Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Historia nauki i historiografii

Jeden z założycieli lwowskiej szkoły matematycznej, Stanisław Ulam, został współtwórcą pierwszej bomby atomowej. Po wojnie kontynuował karierę za oceanem.

artykuł | 11.05.2019 | Autor:

Piękne umysły po polsku. Kim byli twórcy lwowskiej szkoły matematycznej?

„Matematyka w tej grupie zafascynowanych ludzi była czymś w rodzaju gorączki” – mówił o lwowskich geniuszach Zygmunt Birnbaum. Opracowali setki twierdzeń i dowodów, które zrewolucjonizowały tę dziedzinę wiedzy. Choć skrajnie się od siebie różnili, łączyło ich jedno: miłość...

Batory z pozoru cieszył się dobrym zdrowiem.

nauka | 02.05.2019 | Autor:

Czy uda się rozwiązać zagadkę śmierci Stefana Batorego? Nowa edycja zachowanych kopii XVI-wiecznego rękopisu

Nagła śmierć Batorego, który uchodził za człowieka o dobrym zdrowiu, do dziś jest przedmiotem sporów wśród historyków i lekarzy. Sporządzony tuż po zgonie monarchy dokument, który mógłby rozstrzygnąć ich wątpliwości, zaginął. Właśnie ukazała się jednak edycja dwóch zachowanych...

Karol Modzelewski w 2017 roku (fot. Tomasz Leśniowski, lic. CC BY-SA 4.0)

news | 29.04.2019 | Autor:

Profesor Karol Modzelewski nie żyje. Miał 81 lat

28 kwietnia w Warszawie odszedł profesor Karol Modzelewski, historyk mediewista, jeden z najwybitniejszych polskich badaczy średniowiecza. W czasach Polski Ludowej był wręcz symbolem wroga socjalistycznego ustroju – więziono go łącznie przez 8,5 roku.

Alchemicy cieszyli się na europejskich dworach dużym poważaniem.

miniatura | 09.04.2019 | Autor:

Naukowcy czy szarlatani? Krótka historia alchemii według Normana Daviesa

Byli specjalistami od wszystkiego. Przywracali płodność, leczyli, a nawet… nadzorowali kopalnie. Uważali się za reformatorów, zgłębiających tajniki działania umysłów i materii. Europejczycy przełomu XVI i XVII wieku wierzyli im bez zastrzeżeń – ale czy słusznie?

Sławomir Cenckiewicz.

news | 30.03.2019 | Autor:

„Obiektywizm historyczny to mit”, a „historia jest polem bitwy” stwierdził na antenie Radia Szczecin Sławomir Cenckiewicz

Ostre słowa na temat uwikłania historyków w politykę padły podczas audycji „Rozmów pod krawatem” na antenie Radia Szczecin. Gość programu, Sławomir Cenckiewicz wprost stwierdził, że badacze zajmujący się dziejami najnowszymi są nieobiektywni.

Szkic czaszki, należącej do przedstawicielki "rasy kaukaskiej".

artykuł | 10.03.2019 | Autor:

W języku angielskim do dziś mówi się, że wszyscy biali to przedstawiciele „rasy kaukaskiej”. Skąd wzięła się ta dziwaczna nazwa?

„Historia pokazuje, że wszelka cywilizacja wywodzi się od rasy białej, a społeczność może osiągnąć wyżyny wielkości i intelektu o tyle tylko, o ile zdoła zachować krew szlachetnej rasy” – pisano w roku 1855. Te poglądy nadal kształtują naszą...

Statua Marsa (fot. José Luiz Bernardes Ribeiro, lic. CC BY-SA 4.0)

news | 13.02.2019 | Autor:

Niezwykły cykl wykładów o starożytności. Dziecięcy Uniwersytet Ciekawej Historii zaprasza… młodzież i dorosłych. Start już w najbliższą sobotę

Jeżeli nie macie planów na najbliższą sobotę i przypadkiem będziecie w Warszawie, możecie wybrać się w podróż w czasie. Zamiast gapić się w ekran swojego smartfona, poznacie tajniki początków pisma, a konkretnie dowiecie się, kto i o czym...

Jerzy Morawski (fot. domena publiczna)

miniatura | 28.01.2019 | Autor:

„Polska krajem ludzi kształcących się”. Skąd się brała obsesja Gomułki na punkcie edukacji?

99,7% dzieci w miastach uczęszczało do szkoły. W ciągu dziesięciu lat przybyło dwa i pół tysiąca podstawówek. Jak należy interpretować te liczby? I dlaczego Gomułka przywiązywali tak ogromną wagę do edukacji?

UMK w Toruniu (fot. Pko, lic. CCASA 4.0 I)

news | 24.01.2019 | Autor:

Sąd prawomocnie uniewinnił byłego rektora UMK od zarzutów stawianych przez IPN. Jan Kopcewicz nie współpracował z SB

Dwa lata trwała sądowna walka naukowca z Torunia z gdańskim oddziałem IPN. Przedstawiciele Instytutu twierdzili, że były rektor jest kłamcą lustracyjnym. Kopcewicz  bronił się podkreślając, że gdyby wiedział, ze w jego życiorysie jest coś nie tak „nie pakowałby...

Kobietom zawdzięczamy stworzenie zmywarki - oraz szeregu innych rewolucyjnych wynalazków.

artykuł | 23.01.2019 | Autor:

Kobiece wynalazki, które zmieniły świat. Dlaczego nie pamiętamy o tych wielkich odkrywczyniach?

Da Vinci, Edison, Bell – w zestawieniach największych wynalazców królują mężczyźni. Jednak to właśnie kobiety często dokonywały odkryć, które w realny sposób zmieniły nasze życie. Kamizelki kuloodporne, piła tarczowa, zmywarka czy wi-fi to tylko niektóre z nich. Co...

Zaznaczony na czerwono Rudolf Hess (fot. Bundesarchiv Bild 183-H28245, Berlin, Kundgebung des HJ-Landdienstes).

news | 23.01.2019 | Autor:

Spekulacje dotyczące Rudolfa Hessa raz na zawsze ucięte. Badania DNA rozprawiają się z teorią spiskową

Po raz kolejny badania DNA okazały się nieocenioną pomocą dla historyków. Przez kilkadziesiąt lat wśród miłośników teorii spiskowych krążyła opowieść o tym, że zamiast Rudolfa Hessa, człowieka nr 3 Trzeciej Rzeszy, w więzieniu siedział jego sobowtór. Teraz wreszcie...

Według najnowszych ustaleń nie tylko mężczyźni zajmowali się w średniowieczu kopiowaniem i ilustrowaniem manuskryptów.

news | 12.01.2019 | Autor:

Średniowieczne kobiety też pisały książki! Dowód na to znaleziono… w zębach

Najnowsze odkrycie naukowców z Uniwersytetu w Yorku i Instytutu Maxa Plancka stawia pod znakiem zapytania dotychczasową wiedzę o produkcji książek w średniowieczu. Okazuje się, że kopiowanie manuskryptów nie było wyłącznie domeną mężczyzn. Co więcej, kobiety zatrudniano do przepisywania...

news | 10.01.2019 | Autor:

Prace domowe zaczęto zadawać już w starożytnym Egipcie

Zadania domowe dla uczniów często są niczym męki Tantala. Kiedy kolejny raz będą się żalić na tę „niesprawiedliwość świata”, warto im przypomnieć, że nie oni pierwsi i nie ostatni. Lekcje musieli odrabiać już starożytni Egipcjanie.

Port w Siewierodwińsku sfotografowany w 1969 roku przez amerykańskiego satelitę szpiegowskiego w ramach programu Corona.

news | 06.01.2019 | Autor:

Zdjęcia pierwszego na świecie satelity szpiegowskiego ujawniają starożytne sekrety Bliskiego Wschodu

Dzięki nowej aplikacji do korekcji obrazu naukowcy są w stanie bliżej przyjrzeć się fotografiom Bliskiego Wschodu wykonanym w latach 60. i 70. przez pierwszego na świecie satelitę szpiegowskiego, wysłanego na orbitę przez Amerykanów w ramach programu Corona. Co...

Badania międzywojennych polskich matematyków przyniosły im światowy rozgłos.

news | 22.12.2018 | Autor:

Senat postanowił uhonorować polskich matematyków m.in. ze słynnej szkoły lwowskiej. Rok 2019 ustanowiony Rokiem Matematyki

„Senat Rzeczypospolitej Polskiej, w uznaniu zasług polskich matematyków dla światowej nauki, (…) ustanawia rok 2019 Rokiem Matematyki” – głosi uchwała z 20 grudnia. Z tej okazji przypominamy o wybitnych Polakach, którzy specjalizowali się w tej dziedzinie.

Siedziba Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Łazienkach (fot. Wistula, lic. CC BY 3.0)

news | 20.12.2018 | Autor:

Narodowy Instytut Dziedzictwa właśnie otrzymał kilkadziesiąt milionów złotych na pokazanie nam zabytków

Centrum Projektów Polska Cyfrowa ogłosiło konkurs, w którym Narodowemu Instytutowi Dziedzictwa się poszczęściło. „Digitalizacja i udostępnianie cyfrowych dóbr kultury – zabytków oraz grobów i cmentarzy wojennych” właśnie otrzymała dofinansowanie w wysokości 31,5 miliona złotych.

Tabliczka z nazwą Alei Armii Ludowej w Warszawie, której nazwa została przywrócona wyrokiem sądu. Screen z Google Maps.

news | 10.12.2018 | Autor:

Rekomunizacja ulic w stolicy? IPN apeluje: przez wzgląd na przelaną krew nie przywracajcie symboli zniewolenia

Wydawać by się mogło, że kwestia ustawy dekomunizacyjnej i związanej z nią zmiany nazw ulic to już mocno przebrzmiała sprawa. Tymczasem w Warszawie dyskusja rozgorzała na nowo. 7 grudnia sąd ostatecznie uchylił decyzję o zmianie nazwy 44 stołecznych...

Głowa z gipsu znaleziona w Nippur (fot. Quinn Dombrowski, lic. CC BY-SA 2.0)

news | 05.12.2018 | Autor:

Babilońska opowieść o zemście w oryginale? Dawno nie widzieliście dziwniejszego filmu!

Wydawać by się mogło, że język babiloński, który nie był używany od dwóch tysięcy lat, przepadł na zawsze. Tymczasem okazuje się, że można się go nauczyć. I nie tylko. Brytyjscy studenci udowodnili, że z dość brutalnej starobabilońskiej opowieści...

recenzja | 30.11.2018 | Autor:

Historia mapami opisana (recenzja: Edward Brook-Hitching „Złoty atlas”)

Czy w dobie powszechnego dostępu do Internetu, gdzie można przecież znaleźć „wszystko” wydawanie publikacji zawierających historyczne mapy ma jeszcze jakikolwiek sens? „Złoty atlas” Edwarda Brooke’a-Hitchinga udowadnia, że jak najbardziej tak.

Dotychczas program pozwolił zidentyfikować 75 osób, setki anonimowych postaci z okresu wojny secesyjnej wciąż czekają na swoją kolej.

news | 28.11.2018 | Autor:

Historycy dostali nowe narzędzie do prowadzenia badań – pomoże im technologia rozpoznawania twarzy

Nauka związana z cyfrową identyfikacją ludzi na podstawie unikalnych cech ich ciała nie raz znalazła już zastosowanie w badaniach historycznych. Teraz pomoże również w identyfikowaniu anonimowych Amerykanów z XIX-wiecznych portretów.

Andrzej Friszke (fot. Dawid Skoblewski, lic. CC BY 2.5)

news | 27.11.2018 | Autor:

Konkurs o Nagrodę im. prof. Kotarbińskiego rozstrzygnięty. Zwycięzcą prof. Andrzej Friszke  

W niedzielę rozstrzygnięto kolejną edycję konkursu o Nagrodę im. prof. Tadeusza Kotarbińskiego, przyznawaną przez Uniwersytet Łódzki. Kapituła postanowiła nią uhonorować prof. Andrzeja Friszkego za książkę „Sprawa jedenastu”, poświęconą uwięzieniu przywódców „Solidarności” i „KOR”.

Statek "Endurance" uwięziony w lodzie (fot. domena publiczna)

news | 19.11.2018 | Autor:

Na Antarktydę wyruszy brytyjska wyprawa. Czy badacze znajdą wrak zaginionego statku?

W sierpniu 1914 roku, tuż po wybuchu pierwszej wojny światowej, z Wielkiej Brytanii wyruszyła na pokładzie żaglowca „Endurance” wyprawa mająca na celu odkrywanie Antarktydy. Po wielu miesiącach lodowy żywioł pochłonął jednostkę. Czy teraz wreszcie uda się ją odnaleźć?

recenzja | 16.11.2018 | Autor:

Król życia i śmierci (Mariusz Urbanek „Profesor Weigl i karmiciele wszy”)

Co robi człowiek, gdy za chęć bycia Polakiem traci szansę na Nobla? A co, kiedy traci ją drugi raz, bo ktoś uznał, że był złym Polakiem? Jeśli jest Rudolfem Weiglem, wraca do pracy. Z książki Mariusza Urbanka wyłania...

Kolegiata św. Anny, w której odbędzie się ostatnie pożegnanie prof. Wyrozumskiego (fot. Zygmunt Put, lic GNU FDL)

news | 05.11.2018 | Autor:

Odszedł prof. Jerzy Wyrozumski. Wybitny mediewista miał 88 lat

W piątek wieczorem w Krakowie zmarł profesor Jerzy Wyrozumski, wybitny historyk mediewista, wielokrotnie nagradzany i odznaczany za swoją działalność naukową. Na jego pracach wychowały się całe pokolenia historyków.

Karaimi w XIX wieku (fot. domena publiczna)

news | 01.11.2018 | Autor:

Lingwista z UJ ratuje znikający język? Gromadzi najstarsze źródła pisane mowy mniejszości o unikalnej, wielowiekowej tradycji

Językiem karaimskim posługuje się dzisiaj zaledwie garstka ludzi. W trakcie badań przeprowadzonych w 2003 roku jego znajomość deklarowało na Litwie 97 osób, a w Polsce 28 osób. Językiem tym posługuje się grupa etniczna i religijna, która wyodrębniła się...

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.