Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Nowożytność

Atak husarii na turecka piechot na obrazie Stanisława Batowskiego-Kaczora.

artykuł | 12.09.2018 | Autor:

Odsiecz wiedeńska. Czy polski triumf zdecydował o losach Europy?

„Bóg i Pan nasz na wieki błogosławiony dał zwycięstwo i sławę narodowi naszemu, o jakiej wieki przeszłe nigdy nie słyszały” – pisał 13 września 1683 roku do żony Marysieńki król Jan III Sobieski. Miał rację. Zwycięstwo pod Wiedniem...

Jan Zamoyski (fot. domena publiczna)

miniatura | 09.09.2018 | Autor:

Janowi Zamoyskiemu zamarzył się własny uniwersytet. Ale czy ambitny projekt potężnego magnata miał prawo się udać?

„Zawsze takie Rzeczypospolite będą, jakie ich młodzieży chowanie” – twierdził ponoć Jan Zamoyski, należący do wąskiego grona najpotężniejszych ludzi w kraju. Dlatego założył własną Akademię.

Magdalena Niedźwiecka opowiada nam, co zafascynowało ją w Bonie.

wywiad | 05.09.2018 | Autorzy: i

„Z Boną nie bałabym się nawet życia na bezludnej wyspie”. Magdalena Niedźwiedzka opowiada o pisaniu powieści biograficznej poświęconej wybitnej polskiej królowej

Bony Sforzy nie trzeba nikomu przedstawiać. Jej postać od wieków dostarcza inspiracji badaczom i artystom. Najnowsza, beletryzowana biografia żony Zygmunta Starego wyszła spod pióra Magdaleny Niedźwiedzkiej.

Bankierzy tacy jak Szmul Jakubowicz otrzymywali od króla pruskiego pozwolenie na nabywanie ziemi. Portret autorstwa Bernarda Bellotta/

artykuł | 04.09.2018 | Autor:

Żydowskie fortuny w zaborze pruskim. Jak powstawały i dlaczego to nie Polacy się bogacili?

Po upadku Rzeczpospolitej każdy z zaborców miał inne plany dotyczące zagarniętych ziem. Austriacy szybko doprowadzili Galicję do skrajnej nędzy; w zaborze rosyjskim panował marazm. W Prusach wprowadzono natomiast kapitalizm. Tylko dlaczego na przemianach skorzystali Żydzi, a nie dotychczasowi...

Jeszcze na początku XX wieku spluwaczki były powszechnie spotykanym elementem wyposażenia.

artykuł | 31.08.2018 | Autor:

Kiedy Europejczycy przestali akceptować plucie w towarzystwie? Krótka historia manier według Normana Daviesa

Kiedy na Starym Kontynencie zaczęto używać widelca? Czy średniowieczni ludzie akceptowali smarkanie w palce? Brytyjski historyk udowadnia, że historyczny savoir-vivre to o wiele więcej, niż sztuka używania „spluwaczki, zwieracza i sreber”.

Borowik (fot. zdenet, lic. CC0)

artykuł | 27.08.2018 | Autor:

Pięć dziwacznych historycznych anegdot, którymi zagniesz swojego wujka grzybiarza

Zarówno w czasach Mickiewicza, jak i w peerelu, Polacy uwielbiali chadzać na grzyby. I chwalić się tym, co udało im się znaleźć. Gdy następnym razem przy rodzinnym spotkaniu wujek będzie opowiadać o taaaakich prawdziwkach, zamiast słuchać kolejnej wyolbrzymionej...

Szarżująca pod Kircholmem husaria. Fragment obrazu Wojciecha Kossaka.

artykuł | 21.08.2018 | Autor:

Cios husarskiej pięści. Triumfalne uderzenie polskiej kawalerii w bitwie pod Kircholmem

Błyskawiczne rozgromienie trzykrotnie liczniejszego przeciwnika pod Kircholmem było jednym z najbardziej spektakularnych sukcesów militarnych w polskich dziejach. O zwycięstwie zadecydowały piorunujące szarże husarii.

Prywatni bankierzy, tacy jak Antoni Protazy Potocki, zwany "Protem", zgromadzili w czasach stanisławowskich niewyobrażalne wręcz fortuny.

artykuł | 18.08.2018 | Autor:

Dlaczego bankierzy w czasach Stanisława Augusta Poniatowskiego gromadzili tak wielkie majątki?

Sytuacja, która wytworzyła się za panowania ostatniego polskiego króla, nie miała sobie równych w całej Europie. Państwo stało się zbyt biedne nawet na to, by utrzymać własną armię. Jednocześnie zarówno sam władca, jak magnateria, szlachta i mieszczanie tonęli...

Tłoczenie wina w średniowieczu.

artykuł | 11.08.2018 | Autor:

Skąd w Polsce wzięło się wino i kiedy było najbardziej popularne?

Produkowali je mnisi, popijała szlachta. Kościół używa go do dziś w liturgii. Na przestrzeni stuleci wino wyparło nawet piwo i stało się ulubionym trunkiem Polaków, zwłaszcza najbogatszych. Jak trafiło nad Wisłę?

Częścią drogi jest tak zwany "diabelski most".

artykuł | 02.08.2018 | Autor:

Najważniejsza droga w Europie. Niedostępna, niebezpieczna i nieodzowna

Jej budowę można porównać do stawiania nawy wspaniałej gotyckiej katedry. Przez tysiąclecia stanowiła szlak niedostępny czy wręcz nieznany. Potem stała się najważniejszym szlakiem biegnącym z północy na południe Europy. O tym wszystkim pisze profesor Norman Davies.

Fryderyk II Wielki (fot. domena publiczna)

miniatura | 30.07.2018 | Autor:

„Za pieniądze można w Polsce wszystko zdziałać”. Co jeszcze miał do powiedzenia o Polakach Fryderyk II Wielki?

Fryderyka II Wielki, a więc pruski monarcha odpowiedzialny za rozbiory Rzeczpospolitej, nie przebierał w słowach. Wyśmiewał każdego, kogo nazwisko kończyło się na „-ski”. Czy to oznaka przenikliwości czy… głęboko skrywanych kompleksów?

Odkryte w Templo Mayor szczątki (fot. Mirsa Islands, Proyecto Templo Mayor, INAH)

news | 27.07.2018 | Autor:

Chłopiec złożony w ofierze azteckiemu bogu wojny. Jego ciało umieszczono w dziwnej jamie

Badacze z meksykańskiego Narodowego Instytutu Antropologii i Archeologii (INAH) prowadzili poszukiwania wokół Templo Mayor, największej budowli sakralnej Azteków. Takich rezultatów się nie spodziewali.

Park rozrywki Edo Japonia (fot. Danny Choo, lic. CC BY-SA 2.0)

news | 23.07.2018 | Autor:

Odkryto podręcznik ninja z XVIII wieku. Leżał spokojnie w… bibliotece

Ninja, zwani też shinobi, byli budzącymi grozę japońskimi wojownikami, szkolonymi między innymi w sztuce kamuflażu, szpiegostwie i sztukach walki. Przede wszystkim byli jednak wyspecjalizowanymi zabójcami. Właśnie odnaleziono podręcznik ninja z XVIII wieku.

Posłowie, udający się do Henryka Walezego, by zawiadomić go o wyborze na króla Polski, przedstawili mu także do zaprzysiężenia artykuły, od jego imienia nazwane henrykowskimi.

miniatura | 17.07.2018 | Autor:

Czym były artykuły henrykowskie?

Pod koniec XVI wieku Europa zmierzała już w stronę monarszych absolutyzmów. Tymczasem polska szlachta, po śmierci ostatniego Jagiellona, stanęła przed trudem wyboru nowego króla. I skłonienia go do tego, by zaakceptował jej złotą wolność. Jak to osiągnięto?

Katarzyna II (fot. domena publiczna)

miniatura | 16.07.2018 | Autor:

Co Katarzyna Wielka powiedziała do przywódcy Targowicy gdy już rozerwała Polskę na strzępy?

Stanisław Szczęsny Potocki nie potrzebował wiele czasu, by odkryć, że jest Rosjaninem. Ale wieści o drugim rozbiorze Polski mimo to były dla niego szokiem.

Określanie stron świata powinno być dziecinnie proste. Dlaczego więc wschód nie zawsze jest wschodem a zachód zachodem? Czy najwięksi podróżnicy tacy jak Magellan nie znali kierunków świata?

artykuł | 10.07.2018 | Autor:

Dlaczego wschód leży na… wschodzie? Norman Davies wyjaśnia, od czego zależy nasza orientacja w przestrzeni

Czym jest „Daleki Wschód” dla Chińczyków? Gdzie zdaniem Japończyków leży „Najdalszy Zachód”? Europejczycy stosunkowo niedawno zdali sobie sprawę z tego, że ich sposób opisywania świata nie jest uniwersalny. A może, jak sugeruje brytyjski historyk, należy go uznać wręcz...

Wampir (fot. domena publiczna)

news | 05.07.2018 | Autor:

Czy zachodniopomorski pochówek antywampiryczny to tak naprawdę kości kobiety, która padła ofiarą procesu o czary?

W 2014 roku naukowcy odnaleźli w Kamieniu Pomorskim kości człowieka. Szkielet był niekompletny oraz nosił ślady praktyk magicznych. Po pierwszych analizach uznano, że jest to pochówek antywampiryczny, jednak najnowsze badania pokazują, że sprawa jest znacznie bardziej skomplikowana.

Jan Matejko, Kochanowski nad zwłokami Urszulki (fot. domena publiczna)

news | 04.07.2018 | Autor:

Czy archeologom rzeczywiście udało się właśnie znaleźć grób Urszulki Kochanowskiej?

Jednym z najpiękniejszych przykładów polskiej poezji są treny autorstwa Jana Kochanowskiego, które napisał on po śmierci swojej ukochanej córki Urszuli. Do tej pory nie wiadomo było, gdzie unieśmiertelniona dzięki wierszom ojca dziewczynka spoczywa. Być może właśnie odkryto jej...

Czekolada (fot. webandi, lic. CC0)

news | 28.06.2018 | Autor:

Majowie zamiast pieniędzy używali… czekolady

Są takie dni, gdy niejeden człowiek oddałby za czekoladę wszystkie pieniądze świata. Jak pokazują najnowsze badania cywilizacja Majów miała do tej sprawy nieco inne podejście. Zamiast płacić za czekoladę, to właśnie jej używali jako środka płatniczego.

Czy to właśnie folwarki były podstawą gospodarki I RP? Na zdjęciu Jean-François Millet Kobiety zbierające kłosy, 1857.

artykuł | 20.06.2018 | Autor:

Szlacheckie folwarki. Jak gospodarowała szlachta w I Rzeczypospolitej?

Przez stulecia wielkie folwarki stanowiły źródło dochodu szlachty i udręki chłopów. W pogoni za zyskiem intensyfikowano uprawy, przejmowano nieużytki i zwiększano pańszczyznę. Ten stan rzeczy nie mógł jednak trwać bez końca…

artykuł | 19.06.2018 | Autor:

10 największych podróżniczek w dziejach. Mężczyźni mogliby się od nich uczyć

Najwyższa pora, by Magellan, Kolumb i da Gama zrobili miejsce dla nie mniej utalentowanych koleżanek. Te kobiety biły podróżnicze rekordy i odkrywały nieznane krainy na krańcach świata. Dlaczego tak rzadko się o nich mówi?

Konny rycerz na Jarmarku Świętojańskim (edycja 2017).

news | 14.06.2018 | Autor:

Spotkaj naszych autorów już 17 czerwca na Jarmarku Świętojańskim!

Doroczny Jarmark Świętojański potrwa od 15 do 17 czerwca. Ostatniego dnia będziecie mogli spotkać na nim naszych autorów, którzy opowiedzą o epoce renesansu i nie tylko. Kamil Janicki i Aleksandra Zaprutko-Janicka będą podpisywać swoje książki oraz odpowiadać na...

National Museum of Anthropology w Mexico City. Majańska maska (fot. Wolfgang Sauber, lic. CC BY-SA 3.0)

news | 12.06.2018 | Autor:

Archeolodzy podwodni z Polski będą badać ostatni bastion Majów

Już niedługo polscy specjaliści w dziedzinie archeologii podwodnej wyruszą by zbadać pozostałości ostatniej stolicy prekolumbijskiego imperium Majów znajdujące się w Gwatemali. Czego będą tam szukać?

Od zapadłej kolonialnej dziury do światowej metropolii. Jak Nowy Jork stał się najpotężniejszym miastem globu? Obraz George'a Catlina (1827).

artykuł | 05.06.2018 | Autor:

W jaki sposób Nowy Jork stał się najpotężniejszym miastem świata?

W latach 20. XVII wieku na indiańskiej wyspie nazywanej „mana hata” holenderscy kupcy zbudowali drewniany magazyn na skóry upolowanych bobrów. Takie były skromne początki miejsca, które stało się najsławniejszą metropolią świata.

Bitwa, która w 1514 roku rozegrała się nad brzegami Dniepru, była jednym z największych starć szesnastowiecznej Europy.

artykuł | 21.05.2018 | Autor:

Bitwa pod Orszą. Dlaczego tak mało wiemy o tym wielkim polskim zwycięstwie?

Bitwa, która rozegrała się 8 września 1514 roku na polach pod Orszą, była jedną z największych batalii ówczesnej Europy. Siły polsko-litewskie rozbiły w drobny mak oddziały książąt moskiewskich. A jednak naddnieprzańska miejscowość wielu z nas wciąż kojarzy się...

  • Szukaj tylko w:

  • Wybierz miejsce akcji:

  • Wybierz temat: