Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Historia życia codziennego i obyczajów

recenzja | 13.07.2018 | Autor:

Jak nie umrzeć głupio? (Nie)zawodny poradnik historyczny („Już nie żyjesz” Cody Cassidy, Paul Doherty)

Są sprawy, o których nie wypada mówić „w towarzystwie”. Nie pytamy o zarobki, nie poruszamy kwestii wyznania czy polityki. O kwestiach ostatecznych rozmawiać można, byle mądrze. Głupie pytania korzystniej zostawić dla siebie, albo lepiej – poszukać na nie...

Czy w odniesieniu do średniowiecznych chłopów, zwłaszcza pańszczyźnianych, można mówić o wolności?

artykuł | 12.07.2018 | Autorzy: i

Czy średniowieczny chłop pańszczyźniany był wolnym człowiekiem?

Możliwie odpowiedzi na to pytanie są tylko dwie, ale w przypadku chłopów średniowieczni monarchowie i juryści jakoś nie mogli się zdecydować. Na szczęście dla samych zainteresowanych, najważniejsze i tak okazało się coś zupełnie innego.

Już starożytni zwracali uwagę na to, że nadmiernie wykorzystują dostępną im ziemię.

artykuł | 05.07.2018 | Autor:

Krótka historia ekologii według Normana Daviesa. Kiedy ludzie zaczęli rozumieć, że dewastują własną planetę?

Troska o środowisko wcale nie jest nowoczesnym wynalazkiem. Prawa chroniące przyrodę przyjmowano już w starożytności. Norman Davies wyjaśnia, dlaczego z tych wielowiekowych starań tak niewiele wychodzi.

Czekolada (fot. webandi, lic. CC0)

news | 28.06.2018 | Autor:

Majowie zamiast pieniędzy używali… czekolady

Są takie dni, gdy niejeden człowiek oddałby za czekoladę wszystkie pieniądze świata. Jak pokazują najnowsze badania cywilizacja Majów miała do tej sprawy nieco inne podejście. Zamiast płacić za czekoladę, to właśnie jej używali jako środka płatniczego.

Czy to właśnie folwarki były podstawą gospodarki I RP? Na zdjęciu Jean-François Millet Kobiety zbierające kłosy, 1857.

artykuł | 20.06.2018 | Autor:

Szlacheckie folwarki. Jak gospodarowała szlachta w I Rzeczypospolitej?

Przez stulecia wielkie folwarki stanowiły źródło dochodu szlachty i udręki chłopów. W pogoni za zyskiem intensyfikowano uprawy, przejmowano nieużytki i zwiększano pańszczyznę. Ten stan rzeczy nie mógł jednak trwać bez końca…

Wikingowie w Walhalli (fot. domena publiczna)

news | 19.06.2018 | Autor:

Marzy ci się remont? Dzięki duńskim naukowcom możesz pomalować swój dom używając do tego wikińskiej palety kolorystycznej

Kolory od zarania dziejów pełnią niezwykle istotną rolę w społeczeństwie. Symbolizując między innymi żałobę, niewinność, czy nadzieję, wysyłają jasne komunikaty, zarówno dziś, jak i setki lat temu. Duńscy naukowcy dają nam możliwość poznania barw używanych do różnych celów...

Najpiękniejsza z chłopskich córek? Najstarszy syn? A może wdowa? Z kim opłacało się żenić w średniowiecznej wsi? Fragment obrazu Pietera Bruegela Młodszego "Chłopskie wesele".

artykuł | 18.06.2018 | Autor:

Z kim opłacało się brać ślub w średniowiecznej wsi?

Jak skutecznie przeżyć w warunkach niewolniczej pracy w średniowiecznej wsi? Kluczową kwestią było dobre i intratne małżeństwo. A nie każdego opłacało się poślubić.

Spartakus stanął na czele największego w starożytnym świecie powstania niewolników.

miniatura | 17.06.2018 | Autor:

Dziedzictwo Spartakusa. Norman Davies wyjaśnia dlaczego niewolnictwo przetrwało w Europie całe tysiąclecia

Sto tysięcy gotowych na wszystko buntowników. Sześćdziesiąt tysięcy jeńców sprzedanych w niewolę tylko po jednej bitwie. Czy Starożytny Rzym mógłby istnieć bez niewolnictwa? Czy mogła bez niego funkcjonować Europa przez kolejne dwa tysiące lat?

Przesiedlenia po II wojnie światowej dotknęły wiele milionów ludzi.

artykuł | 14.06.2018 | Autor:

Wysiedlenia Niemców po II wojnie światowej. Fakty, liczby, bilans wydarzeń

Choć od zakończenia II wojny światowej minęło już ponad 70 lat, ten temat wciąż budzi gorące emocje. Czy przedstawiciele narodu, który wywołał sześcioletni pochód Zagłady, mogą uważać się za jej ofiary? Jaka jest prawda o wysiedleniach Niemców?

Konny rycerz na Jarmarku Świętojańskim (edycja 2017).

news | 14.06.2018 | Autor:

Spotkaj naszych autorów już 17 czerwca na Jarmarku Świętojańskim!

Doroczny Jarmark Świętojański potrwa od 15 do 17 czerwca. Ostatniego dnia będziecie mogli spotkać na nim naszych autorów, którzy opowiedzą o epoce renesansu i nie tylko. Kamil Janicki i Aleksandra Zaprutko-Janicka będą podpisywać swoje książki oraz odpowiadać na...

Jarmark Świętojański jak co roku będzie obfitował w historyczne atrakcje. Na zdjęciu konni rycerze podczas zeszłorocznej edycji imprezy.

news | 11.06.2018 | Autor:

Jarmark Świętojański – posmakuj renesansowych i alchemicznych historii pod Wawelem!

Już 15 czerwca, tradycyjnie na Bulwarze Czerwieńskim pod Wawelem, rozpocznie się tegoroczny Jarmark Świętojański. Przez trzy dni, od piątku do niedzieli, wszyscy chętni będą mogli przenieść się choć na chwilę w fascynujący świat renesansu. Czekać będą: spektakle, bale,...

Oliwa z oliwek (fot. stevepb, lic. CC0)

news | 04.06.2018 | Autor:

Dzięki badaniom archeologicznym wreszcie wiemy, kiedy we Włoszech zaczęto używać oliwy z oliwek

Włoscy naukowcy przeanalizowali ślady biologiczne, jakie pozostały na naczyniu, które w czasach starożytnych zawierało oliwę z oliwek. Dzięki ich badaniom wiemy wreszcie, kiedy we Włoszech zaczęto używać tego szlachetnego tłuszczu.

Rekonstrukcja wyglądu człowieka lodu (fot. Thilo Parg, lic. CC BY-SA 3.0)

news | 31.05.2018 | Autor:

Nowe badania dowodzą, że słynny Ötzi, „człowiek lodu”, w każdej chwili mógł umrzeć na zawał lub przejść udar

Ötzi, znany jako „człowiek lodu”, znaleziony przez dwójkę turystów był zamrożony w alpejskim lodowcu. Po przeprowadzeniu badań okazało się, że to człowiek, który zmarł około 3300 roku p.n.e. Teraz lekarze twierdzą, że atak serca mógł mu się przytrafić...

Mary Mallon w szpitalnym łóżku (fot. domena publiczna)

artykuł | 30.05.2018 | Autor:

Kręciła tłuste brzoskwiniowe lody, które zabiły dziesiątki ludzi. Ile jest prawdy w historii najbardziej morderczej kucharki w dziejach?

Przedstawiano ją jako jedną z najstraszniejszych kobiet w historii świata. Ostrzegano przed nią dzieci i dorosłych. Dziennikarze bali się podać jej rękę, a tym bardziej przyjąć od niej szklanki wody. Czy Mary Mallon, zwana „Tyfusową Mary” rzeczywiście miała...

Brud, smród i ubóstwo? Czy taka jest prawda o życiu chłopów w średniowiecznej wsi?

artykuł | 26.05.2018 | Autor:

W jakich warunkach mieszkali średniowieczni wieśniacy?

Wyobraźmy sobie, że przenieśliśmy się w czasie i przestrzeni siedemset lat wstecz, do średniowiecznej wioski. Czy warunki bytowe ówczesnych chłopów rzeczywiście odpowiadają naszym dzisiejszym wyobrażeniom o biednych i brudnych wieśniakach?

Organizacja pogrzebu ofiar rewolucji zajęła ponad miesiąc.

artykuł | 24.05.2018 | Autor:

„Żadnemu carowi nie wyprawiono nigdy takiego pogrzebu”. Jak Rosjanie chowali ofiary rewolucji?

Mimo chaosu, który zapanował po obaleniu Romanowów, Rosjanie nie zapomnieli o poległych w rewolucji lutowej. Pogrzeb, który im zorganizowali, zagraniczni obserwatorzy opisywali z mieszaniną podziwu i przerażenia. Jak wyglądało to rosyjskie „podzwonne dla starego świata”?

Karczmy od średniowiecza były jednym z miejsc, wokół których ogniskowało się życie lokalnych społeczności.

artykuł | 20.05.2018 | Autor:

Staropolskie karczmy. Brud, paskudne jedzenie, niewygodne posłania… i jedne z najważniejszych miejsc w dawnej Rzeczypospolitej

W dawnych wsiach i miasteczkach niewiele było ważniejszych budynków. Można było tam zjeść, napić się, ale także… natknąć się na obrady sądu i zawrzeć związek małżeński. Jak wcześnie w Polsce pojawiły się karczmy i dlaczego ostatecznie straciły swoje...

Bezbronny kmiotek stanowiący własność lorda. Czy angielscy chłopi rzeczywiście byli niewolnikami? Ilustracja z "Psałterza królowej Marii".

artykuł | 19.05.2018 | Autor:

Komu żyło się lepiej: chłopom w średniowiecznej Anglii czy Polakom w XXI wieku?

Średniowiecznych chłopów wyobrażamy sobie podobnie jak niewolników. Brudni, żyjący w ciemnych norach, zmuszeni do pracy ponad siły. Ale czy naprawdę tak wyglądało ich życie? A może niektórzy z nas… chcieliby się zamienić z wieśniakami sprzed tysiąclecia?

recenzja | 18.05.2018 | Autor:

To nie jest książka o szmince i cieniach! („Face Paint. Historia makijażu” Lisa Eldridge)

Czym jest Facepaint? Kolejnym albumem pełnym zdjęć wymalowanych aktorek i modelek? Zbiorem ciekawostek na temat sztuki makijażu? Historią skandali, jakie legły u podstaw urodowego imperium? Właściwie to każdym po trosze, ale i czymś więcej niż może się wydawać.

Władze PRL wierzyły, że tworzywa sztuczne wprowadzą PRL w nowoczesność. Na zdjęciu zakład produkcji polietylenu w NRD.

artykuł | 16.05.2018 | Autor:

„Plastykowa koniunktura”. Jak Polska stała się Chinami bloku wschodniego?

Jakimi przedmiotami chcieli się otaczać nasi rodzice i dziadkowie? Jeśli wierzyć gazetom z drugiej połowy lat 50., tylko plastikowymi! Polska prasa z entuzjazmem zapowiadała rajstopy bez oczek i nietłukące zastawy. A prywaciarze zatarli ręce i wzięli się do...

wydawnictwo | 13.05.2018 | Autor:

Epoka milczenia. Przedwojenna Polska, o której wstydzimy się mówić

Epidemia chorób wenerycznych. Molestowanie kobiet. Dziecięca prostytucja i pedofilia. Wszystko to stanowiło codzienność przedwojennej Polski. Ale czy o „takich” tematach w ogóle powinno się pisać? Nie lepiej „to” zostawić? Kamil Janicki w „Epoce milczenia” odpowiada: „Nie, nie lepiej”....

Saladyn (fot. Gordon Napier, lic. CCA-SA 2.5 Generic)

news | 10.05.2018 | Autor:

Wreszcie wiemy co zabiło najsłynniejszego muzułmańskiego wojownika, który bezlitośnie gromił krzyżowców

Sułtan Egiptu i Syrii, założyciel dynastii Ajjubidów Saladyn pobudza wyobraźnię Europejczyków już od XII wieku. Choć nie słynął z popędliwości czy brutalności, był jednym z najsłynniejszych muzułmańskich wojowników wszech czasów. Wreszcie wiemy, co go zabiło.

Średniowieczna kucharka Małgorzata Bliskowska wraz ze swoim kuchcikiem (fot. Aleksandra Zaprutko-Janicka)

opinia | 07.05.2018 | Autor:

Czy ludzi interesuje historia kuchni? Tłumy na dolnośląskim festiwalu „Twierdza Smaków” pokazują, że warto o niej opowiadać

W dniach 1-3 maja odbyła się pierwsza edycja imprezy „Twierdza Smaków – Dolnośląski Festiwal Kuchni Historycznej w Zamku Czocha”. O tym, czy warto organizować takie imprezy i jak udało się tym razem rozmawiamy ze specjalistami od żywej historii.

W niektórych państwach Niemcy chętnie prowadzili rekrutację do ochotniczych oddziałów Waffen SS. A jak było w Polsce?

artykuł | 06.05.2018 | Autor:

Polscy kolaboranci. Ilu ich było i co chcieli osiągnąć, współpracując z hitlerowcami?

Aktorzy. Sędziowie. Policjanci. Część Polaków z różnych powodów decydowała się na współpracę z nowymi, okupacyjnymi władzami. Tych, którzy liczyli na wykorzystanie jej do własnych celów, czekało jednak gorzkie rozczarowanie. Największymi wrogami polskich kolaborantów okazali się bowiem… sami Niemcy. 

recenzja | 04.05.2018 | Autor:

Mad Man Berman („Czerwony monter” Piotr Rypson)

Jeszcze przed wojną związany był z ruchem komunistycznym. Po 1945 roku stał się zagorzałym propagandystą nowej władzy. Polityka przesłoniła jego dorobek, odbierając możliwość rzetelnej oceny. Czy rzeczywiście „Czerwony monter” nie zasługuje na uznanie i pamięć?