Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Historia życia codziennego i obyczajów

recenzja | 09.11.2018 | Autor:

Bunt i bezradność (Ewa Winnicka, Cezary Łazarewicz, „1968. Czasy nadchodzą nowe”)

Chyba niewiele jest miejsc, do których nie dotarły choćby echa fali protestów, jaka przetoczyła się przez świat w 1968 roku. Także w Polsce odczuli je wszyscy, pomimo że nie mieliśmy u siebie „szalonego miesiąca maja” ani „lata miłości”....

recenzja | 02.11.2018 | Autor:

Zapomniana historia brytyjskiej stolicy (Peter Ackroyd „Londyn. Miasto queer. Historia od czasów rzymskich po dzień dzisiejszy”)

Czy parady równości i spory o tolerancję seksualną to problemy charakterystyczne tylko dla współczesności? Bynajmniej. A czy na „takie tematy” wypada pisać historykowi? Oczywiście! Może przede wszystkim dlatego, że niektórzy wciąż uznają je za tematy tabu.

Dieta szczurów mieszkających w mieście w XIX wieku była bogata w mięso. Ich kuzyni ze wsi jedli je zdecydowanie rzadziej.

news | 20.10.2018 | Autor:

Co szczurza dieta może nam powiedzieć o życiu codziennym naszych przodków?

Naukowcy przebadali szczątki XIX-wiecznych szczurów, które zamieszkiwały Toronto i okolice i odkryli, że „miastowe” gryzonie żywiły się mięsem, podczas gdy ich kuzyni z terenów wiejskich byli raczej wegetarianami. No dobrze, ale co to ma wspólnego z historią ludzi?...

Staropolskie społeczeństwo od kobiet wymagało przede wszystkim rodzenia i wychowywania dzieci. Na obrazie Maria Anna Rawiczowa.

artykuł | 15.10.2018 | Autor:

Mit Matki Polki. Skąd się wziął i czy polskie kobiety zdołały się wyzwolić spod jego działania?

W staropolskim społeczeństwie wartość kobiet oceniano na podstawie ich płodności i zdolności do wychowania dzieci. Przez wieki ideał ten ewoluował, ale jedno się nie zmieniło – Polki, strażniczki narodowej tradycji, swoje główne zadania wypełniały na łonie rodziny. Jak...

recenzja | 12.10.2018 | Autor:

To nie jest banalna książka o gaciach (Anna Drążkowska „Historia bielizny od XIV do końca XIX wieku”)

Nosi ją każdy (albo prawie każdy), choć na co dzień raczej jej nie widujemy. Tymczasem bielizna towarzyszy nam od wielu wieków, a jej drobne detale i zmieniające się fasony kształtowały sylwetki postaci, które zachwycają nas na płótnach dawnych...

Papier toaletowy w Muzeum Mydła i Historii Brudu w Bydgoszczy (fot. MOs810,lic. CCA SA 4.0 I)

miniatura | 11.10.2018 | Autor:

Po papier toaletowy można było stać nawet kilka dni. Kolejki sklepowe za PRL-u

Rodziły się w nich przyjaźnie, wylęgał się społeczny ferment, a pomysłowi zarabiali wcielając się w „zawodowych staczy”. Nawet ubecja uważała kolejki sklepowe za nieodzowne źródło informacji o nastrojach społeczeństwa.

news | 10.10.2018 | Autor:

Starożytni Egipcjanie nosili skarpetki w kolorowe paski! Dzięki naukowcom z British Museum wiemy nawet, jak je farbowali

Starożytnych Egipcjan wyobrażamy sobie raczej w sandałach i płóciennej przepasce na biodrach, co najwyżej w dłuższej szacie. Tymczasem, jak pokazały wykopaliska z lat 1913-1914, mieszkańcy kraju faraonów nosili także skarpetki. I to w kolorowe paski.

Gałka muszkatołowa (fot. scym, lic. CC0)

news | 09.10.2018 | Autor:

Pumpkin spice latte 3500 lat temu? Niewykluczone. Naukowcy znaleźli dowód, że najważniejszy składnik aromatycznej kawy stosowano już wtedy

Wraz z końcem wakacji w kawiarniach sieciowych rozpoczyna się sezon na kawę z dyniowo-korzennym syropem. Nieodzownym składnikiem kultowego napoju jest gałka muszkatołowa. Jak się okazuje, przyprawy tej używano już wtedy, gdy starożytni Grecy zaczęli pisać pierwsze eposy.

Średniowieczne miasto oferowało przechodniom wiele wrażeń, także tych zapachowych. Niekoniecznie przyjemnych.

artykuł | 06.10.2018 | Autor:

Jak bardzo śmierdziały średniowieczne miasta?

Brak kanalizacji. Niechęć do kąpieli. Zatkane odpadami rzeki. To, co wiemy o życiu w średniowiecznym mieście pozwala stwierdzić, że nie było ono usłane różami. I na pewno nimi nie pachniało.

Kawa po turecku podawana w tygielku (fot. Aleksandra Zaprutko-Janicka)

artykuł | 01.10.2018 | Autor:

Trzysta worków paszy dla wielbłądów. Skąd się wzięła kawa w Europie?

Statystyczny Europejczyk wypija dziennie 4 filiżanki kawy, co daje 160 litrów na osobę w ciągu roku. Wielu wprost nie wyobraża sobie dnia bez tego napoju. Tymczasem jego kariera na naszym kontynencie to stosunkowo świeża sprawa. I wszystko to...

Sławojki (fot. Tomasz Kuran aka Meteor2017, lic. CC BY-SA 3.0)

miniatura | 26.09.2018 | Autor:

Sławojka. Dlaczego wszystkie wiejskie wychodki nazwano imieniem premiera Felicjana Sławoja-Składkowskiego?

„Ustępy powinny być nie tylko suche, ale gruntownie szorowane, tak aby używanie sedesu nie budziło wstrętu” – podkreślał minister Sławoj Składowski w jednym ze swoich słynnych okólników.

Kraków był w średniowieczu jednym z najbardziej znaczących polskich miast. Ale czy największym?

artykuł | 25.09.2018 | Autor:

Największe miasta średniowiecznej Polski

Średniowieczna Polska także posiadała swoje metropolie — i to wcale niemałe! Handlowano stąd z prawie całym znanym światem, a sława niektórych polskich miast sięgała daleko poza granice państwa. Które ośrodki weszły do międzynarodowej „ekstraklasy”?

Zesłani do łagrów więźniowie żyli i pracowali w nieludzkich warunkach. Zdjęcie poglądowe.

artykuł | 24.09.2018 | Autor:

Śmierć w obozie. Wspomnienia Polki, która przeżyła piekło łagrów

Najgorsze w łagrach były zimy. To wtedy zaczynała się prawdziwa katorga. Ekstremalne warunki i ciężka fizyczna praca dla wielu okazywały się nie do zniesienia. O tym, do czego prowadziły powszechne w obozie rozpacz i desperacja, opowiada Stefania, więźniarka...

Poród wiązał się z ogromnym zagrożeniem nie tylko dla kobiety, ale i dla dziecka. Ilustracja z XV wieku.

artykuł | 17.09.2018 | Autor:

Jak wyglądały porody w średniowiecznej Europie?

„Obarczę cię niezmiernie wielkim trudem twej brzemienności, w bólu będziesz rodziła dzieci” – tę karę, nałożoną na Ewę za zerwanie zakazanego owocu, średniowieczne kobiety poznały aż za dobrze. Ciąża i poród wiązały się w ich czasach ze śmiertelnym...

To, że zawód krawca był znany już w średniowieczu, nie dziwi nikogo. Ale dlaczego nie wolno im było naprawiać starych ubrań?

artykuł | 10.09.2018 | Autor:

Najbardziej zdumiewające zawody średniowiecza

Jak działał ludzki dźwig? Po co wynajmowano obwoływacza? Dlaczego warto było zostać gospodarzem jarmarku? W średniowieczu można było zarabiać na najróżniejsze sposoby. Niektóre aż trudno sobie dzisiaj wyobrazić. A może zmieniły się tylko nazwy?

Rzeźba ze świątyni Zeusa Aizanoi (fot. China_Crisis, lic. CC BY-SA 2.5)

news | 10.09.2018 | Autor:

W Turcji znaleziono słoiczek nawilżającego kremu pod oczy liczący 2200 lat

Stereotyp każe myśleć, że krem znaleziono w domu należącym do starożytnej elegantki. Tymczasem, jak dowodzą archeolodzy pracujący w antycznym mieście Aizanoi, nic bardziej mylnego.

Ser twardy Laguiole (fot. Myrabella, lic. GNU FDL)

news | 06.09.2018 | Autor:

Co starożytny garnek sera ma wspólnego z analizą rozprzestrzeniania się rolnictwa? Jak się okazuje, bardzo dużo

Choć dzisiejsza Chorwacja Polakom kojarzy się głównie z popularną destynacją urlopową, warto wiedzieć, że Półwysep Bałkański był bramą, przez którą przeniknęło do Europy rolnictwo. A pakowanie sera w gliniane garnki pomogło pierwszym rolnikom podróżować.

Wróbel domowy (fot. JrPol, lic. CCA SA 4.0 I)

news | 05.09.2018 | Autor:

Naukowcy dowiedli, że wynajdując rolnictwo człowiek przypadkiem stworzył najpopularniejszy gatunek wróbla

Wróbel domowy jest bohaterem wierszyków, dziecięcych czytanek i ilustracji w elementarzach. Jako, że jest wszechobecny, naukowcy nie przykładali specjalnej wagi do jego obserwacji i badania. Tymczasem okazuje się, że te ptaki towarzyszą nam odkąd nauczyliśmy się uprawiać zboże.

Amerykanie karmili ponad 1 300 000 polskich dzieci. Na zdjęciu jedna z wielu kuchni Amerykańskiego Czerwonego Krzyża w Polsce..

artykuł | 03.09.2018 | Autor:

Sto lat temu Amerykanie byli zszokowani i zniesmaczeni niewdzięcznością Polaków. Czy słusznie?

„Sądzę, że zdaniem polskiego rządu podejmowanie działalności charytatywnej w Polsce stanowi przywilej”. Tymi słowami w 1921 roku amerykański ambasador nad Wisłą scharakteryzował postawę naszych władz. Skąd aż tak negatywna opinia?

Jeszcze na początku XX wieku spluwaczki były powszechnie spotykanym elementem wyposażenia.

artykuł | 31.08.2018 | Autor:

Kiedy Europejczycy przestali akceptować plucie w towarzystwie? Krótka historia manier według Normana Daviesa

Kiedy na Starym Kontynencie zaczęto używać widelca? Czy średniowieczni ludzie akceptowali smarkanie w palce? Brytyjski historyk udowadnia, że historyczny savoir-vivre to o wiele więcej, niż sztuka używania „spluwaczki, zwieracza i sreber”.

Z wieży krakowskiego kościoła mariackiego co godzinę hejnalista wygrywa na trąbce hejnał.

artykuł | 29.08.2018 | Autor:

„Jakiś wariat co godzinę grał z wieży na trąbie”. Dlaczego w Krakowie wciąż grają hejnał?

Hejnał rozbrzmiewa od setek lat. Kiedyś wyznaczał godziny otwierania i zamknięcia bram miejskich i ostrzegał przed niebezpieczeństwami. Dzisiaj nie służy niczemu. Dlaczego nigdy z niego nie zrezygnowano?

Bolesław Wieniawa-Długoszowski (fot. domena publiczna)

miniatura | 23.08.2018 | Autor:

Czy Wieniawa naprawdę wjechał konno po schodach Adrii? Prawda o ulubionym powiedzonku słynnego kawalerzysty

Legenda mówi, że mocno podpity Wieniawa wskoczył na koń i wjechał na rumaku… na piętro ulubionej knajpy. Wpierw zaś zawołał do towarzyszy: „Skończyły się żarty, zaczęły się schody”.

Prywatni bankierzy, tacy jak Antoni Protazy Potocki, zwany "Protem", zgromadzili w czasach stanisławowskich niewyobrażalne wręcz fortuny.

artykuł | 18.08.2018 | Autor:

Dlaczego bankierzy w czasach Stanisława Augusta Poniatowskiego gromadzili tak wielkie majątki?

Sytuacja, która wytworzyła się za panowania ostatniego polskiego króla, nie miała sobie równych w całej Europie. Państwo stało się zbyt biedne nawet na to, by utrzymać własną armię. Jednocześnie zarówno sam władca, jak magnateria, szlachta i mieszczanie tonęli...

Tłoczenie wina w średniowieczu.

artykuł | 11.08.2018 | Autor:

Skąd w Polsce wzięło się wino i kiedy było najbardziej popularne?

Produkowali je mnisi, popijała szlachta. Kościół używa go do dziś w liturgii. Na przestrzeni stuleci wino wyparło nawet piwo i stało się ulubionym trunkiem Polaków, zwłaszcza najbogatszych. Jak trafiło nad Wisłę?

Znak Polski Walczącej malowany przez członka ruchu oporu.

miniatura | 07.08.2018 | Autor:

Skąd wzięła się kotwica Polski Walczącej?

Ten symbol stał się rozpoznawalny w całej Polsce. Podczas II wojny światowej za jego malowanie na murach groziła nawet śmierć. Dziś noszą go między innymi żołnierze wojsk specjalnych, w tym komandosi. Skąd właściwie się wziął?