Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Historia przestępczości

artykuł | 08.07.2018 | Autor:

Zmowa milczenia. Dlaczego przedwojenna prasa tak rzadko i niechętnie pisała o przestępczości seksualnej?

O przestępstwach seksualnych pisano, jeśli sprawcą był „zamożny Żyd deprawujący uczennice”, albo gdy gwałciciel „zakneblował ofierze usta własną broda”. Dziennikarze sięgali też po te sprawy, przy którym mogli podać dokładne nazwiska i adresy. Ale właściwie: czemu tylko po...

Przy budowie Wału Hadriana (mal. John Clayton, domena publiczna)

news | 25.06.2018 | Autor:

Detektoryści niszczą wał Hadriana? Brytyjczycy mają duży problem

Łowcy skarbów rozkopują jeden z najważniejszych zabytków położonych na terenie Wielkiej Brytanii. Pod osłona nocy prowadzą nielegalne poszukiwania, zabierają starożytne artefakty i pozostawiają po sobie spustoszenie. Co brytyjskie władze robią by temu zaradzić?

Sąd Rejonowy w Legionowie (fot. Wiesław Z. fotopolska.eu, lic. CC BY-SA 3.0)

news | 21.06.2018 | Autor:

Były ubek skazany na 2 lata więzienia. Tylko nam naczelniczka Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni IPN tłumaczy, jak wiele pracy to wymagało

Były funkcjonariusz Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Kolbuszowej Józef O. został właśnie skazany na dwa lata bezwzględnego więzienia. Zapytaliśmy w oddziale IPN, który go postawił przed sądem, jak wiele pracy potrzeba by oskarżyć komunistycznego zbrodniarza.

Statua młodzieńca, koniec XIX wieku

artykuł | 13.06.2018 | Autor:

Gwałty homoseksualne. Przemilczany problem przedwojennej Polski

Przemoc seksualna wobec mężczyzn nie budziła w przedwojennej Polsce podobnego sceptycyzmu, co ta wymierzona w kobiety. Adwokat Alfred Lutwak stwierdził krótko w 1933 roku: „zgwałcenie mężczyzny jest niewykluczone”.

Dziewczyna z koszyczkiem kwiatków. Fotografia z początku XX wieku

artykuł | 07.06.2018 | Autor:

Kraj, w którym można było zgwałcić dowolną kobietę i w 99% przypadków pozostać bezkarnym

Jedno zastrzeżenie dopisane do kodeksu karnego sprawiło, że kobiety straciły jakąkolwiek ochronę przed napastnikami, a gwałt stał się niemal niemożliwy do ścigania. Reguła ta obowiązywała w Polsce przez przeszło osiemdziesiąt lat: aż do roku 2014.

wydawnictwo | 03.06.2018 | Autor:

Grzechy pradziadków. Mroczne oblicze przedwojennej Polski

  Przestępczość seksualna, dewiacje, cierpienie ofiar i bezkarność sprawców. O tym obliczu przedwojennej Polski milczą podręczniki, a my wstydzimy się o nim mówić. Kamil Janicki uważa jednak, że najwyższa pora opisać najciemniejsze strony historii II Rzeczpospolitej.

Mary Mallon w szpitalnym łóżku (fot. domena publiczna)

artykuł | 30.05.2018 | Autor:

Kręciła tłuste brzoskwiniowe lody, które zabiły dziesiątki ludzi. Ile jest prawdy w historii najbardziej morderczej kucharki w dziejach?

Przedstawiano ją jako jedną z najstraszniejszych kobiet w historii świata. Ostrzegano przed nią dzieci i dorosłych. Dziennikarze bali się podać jej rękę, a tym bardziej przyjąć od niej szklanki wody. Czy Mary Mallon, zwana „Tyfusową Mary” rzeczywiście miała...

Wycinek postanowienia o podjęciu działań śledczych w sprawie księdza C.

artykuł | 27.05.2018 | Autor:

Pedofilia księży w przedwojennej Polsce. Czy to zjawisko w ogóle wówczas istniało?

W przedwojennej prasie donoszono o płciowych nadużyciach przedstawicieli niemal wszystkich zawodów stykających się z młodzieżą szkolną. Zarzuty omijały tylko katechetów. Czy w takim razie samo zjawisko pedofilii wśród duchowieństwa nie istniało? Co mówią o nim akta prokuratorskie?

Przedwojenna pocztówka z fotografią anonimowej kobiety

artykuł | 17.05.2018 | Autor:

Czy kobietę da się zgwałcić? Polscy specjaliści sprzed wojny udzielali na to pytanie samych najgorszych odpowiedzi

Każdą ofiarę traktowano tak, jakby była sprawcą. Czy czasem gwałt nie sprawił jej przyjemności? Czy sama się o niego nie prosiła? Bo przecież prawdziwa przemoc seksualna nie mogła istnieć w cnotliwej i konserwatywnej II Rzeczypospolitej.

wydawnictwo | 13.05.2018 | Autor:

Epoka milczenia. Przedwojenna Polska, o której wstydzimy się mówić

Epidemia chorób wenerycznych. Molestowanie kobiet. Dziecięca prostytucja i pedofilia. Wszystko to stanowiło codzienność przedwojennej Polski. Ale czy o „takich” tematach w ogóle powinno się pisać? Nie lepiej „to” zostawić? Kamil Janicki w „Epoce milczenia” odpowiada: „Nie, nie lepiej”....

Portret anonimowej dziewczynki sprzed 1939 roku.

artykuł | 09.05.2018 | Autor:

Dziecięca prostytucja w przedwojennej Polsce

W Warszawie najtańsze prostytutki, zwane chustkowymi, liczyły sobie złoty pięćdziesiąt, może dwa złote. Dziewczyny z Mławy były gotowe oddać się choćby za 50 groszy. Za tę cenę mogły sobie później kupić litr mleka albo trzy kurze jajka.

Stryczek z muzeum więzienia hrabstwa Austin (fot. Patrick Feller, lic. CCA 2.0 Generic)

artykuł | 01.05.2018 | Autor:

Jak wyglądała ostatnia polska egzekucja?

Andrzej w ramach ostatniego życzenia poprosił o papierosa. Jego ofiary, Iwony, nikt nie zapytał czy życzy sobie czegokolwiek zanim umrze. Na ostatnie sekundy życia zwyrodniałego mężczyzny patrzyli prokurator, naczelnik aresztu, adwokat, lekarz i ksiądz. Nie wiedzieli, że po...

Egzekucja na krześle elektrycznym (fot. domena publiczna)

artykuł | 24.04.2018 | Autor:

Jak humanitarnie zabić człowieka? Amerykanie od dwustu lat szukają idealnej metody egzekucji. Zwykle z opłakanym skutkiem

W latach 1890-2010 w Stanach Zjednoczonych wykonano wyroki śmierci na łącznie 8776 osobach. Z opublikowanych niedawno wyliczeń wynika, że 3% tych egzekucji zakończyło się kompletną fuszerką, przez którą 276 osób konało w męczarniach. Czy istnieje w ogóle „humanitarny”...

Joseph Giebbels ogląda wystawę sztuki (fot. Bundesarchiv, Bild 183-H02648, lic. CC-BY-SA 3.0)

news | 10.04.2018 | Autor:

Szajka, która ukradła starszemu mężczyźnie rzekomą „kolekcję Goebbelsa” została osądzona

W 2016 roku do drzwi 72-letniego mężczyzny, posiadającego dużą kolekcję obrazów, zapukała policja. A przynajmniej tak się starszemu panu wydawało. Ludzie, którzy podali się za funkcjonariuszy wynieśli kilkadziesiąt płócien. Właśnie zostali osądzeni.

Niemieccy chuligani biją się ze stróżami prawa (fot. Bundesarchiv, Bild 183-1990-0414-009, Wolfried Pätzold, lic. CC-BY-SA 3.0)

miniatura | 22.02.2018 | Autor:

Chuligani w PRL-owskiej Polsce

Powszechność chuliganerii była prostą wypadkową przemian, które zapoczątkowały komunistyczne władze. Aparatczycy nie potrafili sobie poradzić z tą falą. Ale otwarcie wykorzystali chuliganów do walki propagandowej.

Odzyskana przez zachodniopomorską policję rzeźba (fot. materiały prasowe KWP w Szczecinie)

news | 17.02.2018 | Autor:

Trzystuletni anioł w paczce pocztowej. Tajemnicza historia odnalezienia zabytkowej rzeźby

Policjanci z województwa Zachodniopomorskiego musieli się nieźle zdziwić, gdy dotarła do nich tajemnicza paczka. Gdy ją otworzyli w środku zobaczyli nie bombę, nie efekt głupiego dowcipu, a poszukiwany od dawna zabytek.

Podziemny wymiar sprawiedliwości oprócz ścigania zwykłych przestępstw występował także przeciwko kolaboracji z okupantem.

artykuł | 05.02.2018 | Autor:

Jak Polska podziemna wymierzała sprawiedliwość?

Funkcjonowanie polskiego wymiaru sprawiedliwości pod niemiecką okupacją było wyjątkiem na skalę europejską. Polskie sądy ścigały i skazywały kolaborantów, zdrajców i „wyłapywaczy Żydów”. Jak było to możliwe i jak wykonywano wyroki?

Mężczyzna ze śladami po bacie. (fot. domena publiczna)

news | 24.01.2018 | Autor:

W Alabamie odnaleziono wrak ostatniego statku niewolniczego

Od 1859 roku Amerykanie poszukiwali pozostałości ostatniego niewolniczego statku, którym przywieziono Afrykanów do USA. Po 160 latach prawdopodobnie wreszcie im się udało, a to wszystko dzięki cyklonowi.

artykuł | 23.01.2018 | Autor:

Co po piętnastu latach naprawdę wiemy o aferze Rywina?

Na czyje polecenie działał Lew Rywin? Czy „grupa trzymająca władzę” rzeczywiście istniała? Jeśli tak, kto do niej należał? Wybitny badacz dziejów ostatniego ćwierćwiecza, Antoni Dudek, wyjaśnia, co udało się ustalić w śledztwie dotyczącym pierwszej wielkiej afery korupcyjnej III...

Tak Samuela Zborowskiego prowadzonego na śmierć wyobrażał sobie Jan Matejko (fot. domena publiczna)

miniatura | 19.01.2018 | Autor:

„Nieżywy pies nie gryzie”. Dlaczego Stefan Batory kazał zabić jednego z najpotężniejszych polskich magnatów?

Śmierć Samuela Zborowskiego do dzisiaj rozpala emocje historyków i literatów. Dlaczego Stefan Batory zgodził się, by ściąć go katowskim toporem?

artykuł | 13.01.2018 | Autor:

Pijaków i chuliganów nigdy nie było tak wielu. Do czego doprowadziło w PRL-u poluzowanie stalinowskiej śruby?

W 1956 roku Polacy wyszli na ulicę, domagając się chleba i wolności. Gomułkowska odwilż, która rozpoczęła się w październiku, przynajmniej częściowo odpowiedziała na te żądania. Wkrótce jednak okazało się, że wiatr zmian przyniósł ze sobą nie tylko swobody,...

Amerykańskie wojskowe nieśmiertelniki z okresu II wojny światowej (fot. Postdlf, lic. CC BY-SA 3.0)

news | 13.01.2018 | Autor:

Historyk przyznaje się do kradzieży nieśmiertelników z II wojny światowej. Grozi mu 10 lat

Historyk i badacz Antonin DeHays przywłaszczył sobie przedmioty z czasów II wojny światowej. Z punktu widzenia nauki te pamiątki po żołnierzach zestrzelonych na terytorium wroga są bezcenne. Amerykańscy archiwiści są oburzeni i zniesmaczeni. Historyk przyznał się do winy.

Michael Steinhardt (screen z serwisu youtube.com)

news | 09.01.2018 | Autor:

Władze Nowego Jorku przeszukują posiadłość miliardera. Znaleziono kradzione antyki warte fortunę

Znany żydowski filantrop, kolekcjonujący antyczne greckie artefakty, na którego cześć została nazwana jedna z galerii Metropolitan Museum of Art, został przyłapany na posiadaniu kradzionych skarbów. Nowojorska policja przeszukała jego dom i biuro, znajdując obciążające go dowody.

Pewnych pomysłów nie objąłby swym rzutkim umysłem nawet pan Zagłoba, choć radził sobie z niejednym warchołem podobnym do Łaszcza. (fot. domena publiczna)

miniatura | 15.12.2017 | Autor:

Żaden element ubioru nie nadaje się lepiej na symbol polskiego warcholstwa, sobiepaństwa i pogardy dla rządów prawa

Delia strażnika koronnego Samuela Łaszcza jest do dziś symbolem warcholstwa i lekceważenia prawa. Właściciel demonstracyjnie kazał ją sobie podbić ciążącymi na nim wyrokami sądowymi.

artykuł | 09.12.2017 | Autor:

Wyspa przestępców. Norman Davies tłumaczy jak powstała współczesna Australia

Pierwsi biali mieszkańcy kontynentu byli garstką drobnych złodziejaszków, przestępców mniejszego kalibru i poszukiwaczy przygód. Zesłani przymusowo do więzień i kolonii karnych na drugim końcu globu, przeżywali prawdziwe piekło. Jak mimo tego udało im się stworzyć nowe, normalne życie?