaginionego statku?

W sierpniu 1914 roku, tuż po wybuchu pierwszej wojny światowej, z Wielkiej Brytanii wyruszyła na pokładzie żaglowca „Endurance” wyprawa mająca na celu odkrywanie Antarktydy. Po wielu miesiącach lodowy żywioł pochłonął jednostkę. Czy teraz wreszcie uda się ją odnaleźć?

recenzja | 16.11.2018 | Autor:

Król życia i śmierci (Mariusz Urbanek „Profesor Weigl i karmiciele wszy”)

Co robi człowiek, gdy za chęć bycia Polakiem traci szansę na Nobla? A co, kiedy traci ją drugi raz, bo ktoś uznał, że był złym Polakiem? Jeśli jest Rudolfem Weiglem, wraca do pracy. Z książki Mariusza Urbanka wyłania...

Kolegiata św. Anny, w której odbędzie się ostatnie pożegnanie prof. Wyrozumskiego (fot. Zygmunt Put, lic GNU FDL)

news | 05.11.2018 | Autor:

Odszedł prof. Jerzy Wyrozumski. Wybitny mediewista miał 88 lat

W piątek wieczorem w Krakowie zmarł profesor Jerzy Wyrozumski, wybitny historyk mediewista, wielokrotnie nagradzany i odznaczany za swoją działalność naukową. Na jego pracach wychowały się całe pokolenia historyków.

Karaimi w XIX wieku (fot. domena publiczna)

news | 01.11.2018 | Autor:

Lingwista z UJ ratuje znikający język? Gromadzi najstarsze źródła pisane mowy mniejszości o unikalnej, wielowiekowej tradycji

Językiem karaimskim posługuje się dzisiaj zaledwie garstka ludzi. W trakcie badań przeprowadzonych w 2003 roku jego znajomość deklarowało na Litwie 97 osób, a w Polsce 28 osób. Językiem tym posługuje się grupa etniczna i religijna, która wyodrębniła się...

Piktyjskie artefakty. Nowe odkrycie każe się zastanowić, czy to ornament, czy tekst (fot. Mike Peel, www.mikepeel.net, lic. CC BY-SA 4.0)

news | 30.10.2018 | Autor:

Czy Piktowie opracowali własne pismo? Niewykluczone!

Jak wynika z najnowszych badań prowadzonych na Uniwersytecie Aberdeen, Piktowie, czyli grupa plemion zamieszkujących Szkocję, która skutecznie opierała się Rzymianom, około 1700 lat temu opracowała własne pismo. Czy zdołamy je odczytać?

Prof. Jerzy Kochanowski (fot. Bartosz Proll, UMCS)

news | 27.10.2018 | Autor:

Prof. Jerzy Kochanowski laureatem nagrody im. Giedroycia. Wydawca komentuje „Jesteśmy dumni!”

W trakcie uroczystej inauguracji roku akademickiego na Uniwersytecie Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie wręczono nagrodę literacką im. Jerzego Giedroycia. Jej laureatem został prof. Jerzy Kochanowski za książkę „Rewolucja międzypaździernikowa. Polska 1956-1957”.

Wręczenie prof. Timothy'emu Snyderowi tytułu doktora honoris causa (fot. Bartosz Proll, dzięki uprzejmości UMCS)

news | 24.10.2018 | Autor:

„Dziś historycy mają swoje wielkie święto”. Prof. Timothy Snyder otrzymał doktorat honoris causa UMCS

W poniedziałek amerykański historyk i profesor Yale, od lat niezmiennie zafascynowany historią Europy Środkowej i Wschodniej, otrzymał tytuł doktora honoris causa UMCS. Tylko u nas sprawę komentuje polski wydawca jego książek.

Logo Najwyższej Izby Kontroli (fot. domena publiczna)

news | 04.10.2018 | Autor:

Skandaliczne wyniki kontroli NIK. Czy zabytki odkryte w trakcie inwestycji budowlanych w ogóle trafiają do muzeów?  

Najwyższa Izba Kontroli przyjrzała się szczegółowo temu, co dzieje się z zabytkami archeologicznymi odkrywanymi przy okazji inwestycji budowlanych. Wyniki są porażające.

Okładka Mein Kampf (fot. domena publiczna)

news | 02.10.2018 | Autor:

Hitler podbija listy holenderskich bestsellerów. I to wcale nie jest żart

Przez ponad 70 lat „Mein Kampf”, książka zawierająca podstawy teorii antysemickich i narodowo-socjalistycznych Adolfa Hitlera była w kraju zakazana. Teraz Holendrzy mogą śmiało sięgnąć po nowe tłumaczenie, zatytułowane „Mijn Strijd”, które szybko znalazło się na szczytach list bestsellerów.

Stara drewniana konstrukcja dachu (fot. inkflo, lic. CC0)

news | 27.09.2018 | Autor:

Czy historycy otrzymali właśnie zupełnie nowe narzędzie do badania dziejów Europy? Ci naukowcy twierdzą, że tak

Grupa kilkunastu naukowców z różnych dziedzin postanowiła przebadać aktywność budowniczych w Europie na podstawie używanego przez nich drewna. Co to ma wspólnego z cenami żywności i wybuchami zarazy? Jak się okazuje, bardzo wiele.

Teoria Darwina była komentowana także w prasie... między innymi przez karykatury, ukazujące głowę jej twórcy osadzoną na ciele małpy.

artykuł | 18.09.2018 | Autor:

„Pochodzi Pan od małpy po mieczu czy po kądzieli?”. Norman Davies opowiada, jak nasi przodkowie kłócili się o teorię ewolucji

W tej sprawie każdy przyznawał sobie prawo głosu. Zaczęło się od głośnej debaty między „Mydlanym Samem” a „Buldogiem Darwina”. Później sprawa potoczyła się lawinowo, a dzięki kolejnym pokoleniom naukowców sama teoria ewolucji zaczęła… ewoluować. Niekoniecznie w kierunku, który...

Jan Zamoyski (fot. domena publiczna)

miniatura | 09.09.2018 | Autor:

Janowi Zamoyskiemu zamarzył się własny uniwersytet. Ale czy ambitny projekt potężnego magnata miał prawo się udać?

„Zawsze takie Rzeczypospolite będą, jakie ich młodzieży chowanie” – twierdził ponoć Jan Zamoyski, należący do wąskiego grona najpotężniejszych ludzi w kraju. Dlatego założył własną Akademię.

Klonowanie (fot. Bob Walker, lic. CCA SA 2.5 G)

news | 09.09.2018 | Autor:

Idea rodem z Jurrasic Parku się ziści? W Rosji naukowcy pracują nad ożywieniem gatunków z czasów epoki lodowcowej

Niedawno naukowcy odnaleźli naturalnie zmumifikowane zwierzę sprzed 40 000 lat. Teraz szukają w jego organizmie żywej komórki, która mogłaby posłużyć do sklonowania go.  Czy mamy się czego obawiać?

Fragment obrazu Matejki poświęconego założeniu Szkoły Głównej (fot. domena publiczna)

miniatura | 20.08.2018 | Autor:

Zapomniane początki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Co warto wiedzieć o uczelni założonej przez Kazimierza Wielkiego?

Z krakowską akademią wiązano wielkie plany, ale na dobrą sprawę nigdy nie otworzyła ona swoich podwojów. Co przesądziło o upadku uniwersytetu? I co warto wiedzieć o tym nieudanym projekcie?

Materiał kostny analizowany w trakcie warsztatów antropologicznych (Fot. Andrzej Owczarek, Dolnośląskie Festiwal Tajemnic)

materiał redakcyjny | 20.08.2018 | Autor:

Macaliśmy ludzkie czaszki sprzed ponad wieku. Jeśli jesteś mężczyzną być może bałbyś się ich dotknąć

Zapewniono nas, że czaszki są wygotowane, zdezynfekowane, odkażone oraz, że kilka miesięcy przeleżały pod lampą UV, która zabiła wszystkie zarazki. A przy okazji zakazano nam robić sobie z nimi selfie.