Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Belbuk, Swarożyc… a może Odyn? Kogo przedstawiały tajemnicze rzeźby z terenu ziem polskich?

Wierzenia Słowian do dziś budzą wiele emocji. Zdjęcie poglądowe.

O bogach czczonych niegdyś przez ludy słowiańskie wiemy stosunkowo niewiele. Najwięcej informacji mamy o religii plemion połabskich i Rusów. Znamy kilka imion bogów i wiemy, że stawiano im świątynie oraz posągi. Brak jednak szerszych wzmianek dotyczących terenów obecnych ziem polskich. Czy to znaczy, że religia ich dawnych mieszkańców była bardziej prymitywna niż ich zachodnich sąsiadów?

Jak przedstawiali bogów Słowianie Zachodni?

Jest w kraju Redarów pewien gród o trójkątnym kształcie i trzech bramach doń wiodących, zwany Radogoszcz, który otacza zewsząd wielka puszcza, ręką tubylców nietknięta i jako świętość czczona. Dwie bramy tego grodu stoją otworem dla wszystkich wchodzących, trzecia, od strony wschodniej, jest najmniejsza i wychodzi na ścieżkę, która prowadzi do położonego obok i strasznie wyglądającego jeziora…

– tak biskup merseburski, Thietmar, rozpoczyna opis świątyni radogoskiej, jednego z głównych ośrodków kultowych Wieletów. W grodzie tym znajdowała się świątynia, a w niej zaś posągi bóstw, ubrane „w straszliwe hełmy i pancerze”. Najważniejszym z nich był Swarożyc (w oryginale: Zuarasici). Jego imię znamy też ze źródeł ruskich, gdzie występuje jako uosobienie ognia. Można przypuszczać, że był on synem Swaroga, boga słońca.

Nie znamy dokładnej lokalizacji Radogoszczy; czasem jednak utożsamia się ją z Groß Raden w Meklemburgii. Po podbiciu grodu przez Cesarstwo Niemieckie w 1068 r. rolę głównego ośrodka kultowego przejęła Arkona na Rugii. Tam z kolei czczono Świętowita. Jak pisał na przełomie XII i XIII w. duński kronikarz, Sakso Grammatyk:

W świątyni stał olbrzymi posąg, przewyższający wielkością wszelkie rozmiary ciała ludzkiego, rażący czterema głowami i tyluż szyjami; dwie w przód, dwie w tył patrzyły, jedna na prawo, druga na lewo. (…) W prawej ręce trzymał róg urobiony z wszelakiego kruszcu, który kapłan świadomy obrzędu corocznie winem nalewał, aby móc z płynu wróżyć o urodzaju przyszłego roku.

fot.domena publiczna Artystyczne wyobrażenie posągu Świętowita z Arkony na ilustracji B. de Montfaucona, 1722

Inne wielogłowe posągi bóstw na wyspie Rugii przedstawiały Rugiewita, Porenuta i Porewita, w Szczecinie natomiast czczono Trzygłowa. Warto zaznaczyć, że Pomorze Zachodnie w tym okresie było znacznie bliższe kulturowo Połabiu, aniżeli pozostała część obecnych ziem polskich. Z rozważań poniżej wyłączamy też terytorium Prusów, gdzie spotykamy tzw. baby kamienne, stanowiące przypuszczalnie rzeźby nagrobne zmarłych wojowników.

Z pozostałych obszarów ziem polskich mamy jedynie wzmianki Thietmara o kulcie, jaki oddawano górze Ślęży. Z kolei już kilka wieków później Długosz wymienia imiona bóstw, rzekomo czczonych przez przodków Polaków przed przyjęciem chrześcijaństwa, takie jak Łada, Jessa, Nija, czy Dzidzileyla. Nazwy te jednak wzięły się najprawdopodobniej z przyśpiewek ludowych, a traktowanie ich jako imion bóstw jest mocno dyskusyjne.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.