Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Historia życia codziennego i obyczajów

Poród wiązał się z ogromnym zagrożeniem nie tylko dla kobiety, ale i dla dziecka. Ilustracja z XV wieku.

artykuł | 17.09.2018 | Autor:

Jak wyglądały porody w średniowiecznej Europie?

„Obarczę cię niezmiernie wielkim trudem twej brzemienności, w bólu będziesz rodziła dzieci” – tę karę, nałożoną na Ewę za zerwanie zakazanego owocu, średniowieczne kobiety poznały aż za dobrze. Ciąża i poród wiązały się w ich czasach ze śmiertelnym...

To, że zawód krawca był znany już w średniowieczu, nie dziwi nikogo. Ale dlaczego nie wolno im było naprawiać starych ubrań?

artykuł | 10.09.2018 | Autor:

Najbardziej zdumiewające zawody średniowiecza

Jak działał ludzki dźwig? Po co wynajmowano obwoływacza? Dlaczego warto było zostać gospodarzem jarmarku? W średniowieczu można było zarabiać na najróżniejsze sposoby. Niektóre aż trudno sobie dzisiaj wyobrazić. A może zmieniły się tylko nazwy?

Rzeźba ze świątyni Zeusa Aizanoi (fot. China_Crisis, lic. CC BY-SA 2.5)

news | 10.09.2018 | Autor:

W Turcji znaleziono słoiczek nawilżającego kremu pod oczy liczący 2200 lat

Stereotyp każe myśleć, że krem znaleziono w domu należącym do starożytnej elegantki. Tymczasem, jak dowodzą archeolodzy pracujący w antycznym mieście Aizanoi, nic bardziej mylnego.

Ser twardy Laguiole (fot. Myrabella, lic. GNU FDL)

news | 06.09.2018 | Autor:

Co starożytny garnek sera ma wspólnego z analizą rozprzestrzeniania się rolnictwa? Jak się okazuje, bardzo dużo

Choć dzisiejsza Chorwacja Polakom kojarzy się głównie z popularną destynacją urlopową, warto wiedzieć, że Półwysep Bałkański był bramą, przez którą przeniknęło do Europy rolnictwo. A pakowanie sera w gliniane garnki pomogło pierwszym rolnikom podróżować.

Wróbel domowy (fot. JrPol, lic. CCA SA 4.0 I)

news | 05.09.2018 | Autor:

Naukowcy dowiedli, że wynajdując rolnictwo człowiek przypadkiem stworzył najpopularniejszy gatunek wróbla

Wróbel domowy jest bohaterem wierszyków, dziecięcych czytanek i ilustracji w elementarzach. Jako, że jest wszechobecny, naukowcy nie przykładali specjalnej wagi do jego obserwacji i badania. Tymczasem okazuje się, że te ptaki towarzyszą nam odkąd nauczyliśmy się uprawiać zboże.

Amerykanie karmili ponad 1 300 000 polskich dzieci. Na zdjęciu jedna z wielu kuchni Amerykańskiego Czerwonego Krzyża w Polsce..

artykuł | 03.09.2018 | Autor:

Sto lat temu Amerykanie byli zszokowani i zniesmaczeni niewdzięcznością Polaków. Czy słusznie?

„Sądzę, że zdaniem polskiego rządu podejmowanie działalności charytatywnej w Polsce stanowi przywilej”. Tymi słowami w 1921 roku amerykański ambasador nad Wisłą scharakteryzował postawę naszych władz. Skąd aż tak negatywna opinia?

Jeszcze na początku XX wieku spluwaczki były powszechnie spotykanym elementem wyposażenia.

artykuł | 31.08.2018 | Autor:

Kiedy Europejczycy przestali akceptować plucie w towarzystwie? Krótka historia manier według Normana Daviesa

Kiedy na Starym Kontynencie zaczęto używać widelca? Czy średniowieczni ludzie akceptowali smarkanie w palce? Brytyjski historyk udowadnia, że historyczny savoir-vivre to o wiele więcej, niż sztuka używania „spluwaczki, zwieracza i sreber”.

Z wieży krakowskiego kościoła mariackiego co godzinę hejnalista wygrywa na trąbce hejnał.

artykuł | 29.08.2018 | Autor:

„Jakiś wariat co godzinę grał z wieży na trąbie”. Dlaczego w Krakowie wciąż grają hejnał?

Hejnał rozbrzmiewa od setek lat. Kiedyś wyznaczał godziny otwierania i zamknięcia bram miejskich i ostrzegał przed niebezpieczeństwami. Dzisiaj nie służy niczemu. Dlaczego nigdy z niego nie zrezygnowano?

Bolesław Wieniawa-Długoszowski (fot. domena publiczna)

miniatura | 23.08.2018 | Autor:

Czy Wieniawa naprawdę wjechał konno po schodach Adrii? Prawda o ulubionym powiedzonku słynnego kawalerzysty

Legenda mówi, że mocno podpity Wieniawa wskoczył na koń i wjechał na rumaku… na piętro ulubionej knajpy. Wpierw zaś zawołał do towarzyszy: „Skończyły się żarty, zaczęły się schody”.

Prywatni bankierzy, tacy jak Antoni Protazy Potocki, zwany "Protem", zgromadzili w czasach stanisławowskich niewyobrażalne wręcz fortuny.

artykuł | 18.08.2018 | Autor:

Dlaczego bankierzy w czasach Stanisława Augusta Poniatowskiego gromadzili tak wielkie majątki?

Sytuacja, która wytworzyła się za panowania ostatniego polskiego króla, nie miała sobie równych w całej Europie. Państwo stało się zbyt biedne nawet na to, by utrzymać własną armię. Jednocześnie zarówno sam władca, jak magnateria, szlachta i mieszczanie tonęli...

Tłoczenie wina w średniowieczu.

artykuł | 11.08.2018 | Autor:

Skąd w Polsce wzięło się wino i kiedy było najbardziej popularne?

Produkowali je mnisi, popijała szlachta. Kościół używa go do dziś w liturgii. Na przestrzeni stuleci wino wyparło nawet piwo i stało się ulubionym trunkiem Polaków, zwłaszcza najbogatszych. Jak trafiło nad Wisłę?

Znak Polski Walczącej malowany przez członka ruchu oporu.

miniatura | 07.08.2018 | Autor:

Skąd wzięła się kotwica Polski Walczącej?

Ten symbol stał się rozpoznawalny w całej Polsce. Podczas II wojny światowej za jego malowanie na murach groziła nawet śmierć. Dziś noszą go między innymi żołnierze wojsk specjalnych, w tym komandosi. Skąd właściwie się wziął?

Czego mogli spodziewać się Polacy, aresztowani przez carską Ochranę?

artykuł | 06.08.2018 | Autor:

Jak traktowano Polaków w carskich więzieniach?

Katowanie, bicie i poniżanie? A może… korzystanie z obojętności strażników i tworzenie własnej prasy? Wspomnienia skazanych dowodzą, że w więzieniach można było spodziewać się wszystkiego. Polacy wiedzą to najlepiej – w końcu to oni najczęściej tam trafiali.

Częścią drogi jest tak zwany "diabelski most".

artykuł | 02.08.2018 | Autor:

Najważniejsza droga w Europie. Niedostępna, niebezpieczna i nieodzowna

Jej budowę można porównać do stawiania nawy wspaniałej gotyckiej katedry. Przez tysiąclecia stanowiła szlak niedostępny czy wręcz nieznany. Potem stała się najważniejszym szlakiem biegnącym z północy na południe Europy. O tym wszystkim pisze profesor Norman Davies.

Z obiadem na zamku wiązał się cały szereg reguł odpowiedniego zachowania.

artykuł | 31.07.2018 | Autorzy: i

Co podawano na obiad w średniowiecznym zamku?

Pan zamku, domownicy i goście zasiadali do obiadu często już o godzinie dziesiątej. Uczcie towarzyszył cały ceremoniał, nawet jeśli pieczeń do krojenia… przytrzymywano palcem. Co dokładnie pojawiało się na stole i dlaczego wino było takie niedobre?

recenzja | 27.07.2018 | Autor:

Jak wyglądałoby Twoje życie, gdybyś był średniowiecznym chłopem? („Życie w średniowiecznej wsi” Joseph i Frances Gies)

Praca od zmierzchu do świtu oraz finansowe obciążenia na rzecz pana i kościoła to tylko nieliczne z obowiązków średniowiecznych chłopów. Czy jednak, aby na pewno mieszkańcy wsi pochłonięci byli wyłącznie orką i dbaniem o lordowski dobytek? Na te...

recenzja | 13.07.2018 | Autor:

Jak nie umrzeć głupio? (Nie)zawodny poradnik historyczny („Już nie żyjesz” Cody Cassidy, Paul Doherty)

Są sprawy, o których nie wypada mówić „w towarzystwie”. Nie pytamy o zarobki, nie poruszamy kwestii wyznania czy polityki. O kwestiach ostatecznych rozmawiać można, byle mądrze. Głupie pytania korzystniej zostawić dla siebie, albo lepiej – poszukać na nie...

Czy w odniesieniu do średniowiecznych chłopów, zwłaszcza pańszczyźnianych, można mówić o wolności?

artykuł | 12.07.2018 | Autorzy: i

Czy średniowieczny chłop pańszczyźniany był wolnym człowiekiem?

Możliwie odpowiedzi na to pytanie są tylko dwie, ale w przypadku chłopów średniowieczni monarchowie i juryści jakoś nie mogli się zdecydować. Na szczęście dla samych zainteresowanych, najważniejsze i tak okazało się coś zupełnie innego.

Już starożytni zwracali uwagę na to, że nadmiernie wykorzystują dostępną im ziemię.

artykuł | 05.07.2018 | Autor:

Krótka historia ekologii według Normana Daviesa. Kiedy ludzie zaczęli rozumieć, że dewastują własną planetę?

Troska o środowisko wcale nie jest nowoczesnym wynalazkiem. Prawa chroniące przyrodę przyjmowano już w starożytności. Norman Davies wyjaśnia, dlaczego z tych wielowiekowych starań tak niewiele wychodzi.

Czekolada (fot. webandi, lic. CC0)

news | 28.06.2018 | Autor:

Majowie zamiast pieniędzy używali… czekolady

Są takie dni, gdy niejeden człowiek oddałby za czekoladę wszystkie pieniądze świata. Jak pokazują najnowsze badania cywilizacja Majów miała do tej sprawy nieco inne podejście. Zamiast płacić za czekoladę, to właśnie jej używali jako środka płatniczego.

Czy to właśnie folwarki były podstawą gospodarki I RP? Na zdjęciu Jean-François Millet Kobiety zbierające kłosy, 1857.

artykuł | 20.06.2018 | Autor:

Szlacheckie folwarki. Jak gospodarowała szlachta w I Rzeczypospolitej?

Przez stulecia wielkie folwarki stanowiły źródło dochodu szlachty i udręki chłopów. W pogoni za zyskiem intensyfikowano uprawy, przejmowano nieużytki i zwiększano pańszczyznę. Ten stan rzeczy nie mógł jednak trwać bez końca…

Wikingowie w Walhalli (fot. domena publiczna)

news | 19.06.2018 | Autor:

Marzy ci się remont? Dzięki duńskim naukowcom możesz pomalować swój dom używając do tego wikińskiej palety kolorystycznej

Kolory od zarania dziejów pełnią niezwykle istotną rolę w społeczeństwie. Symbolizując między innymi żałobę, niewinność, czy nadzieję, wysyłają jasne komunikaty, zarówno dziś, jak i setki lat temu. Duńscy naukowcy dają nam możliwość poznania barw używanych do różnych celów...

Najpiękniejsza z chłopskich córek? Najstarszy syn? A może wdowa? Z kim opłacało się żenić w średniowiecznej wsi? Fragment obrazu Pietera Bruegela Młodszego "Chłopskie wesele".

artykuł | 18.06.2018 | Autor:

Z kim opłacało się brać ślub w średniowiecznej wsi?

Jak skutecznie przeżyć w warunkach niewolniczej pracy w średniowiecznej wsi? Kluczową kwestią było dobre i intratne małżeństwo. A nie każdego opłacało się poślubić.

Spartakus stanął na czele największego w starożytnym świecie powstania niewolników.

miniatura | 17.06.2018 | Autor:

Dziedzictwo Spartakusa. Norman Davies wyjaśnia dlaczego niewolnictwo przetrwało w Europie całe tysiąclecia

Sto tysięcy gotowych na wszystko buntowników. Sześćdziesiąt tysięcy jeńców sprzedanych w niewolę tylko po jednej bitwie. Czy Starożytny Rzym mógłby istnieć bez niewolnictwa? Czy mogła bez niego funkcjonować Europa przez kolejne dwa tysiące lat?

Przesiedlenia po II wojnie światowej dotknęły wiele milionów ludzi.

artykuł | 14.06.2018 | Autor:

Wysiedlenia Niemców po II wojnie światowej. Fakty, liczby, bilans wydarzeń

Choć od zakończenia II wojny światowej minęło już ponad 70 lat, ten temat wciąż budzi gorące emocje. Czy przedstawiciele narodu, który wywołał sześcioletni pochód Zagłady, mogą uważać się za jej ofiary? Jaka jest prawda o wysiedleniach Niemców?