Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Druga wojna światowa

recenzja | 18.05.2018 | Autor:

To nie jest książka o szmince i cieniach! („Face Paint. Historia makijażu” Lisa Eldridge)

Czym jest Facepaint? Kolejnym albumem pełnym zdjęć wymalowanych aktorek i modelek? Zbiorem ciekawostek na temat sztuki makijażu? Historią skandali, jakie legły u podstaw urodowego imperium? Właściwie to każdym po trosze, ale i czymś więcej niż może się wydawać.

Procesy norymberskie (fot. domena publiczna)

news | 18.05.2018 | Autor:

UNESCO sklasyfikowało dokumentację z procesów norymberskich jako część „Pamięci Świata”

Dokumentacja z procesów norymberskich została uznana za wspólne dziedzictwo ludzkości. Jak podkreśla minister spraw zagranicznych Niemiec, Heiko Maas, procesy utorowały niemieckiemu społeczeństwu drogę do spojrzenia na rolę swoich współobywateli jako uczestników zbrodni.  

Bezwarunkowa kapitulacja III Rzeszy oznaczała koniec wojny w Europie. Po niej można było przystąpić do przywracania równowagi na wyniszczonym kontynencie...

artykuł | 14.05.2018 | Autor:

Godzina zero. Jak wyglądały pierwsze miesiące po zakończeniu II wojny światowej w Europie?

Bezwarunkowa kapitulacja III Rzeszy oznaczała koniec wojny w Europie. Choć w Azji walki jeszcze trwały, można było przystąpić do przywracania równowagi na wyniszczonym kontynencie. Okazało się to niełatwe, zwłaszcza, że w powietrzu dało się już wyczuć pierwsze oznaki...

recenzja | 11.05.2018 | Autor:

Zapiski człowieka, który stworzył Hitlera („Dziennik diabła” David Kinney, Robert Wittman)

Patrzymy na wydarzenia z XX wieku pozornie bezpieczni, jako ludzie epoki cyfrowej. Zapominamy i zadowalamy się myślami, że przeszłość jest czasem dopełnionym. „Dziennik Diabła” skrupulatnie przypomina nam, że immanentnie wpisane w ludzką naturę zło potrzebuje niewiele, aby zawładnąć...

W ciągu pierwszych kilku tygodni walk Armia Czerwona straciła dwa miliony ludzi.

artykuł | 10.05.2018 | Autor:

„Spróchniała budowla”. Jak bardzo słaba była armia radziecka w momencie niemieckiego ataku?

Gdy 22 czerwca 1941 roku wojska niemieckie uderzyły na ZSRR, oficerowie III Rzeszy optymistycznie patrzyli w przyszłość. Niektórzy twierdzili nawet, że wojna z sowiecką Rosją potrwa zaledwie cztery tygodnie. Czy Armia Czerwona rzeczywiście była w aż tak opłakanym...

W niektórych państwach Niemcy chętnie prowadzili rekrutację do ochotniczych oddziałów Waffen SS. A jak było w Polsce?

artykuł | 06.05.2018 | Autor:

Polscy kolaboranci. Ilu ich było i co chcieli osiągnąć, współpracując z hitlerowcami?

Aktorzy. Sędziowie. Policjanci. Część Polaków z różnych powodów decydowała się na współpracę z nowymi, okupacyjnymi władzami. Tych, którzy liczyli na wykorzystanie jej do własnych celów, czekało jednak gorzkie rozczarowanie. Największymi wrogami polskich kolaborantów okazali się bowiem… sami Niemcy. 

Brzeg mazurskiego jeziora Jeziorak. To nad tym akwenem przebywali Lessmanowie, gdy ich syn znalazł skarb (fot. Marcin n®, lic. CCA SA 2.0)

news | 04.05.2018 | Autor:

Skarb niemieckich hrabiów ukryty w czasie wojny wraca do rodziny

Gdy w kierunku Prus nadciągała Armia Czerwona, ich niemieccy mieszkańcy ukrywali swoje cenne rzeczy i pamiątki, by nie przepadły w rękach sołdatów. Także rodzina hrabiów von Finckenstein zakopała swoje skarby. Teraz, po prawie 73 latach, ziemia oddała to,...

artykuł | 29.04.2018 | Autor:

„Tylko on dawał nadzieję uratowania ojczyzny”. Dlaczego Niemcy dali się uwieść Hitlerowi?

Był człowiekiem znikąd, a głoszone przez niego poglądy od początku były skrajne. Stał na czele ruchu, który rozsadzał panujący w państwie porządek. I skłonił miliony Niemców, by mu zaufali. Ale miał też trochę szczęścia, bo władzę przejął w...

Zdjęcia dokumentujące bestialstwa jednostki 751 (fot. domena publiczna).

news | 27.04.2018 | Autor:

Japończycy ujawniają nazwiska członków jednostki 731. Ludzie, którzy w niej służyli byli gorsi niż Mengele

W ramach armii japońskiej funkcjonowała jednostka zajmująca się rozwojem broni biologicznej i chemicznej. Po zakończeniu wojny wielu jej członków uniknęło odpowiedzialności dzięki amerykańskiemu generałowi McArthurowi. Teraz Japończycy poznają ich tożsamość.

Tajny protokół został podpisany podczas wizyty Joachima von Ribbentropa w Moskwie.

artykuł | 26.04.2018 | Autor:

Jak doszło do podpisania paktu Ribbentrop-Mołotow?

„Przez wiele lat wylewaliśmy sobie na głowy kubły pomyj” – zauważył Stalin, przymierzając się do podpisania układu z hitlerowskimi Niemcami. Rzeczywiście, nikt nie spodziewał się sojuszu nazistów z komunistami. Długo wahali się nawet sami zainteresowani. Co przesądziło sprawę? 

Egzekucja na krześle elektrycznym (fot. domena publiczna)

artykuł | 24.04.2018 | Autor:

Jak humanitarnie zabić człowieka? Amerykanie od dwustu lat szukają idealnej metody egzekucji. Zwykle z opłakanym skutkiem

W latach 1890-2010 w Stanach Zjednoczonych wykonano wyroki śmierci na łącznie 8776 osobach. Z opublikowanych niedawno wyliczeń wynika, że 3% tych egzekucji zakończyło się kompletną fuszerką, przez którą 276 osób konało w męczarniach. Czy istnieje w ogóle „humanitarny”...

Poszukiwania Liberatora (fot. materiały prasowe Stowarzyszenia "Wizna 1939")

news | 24.04.2018 | Autor:

Znaleziono szczątki Liberatora, który został zestrzelony w trakcie misji pomocowej dla Polskiego Państwa Podziemnego

Amerykański ciężki samolot bombowy wyruszył z lotniska Brindisi we Włoszech, skąd operowały maszyny latające z pomocą dla polskiego podziemia. Eskadra RAF została zaatakowana w rejonie Krakowa przez niemieckie myśliwce. Właśnie odnaleziono szczątki zestrzelonego wówczas samolotu.

Pod koniec wojny alianci mieli sprecyzowane poglądy na temat tego, jak powinno wyglądać zakończenie wojny z Hitlerem.

artykuł | 22.04.2018 | Autor:

„Im dłużej Hitler będzie przy władzy, tym większe szanse mają alianci”. Dlaczego Wielka Trójka nie popierała zamachów na Hitlera?

W drugiej połowie 1944 roku grupa niemieckich oficerów, widząc nadchodzącą klęskę Niemiec, zaczęła snuć plany obalenia Hitlera. Byli pewni, że gdy podadzą zachodnim aliantom głowę Führera na tacy, ci zgodzą się na korzystne warunki pokoju. Nie mogli bardziej...

Hans Asperger ze swoimi pacjentami.

news | 22.04.2018 | Autor:

 Szokujące odkrycie austriackiego historyka. Asperger był zagorzałym uczestnikiem nazistowskich zbrodni na dzieciach

Doktora Hansa Aspergera, który jako pierwszy opisał spektrum zaburzeń nazwanych później od jego nazwiska zespołem Aspergera uznawano dotąd za aktywnego przeciwnika nazizmu. Właśnie okazało się, ze to jedno wielkie oszustwo. W rzeczywistości Asperger aktywnie uczestniczył w mordowaniu dzieci...

recenzja | 20.04.2018 | Autor:

Miliony ludzi, którzy stracili życie w wyniku głupoty jednego człowieka („Co wiedział Stalin” David E. Murphy)

Od początku 1941 roku do Moskwy napływały meldunki wywiadu donoszące o intensywnych przygotowaniach Niemiec do ataku na ZSRR. Mimo że pochodziły z wiarygodnych źródeł, Stalin stanowczo je odrzucał. Twierdził uparcie, że są prowokacją, Dlaczego? Bo jako dyktator po...

Nazistowski plakat propagandowy zachęcający do wstępowania do Kriegsmarine (fot. domena publiczna)

news | 19.04.2018 | Autor:

Na dnie Morza Północnego znaleziono najnowocześniejszego U-Boota, który wyruszył z Danii z nieznaną misją dwa dni przed końcem wojny

Na dwa dni przed ogłoszeniem przez aliantów końca wojny z Danii wyruszył z nieznaną misją U-Boot U-3523. Był to najnowocześniejszy okręt podwodny nazistowskiej Kriegsmarine, który jednak nie zdołał umknąć brytyjskiej bombie, która go zatopiła. Naukowcom właśnie udało się...

Alfred Rosenberg był czołowym ideologiem III Rzeszy i zajmował wysokie stanowiska w hitlerowskiej administracji.

artykuł | 16.04.2018 | Autor:

Architekt zagłady. Kim był Alfred Rosenberg?

Partyjny filozof, weteran NSDAP i zapiekły wróg komunizmu. Autor jednej z obowiązkowych lektur każdego nazisty. I zbrodniarz wojenny, który bezwzględnie wcielał swoje idee w życie. Jak przebiegała kariera człowieka, który zaszczepił w umyśle Hitlera rasistowskie teorie?

Świnia (fot. domena publiczna)

miniatura | 13.04.2018 | Autor:

„Tylko świnie siedzą w kinie”. Dlaczego Armia Krajowa zabraniała Polakom oglądania filmów?

Wizyty w kinie uznawano za akt kolaboracji. Przestrzegał przed nimi oficjalny organ Armii Krajowej. A propagandowe ramię polskiego podziemia dokładało starań, by jak najskuteczniej zniechęcić Polaków do relaksu przed ekranem. Czemu?

Klęska Niemców pod Stalingradem zmieniła bieg II wojny światowej.

artykuł | 10.04.2018 | Autor:

„Nawet jeśli każę im się poddać, i tak mnie nie posłuchają”. Jak wyglądała kapitulacja niemieckiej armii pod Stalingradem?

Pod koniec stycznia 1943 roku uwięzieni pod Stalingradem żołnierze 6. Armii niemieckiej byli skrajnie wyczerpani. Wbrew rozkazom Hitlera marszałek Friedrich von Paulus w końcu się poddał. Jego rozmowa ze zwycięzcami pokazała jednak, że wciąż nie przyjmował swojej klęski...

Członkowie Wielkiej Trójki nie byli poliglotami. Kontaktowali się właściwie wyłącznie za pośrednictwem tłumaczy.

artykuł | 07.04.2018 | Autor:

Ich najmniejszy błąd mógł zmienić historię świata. Kim byli tłumacze Churchilla, Roosevelta i Stalina?

W trakcie spotkań na najwyższym szczeblu każde słowo jest na wagę złota. Dobre lub złe tłumaczenie może kompletnie zmienić bieg rozmowy. Tylko jak sobie poradzić, jeśli jeden z wielkich przywódców mamrocze, drugi mówi bez ładu i składu, a...

Dziennik Rosenberga stanowił cenne źródło informacji na temat kształtowania się zbrodniczej ideologii III Rzeszy.

artykuł | 05.04.2018 | Autor:

Jeden z najcenniejszych i najbardziej porażających nazistowskich dokumentów. Jak udało się odzyskać dziennik głównego ideologa III Rzeszy?

Zapiski Alfreda Rosenberga, nazistowskiego zbrodniarza i głównego ideologa III Rzeszy, były jednymi z najbardziej poszukiwanych po wojnie dokumentów. Kolejne dekady starań nie przynosiły rezultatów. Dopiero łut szczęścia sprawił, że dziennik namierzono… i to w zupełnie nieoczekiwanym miejscu.

U podstaw nazistowskich zbrodni leżała ideologia, ale szybko zauważono również ich wymiar ekonomiczny.

artykuł | 04.04.2018 | Autor:

Co było dla nazistów ważniejsze: ideologia czy ekonomia?

Choć obsesja na punkcie rasowej czystości zaczęła się od bestialskiej ideologii, funkcjonariusze III Rzeszy chętniej angażowali się w te akcje, które przynosiły wymierne zyski. Które zbrodnie uznali za najbardziej „korzystne” i co robili, gdy okazywało się, że rachunek ekonomiczny...

Budynek w którym zamykani są kapłani uczestniczący w konklawe (fot. Maus-Trauden, lic. GNU FDL)

miniatura | 01.04.2018 | Autor:

Konklawe. Kto wymyślił taki sposób wyboru papieży?

„Kościół rzymskokatolicki nie jest demokracją. Ale procedura wyboru papieża opiera się na zdrowym doświadczeniu”. Profesor Norman Davies wyjaśnia korzenie konklawe.

recenzja | 30.03.2018 | Autor:

Niemiecki kolaborant czy współpracownik AK? („Niewygodny Polak” Maciej Bernatt-Reszczyński)

Pisanie o krewnych obarczone jest podwójnym ryzykiem: idealizowania lub wyłożenia zbyt wielu kart na stół. Szczególnie trudno wyważyć słowa, gdy bohater wzbudza kontrowersje, jak w przypadku Niewygodnego Polaka, którego historię postanowił opisać wnuk, Maciej Bernatt-Reszczyński.

W czasie okupacji prawdziwe paryżanki były "wyjątkowo wytworne" - na złość Niemcom.

artykuł | 29.03.2018 | Autorzy: i

Tajna broń ruchu oporu. W jaki sposób Francuzki wykorzystały modę przeciwko nazistom?

Naziści, podbiwszy Paryż, zapragnęli przenieść stolicę światowej mody do Berlina lub Wiednia. Wypowiedzieli wojnę francuskim projektantom, na każdym kroku utrudniając im pracę. Jak Francuzi obronili haute couture i co zrobili, by nadrobić wojenne straty?