Twoja Historia

Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Podróże z historią. Kamieniec Podolski

Kamieniec Podolski to nie tylko twierdza, ale również niezwykłe miasto.

fot.Moahim/CC BY-SA 4.0 Kamieniec Podolski to nie tylko twierdza, ale również niezwykłe miasto.

Gdy znajdziemy się centralnej części starego Kamieńca, zobaczymy ładnie odrestaurowane mieszczańskie kamienice, dziś zaadaptowane częściowo na hotele i gastronomię. Na każdym kroku napotkamy kościoły, cerkwie, klasztory oraz księży i zakonników różnych wyznań. Jedynie turyści uzmysławiają nam, że nie odbyliśmy podróży w czasie.

Kamieniec Podolski to nie tylko twierdza, ale również niezwykłe miasto. Zaryzykowałbym twierdzenie, że nawet ciekawsze niż twierdza. Kamieniec Podolski uzyskał prawa miejskie w 1432 roku. Do 1790 roku miasto było podzielone na trzy dzielnice: ruską, polską i ormiańską, z których każda miała swój samorząd. Żydzi mieli zakaz osiedlania się w mieście. Ich funkcje (głównie kupieckie) spełniali Ormianie.

Najładniejsza i najbardziej okazała jest dzielnica polska. Duży plac Polskiego Rynku otaczają XVIII-wieczne kamienice. To pamiątka z czasów odbudowy miasta po zniszczeniach w okresie okupacji tureckiej. Domy są bardzo efektowne, większość stosunkowo niedawno została starannie odnowiona. Środek placu zajmuje ratusz z końca XIV wieku przebudowany w XVIII wieku. Zachowały się liczne elementy gotyckie i renesansowe. Wyróżnia się arkada z kamienia ozdobiona galerią, z której niegdyś odczytywano wyroki sądowe.

Środek placu zajmuje ratusz z końca XIV wieku przebudowany w XVIII wieku.

fot.CC BY-SA 4.0/CC BY-SA 3.0 Środek placu zajmuje ratusz z końca XIV wieku przebudowany w XVIII wieku.

Przy biegnącej od Rynku ulicy Dominikańskiej stoi dominikański kościół św. Mikołaja połączony z klasztorem. Teraz należy do zakonu paulinów. Kościół jest centrum życia religijnego i kulturalnego miejscowych Polaków. Świątynia i klasztor pochodzą z XVI wieku. W czasach tureckich urządzono tu koszary i meczet. Dzisiejszy, późnobarokowy styl kościół uzyskał po przebudowie w połowie XVIII wieku.

Czytaj też: Podróże z historią. Biały Słoń w Czarnohorze

Katedra z minaretem

Najciekawszym zabytkiem polskiej dzielnicy jest na pewno katedra łacińska. Podobnie jak miasto przechodziła różne koleje losu. Była meczetem, muzeum ateizmu i ponownie katedrą reaktywowanej w 1990 roku diecezji kamieniecko-podolskiej. Z czasów tureckich pozostał 33-metrowy minaret (zachowano go zgodnie z warunkami umowy pokojowej). To chyba jedyna w świecie świątynia katolicka z minaretem. Na jego szczycie znajduje się teraz figura Matki Boskiej, przywieziona z Gdańska w 1765 roku. Dzięki muzeum ateizmu przetrwały wnętrza, wcześniej częściowo zniszczone przez Turków.

Dzisiejsza katedra stoi w miejscu drewnianej świątyni z XIV wieku, kiedy powołano diecezję katolicką. W 1483 roku z inicjatywy biskupa Macieja zaczęto budowę nowej, gotyckiej świątyni. Wchodzimy na jej teren przez Bramę Tryumfalną postawioną w 1781 roku z okazji wizyty króla Stanisława Augusta. Nowy kościół powstał jako gotycki. Jest to najdalej na wschód wysunięta gotycka katedra w Europie. W kolejnych wiekach katerę przebudowywano, głównie w epoce renesansu.

Wchodzimy na jej teren przez Bramę Tryumfalną postawioną w 1781 roku z okazji wizyty króla Stanisława Augusta.

fot.Анна Дачковська/CC BY-SA 3.0 Wchodzimy na jej teren przez Bramę Tryumfalną postawioną w 1781 roku z okazji wizyty króla Stanisława Augusta.

W 1866 roku Rosjanie zlikwidowali diecezję. Biskupi wrócili na krótko w 1918 roku podczas wojny bolszewickiej. Zgodnie z traktatem pokojowym w Rydze Kamieniec pozostał po stronie sowieckiej. Po wkroczeniu bolszewików kościół zamknięto.

Na cmentarzu przed katedrą stoi pomnik: „Pamięci Pana Pułkownika Jerzego Wołodyjowskiego, Hektora Kamienieckiego”. Fascynująca jest archaiczna polszczyzna, którą znajdujemy m.in. na nagrobkach, jak na mogile młodej kobiety: „Tu leży Konstancja urodzonego Xawerego Lachowieckiego żona 1831 R cholera umarła”.

Czytaj też: Podróże z historią. Odessa

Zatrzymane w czasie

Ciekawym, tajemniczym zabytkiem ruskiej dzielnicy jest otoczona kamiennym murem cerkiew mołdawska z XVI wieku. Najbardziej okazałą budowlą dzielnicy ruskiej jest Ruski Magistrat, czyli siedziba samorządu dzielnicowego z XVI lub XVII wieku.

Schodząc w kierunku Smotrecza, natkniemy się na samotną wieżę – tyle tylko zostało z ormiańskiego kościoła św. Mikołaja z XV wieku, zburzonego przez sowietów w latach 30. ubiegłego stulecia. Ormianie przybyli do Kamieńca już w XIII wieku. Była tu druga po Lwowie największa gmina ormiańska w Rzeczpospolitej. Otrzymali oni liczne przywileje handlowe od polskich władców. Później znacząca część Ormian uległa polonizacji. W dzielnicy ormiańskiej zobaczymy m.in. pałac biskupi z końca XV wieku oraz kościół z końca XVI wieku – Zwiastowania NMP, obecnie cerkiew św. Mikołaja.

Mapa Kamieńca Podolskiego z 1691 roku

fot.Nicolas de Fer /domena publiczna Mapa Kamieńca Podolskiego z 1691 roku

Fantastyczne w Kamieńcu Podolskim jest to, że miasto nie uległo całkowicie turystycznej komercji. Jest tu infrastruktura turystyczna, dużo odwiedzających, ale to wciąż prawdziwe, malownicze, zagadkowe, żywe miasto z niezwykłymi, tajemniczymi miejscami, detalami architektonicznymi, pamiątkami oraz widokami, które warto odkrywać samodzielnie – spacerując. W ten sposób zobaczymy między innymi dobrze zachowane elementy fortyfikacji miasta.

Czytaj też: Semper Fidelis. Najważniejsze fakty z historii polskiego Lwowa

Tureckim mostem do twierdzy

Oprócz starego miasta Kamieniec Podolski ma też nowe miasto z szerokimi bulwarami, secesyjnymi kamienicami i skwerami. Wybudowali je Rosjanie w drugiej połowie XIX wieku. Duże wrażenie wywołuje most Nowoplanowski z 1874 roku. Ma 136 metrów długości, wisi 38 metrów nad rzeką, wspierając się na sześciu kamiennych filarach. Wspaniale prezentuje się z niego kanion Smotrecza, czyli wysokie kamienne ściany opadające ku rzece.

Forteca tworzy nieregularny czworobok, otoczony potężnymi murami z galeriami i wysokimi, potężnymi basztami.

fot.Юрій Титаренко/CC BY-SA 4.0 Forteca tworzy nieregularny czworobok, otoczony potężnymi murami z galeriami i wysokimi, potężnymi basztami.

Jedynym połączeniem twierdzy z miastem jest most Turecki z końca XVII wieku. Zbudowano ją na skalnym cyplu między brzegami rzeki Smotrecz, która otacza miasto pętlą, płynąc w głębokich jarach. Budowle, które widzimy z mostu, pochodzą z XV–XVIII wieku, ale szańce powstały już w XI wieku. Twierdza chroniła przed zagrożeniem ze strony Turków i Tatarów. Na jej rozbudowę łożyła m.in. Stolica Apostolska.

Forteca tworzy nieregularny czworobok, otoczony potężnymi murami z galeriami i wysokimi, potężnymi basztami. Widzimy jedynie Stary Zamek, nowy legł w gruzach.

Czytaj też: Podróże z historią. Berlin, lotnisko Tempelhof

Praktycznie

Do Kamieńca Podolskiego najlepiej dojechać przez Lwów lub Kijów do Czerniowiec (pociągiem bądź samolotem). Stamtąd dojedziemy autobusem (ok. 70 km). Warto też odwiedzić pobliski Chocim.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.