Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Dwudziestolecie międzywojenne

Stulecie niepodległości. Polska nie jest jedyna (fot. _Alicja_, lic. CC0)

news | 12.11.2018 | Autor:

Polska nie jest jedyna. Kto jeszcze obchodzi w tym roku stulecie niepodległości?

Mamy za sobą kulminacyjny punkt obchodów stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości. 11 listopada w całym kraju ludzie zbierali się, by świętować. Ale Polska to nie jedyny kraj, który w 2018 roku obchodzi okrągłą rocznicę wyzwolenia.

Jednym z organizatorów akcji był Feliks Dzierżyński, stojący na czele tajnej policji.

artykuł | 11.11.2018 | Autor:

Afera MOCR-Trust. Tak bolszewickie służby Feliksa Dzierżyńskiego ośmieszyły zachodni wywiad

Niedługo po rewolucji październikowej groźba interwencji państw zachodnich w Rosji była realna. Osłabiona Armia Czerwona nie wytrzymałaby pod naporem europejskiej koalicji. Dlaczego do tego nie doszło? Wszystko dzięki wymyślonemu przez bolszewików wybiegowi. W zastawioną przez nich pułapkę zagraniczne...

Kadr z pierwszej ekranizacji opowieści o Frankensteinie z 1910 roku (fot. domena publiczna)

news | 03.11.2018 | Autor:

Pierwsza ekranizacja „Frankensteina” odnaleziona i uratowana przed zniszczeniem. Teraz możemy ją obejrzeć za darmo

Biblioteka amerykańskiego Kongresu z okazji Halloween sprawiła miłośnikom kina niesamowity prezent. Na jej stronie można za darmo obejrzeć pierwszą ekranizację słynnej powieści Marry Shelley „Frankenstein”. Przez lata film uważano za zaginiony.

Jak to się stało, że tuż przed wybuchem II wojny nasz wywiad nie potrafił odczytać wiadomości szyfrowanych Enigmą?

artykuł | 01.11.2018 | Autor:

Dlaczego w przededniu wojny nie potrafiliśmy rozszyfrować niemieckich depesz? Czy Polacy naprawdę złamali Enigmę?

Enigma początkowo służyła zatajaniu korespondencji handlowej. Dość szybko znalazła jednak nowe zastosowanie – w niemieckich siłach zbrojnych. Rozgryzienie mechanizmu jej działania w czasie II wojny światowej ocaliło tysiące istnień. Jaki naprawdę był wkład Polaków w ten sukces? 

Powrót Józefa Piłsudskiego do Polski nie wyglądał tak, jak twierdzono w propagandowych publikacjach.

artykuł | 31.10.2018 | Autor:

Powrót Piłsudskiego do Polski wypadł co najmniej żenująco. To co nastąpiło 10 listopada 1918 roku do dzisiaj jest zakłamywane i ukrywane

Powtarzana do dzisiaj legenda o powrocie Piłsudskiego z niewoli zaskakująco mało ma wspólnego z rzeczywistością. Co tak naprawdę zdarzyło się po wypuszczeniu komendanta z Magdeburga?

Głównymi aktorami w Monachium byli Adolf Hitler i Neville Chamberlain.

artykuł | 30.10.2018 | Autor:

Czy istniała alternatywa dla układu monachijskiego? Brytyjski historyk wyjaśnia, czy można było powstrzymać Hitlera już w 1938 roku

Układ monachijski był jedną z ostatnich rozpaczliwych prób uratowania pokoju w Europie. Odbyło się to kosztem Czechosłowacji, której przedstawiciele nie mogli nawet wziąć udziału w negocjacjach. Czy można było uniknąć tego hańbiącego porozumienia i już wówczas położyć kres...

Stanisław Bułak-Bałachowicz i estoński generał Johan Laidoner w Pskowie 25 sierpnia 1919 roku. Sojusz atamana z Estonią okazał się nietrwały. Zdjęcie i podpis z książki "Wojna domowa".

artykuł | 29.10.2018 | Autor:

Walcząc o niepodległą Białoruś, grabił i mordował. Prawda o Stanisławie Bułaku-Bałachowiczu

Historycy czasem porównują go do Kmicica. Piłsudski uważał, że był „bandytą, ale nie tylko to; on dziś Rosjanin, jutro Polak, pojutrze Białorusin, a następnego dnia Murzyn”. W rzeczywistości szaloną kampanię wojenną Stanisława Bułaka-Bałachowicza napędzało przede wszystkim jedno: chęć...

Dzięki inwigilacji niemieckiej poczty przewożonej koleją nasz wywiad uzyskał wiele cennych informacji. Ilustracja z książki "W tajnej służbie".

artykuł | 27.10.2018 | Autor:

Operacja „Wózek”. Jedna z najbardziej spektakularnych akcji wywiadu II RP

Do pracy dla polskiej agentury wciągnięto… zawodowych przestępców, kasiarzy. Z ich pomocą przechwytywano najcenniejsze niemieckie sekrety. I to w taki sposób, że Abwehra niczego sobie nie uświadamiała.

artykuł | 23.10.2018 | Autor:

Zbrodnie żołnierzy Wojska Polskiego wobec Żydów w latach 1918-1920

Mimo radości z odzyskanego państwa, nastroje w wyniszczonym i wygłodzonym kraju były złe. Kozłem ofiarnym stała się ludność żydowska. Tylko dlaczego wojsko, zamiast uspokajać sytuację, samo brało udział w pogromach?

Jedną z najgłośniejszych afer szpiegowskich przedwojennej Polski była sprawa majora Piotra Demkowskiego.

artykuł | 17.10.2018 | Autor:

Jak karano za szpiegostwo w przedwojennej Polsce?

Zawód szpieg? To nie tylko fantastyczne przygody rodem z hollywoodzkich filmów. Ta ryzykowna praca wymaga zimnej krwi oraz wyjątkowych umiejętności aktorskich. A co, jeżeli agent zostanie zdekonspirowany? Dziś w Polsce nie ma kary śmierci, ale w II RP...

Oficerowie Biura Szyfrów. Od lewej Jerzy Suryn, Yamawaki Masataka, Paweł Misiurewicz, Jan Kowalewski, Maksymilian Ciężki (fot. domena publiczna)

artykuł | 13.10.2018 | Autor:

Najlepsi agenci wywiadu w przedwojennej Polsce

Samo wojsko nie mogło wystarczyć do obrony niepodległości Polski, otoczonej przez wrogie mocarstwa. Sprawą najwyższej wagi stało się uzyskanie przewagi wywiadowczej. To tym agentom II Rzeczpospolita zawdzięczała swoje największe szpiegowskie sukcesy.

Portret Juliusza Kadena-Bandrowskiego z 1913 roku (fot. domena publiczna)

miniatura | 27.09.2018 | Autor:

Czy przedwojenni politycy rzeczywiście zgodnie, patriotycznie i w poczuciu najwyższego obowiązku budowali niepodległą Polskę?

Frazesy powtarzanie zawsze przy okazji rocznicowych uroczystości niewiele mają wspólnego z przedwojenną rzeczywistością. A przynajmniej tego zdania był Juliusz Kaden-Bandrowski, w 1922 roku piszący o „radości z odzyskanego śmietnika”.

Sławojki (fot. Tomasz Kuran aka Meteor2017, lic. CC BY-SA 3.0)

miniatura | 26.09.2018 | Autor:

Sławojka. Dlaczego wszystkie wiejskie wychodki nazwano imieniem premiera Felicjana Sławoja-Składkowskiego?

„Ustępy powinny być nie tylko suche, ale gruntownie szorowane, tak aby używanie sedesu nie budziło wstrętu” – podkreślał minister Sławoj Składowski w jednym ze swoich słynnych okólników.

Amerykanie karmili ponad 1 300 000 polskich dzieci. Na zdjęciu jedna z wielu kuchni Amerykańskiego Czerwonego Krzyża w Polsce..

artykuł | 03.09.2018 | Autor:

Sto lat temu Amerykanie byli zszokowani i zniesmaczeni niewdzięcznością Polaków. Czy słusznie?

„Sądzę, że zdaniem polskiego rządu podejmowanie działalności charytatywnej w Polsce stanowi przywilej”. Tymi słowami w 1921 roku amerykański ambasador nad Wisłą scharakteryzował postawę naszych władz. Skąd aż tak negatywna opinia?

Widok na Valle de los Caídos (fot. domena publiczna)

news | 31.08.2018 | Autor:

Sterty szkieletów na hiszpańskim wybrzeżu. W pobliżu Walencji znaleziono masowy grób ofiar wojny domowej

W pobliżu hiszpańskiej Walencji znaleziono masowy grób. Badający go naukowcy są zdania, że to kolejny pochówek osób zamordowanych przez reżim generała Franco. Czy rodziny odnajdą wreszcie swoich bliskich?

Portret anonimowej dziewczyny. Praca Franza von Stucka z przełomu XIX i XX wieku.

artykuł | 26.08.2018 | Autor:

„Co innego jest na wsi do roboty?”. Polska kultura gwałtu ma głębsze korzenie, niż chcielibyśmy wierzyć

Witamy w Polsce. Kraju, w którym przemoc seksualna jest tylko tematem do żartów. Z ofiar się rechocze, a sprawcom – gratuluje. Bo przecież „samiczki trzeba zdobywać siłą”.

Gibson po dwóch latach spędzonych w Polsce, miał bardzo złe zdanie na temat naszych polityków. Na zdjęciu Gibson przemawia podczas osłonięcia w Warszawie pomnika wdzięczności wobec USA.

artykuł | 25.08.2018 | Autor:

„Polacy są tak naprawdę ludźmi Wschodu”. Gorzkie słowa amerykańskiego dyplomaty pod adresem władz Drugiej Rzeczpospolitej

„Jeżeli Polska będzie nadal tak postępować, to kraj wydaje się skazany na całkowity rozkład i jakiś rodzaj ponownej obcej dominacji”. Tak niemal trzy lata po odzyskaniu przez Polskę niepodległości sytuację nad Wisłą podsumowywał przedstawiciel amerykańskich władz. Skąd tak mocne...

Bolesław Wieniawa-Długoszowski (fot. domena publiczna)

miniatura | 23.08.2018 | Autor:

Czy Wieniawa naprawdę wjechał konno po schodach Adrii? Prawda o ulubionym powiedzonku słynnego kawalerzysty

Legenda mówi, że mocno podpity Wieniawa wskoczył na koń i wjechał na rumaku… na piętro ulubionej knajpy. Wpierw zaś zawołał do towarzyszy: „Skończyły się żarty, zaczęły się schody”.

Jednym z konspiratorów i członków Organizacji Bojowej PPS był Aleksander Lutze - Birk.

artykuł | 19.08.2018 | Autor:

Fikcyjne małżeństwa polskich konspiratorów. Jak działały?

Polscy działacze niepodległościowi robili wiele, by nie rzucać się w oczy. Jednym ze sposobów maskowania rewolucyjnej działalności było pozorowanie małżeństw i osadzanie ich w partyjnych melinach. Czy ten pomysł się sprawdził?

Co o Józefie Piłsudskim miał do powiedzenia amerykański ambasador?

artykuł | 16.08.2018 | Autor:

Co pierwszy amerykański ambasador w Polsce myślał o Józefie Piłsudskim?

Mąż stanu, a może mściwy egocentryk, który mylił własny interes z dobrem ojczyzny? Oto co na temat Józefa Piłsudskiego miał do powiedzenia pierwszy przedstawiciel amerykańskich władz w Warszawie.

Polskie stanowisko ciężkiego karabinu maszynowego pod Miłosną, sierpień 1920.

artykuł | 14.08.2018 | Autor:

Najważniejsza polska bitwa w dziejach świata. Jak udało się odeprzeć bolszewików spod Warszawy w sierpniu 1920 roku?

Ta batalia zadecydowała o losach II Rzeczypospolitej. To dzięki niej zyskaliśmy dwie dekady niepodległego bytu. Jak Polakom udała się rzadka w historii światowej wojskowości sztuka odparcia walnego natarcia rosyjskiej armii?

Ułan zapalający papierosa. Obraz Wojciecha Kossaka sprzed 1939 roku.

artykuł | 08.08.2018 | Autor:

Za mundurem panny sznurem? Zbrodnie seksualne w przedwojennym Wojsku Polskim

Zwolennicy wojskowej pół-dyktatury rządzącej Polską nie chcieli tego przyznawać, ale skala przestępczości seksualnej w armii była ogromna. Jeszcze trudniej mówić o tym dzisiejszym historykom, hołubiącym II Rzeczpospolitą.

Pod koniec XIX wieku na granicach państw zaborczych przemyt był powszechny.

artykuł | 29.07.2018 | Autor:

To Polacy zorganizowali jeden z największych szlaków przemytniczych w Europie. Jak działał?

W czasach zaborów Polacy opanowali niemal do perfekcji przerzucanie na ziemie polskie nielegalnej literatury i innych towarów. A dzięki jednemu, genialnemu w swojej prostocie rozwiązaniu, niemal wszystko odbywało się za rosyjskie pieniądze…

Zdjęcie z tygodnika „Tajny Detektyw” przedstawiające ofiarę ojca-kazirodcy.

miniatura | 19.07.2018 | Autor:

Dlaczego w przedwojennej Polsce nie karano za kazirodztwo?

Kazirodztwo było przestępstwem, ale… tylko w wybranych przypadkach. Polscy prawodawcy postarali się rozmyć przepisy, a i tak nie egzekwowano ich zbyt restrykcyjnie. Dlaczego za kazirodztwo tak rzadko groziło więzienie?

recenzja | 13.07.2018 | Autor:

Jak nie umrzeć głupio? (Nie)zawodny poradnik historyczny („Już nie żyjesz” Cody Cassidy, Paul Doherty)

Są sprawy, o których nie wypada mówić „w towarzystwie”. Nie pytamy o zarobki, nie poruszamy kwestii wyznania czy polityki. O kwestiach ostatecznych rozmawiać można, byle mądrze. Głupie pytania korzystniej zostawić dla siebie, albo lepiej – poszukać na nie...