Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Historia prawa

W 1610 roku w zamachu zginął francuski król Henryk IV (na il.). Trzeba jednak było próby zabójstwa na Zygmuncie III Wazie, by w Polsce zwrócono uwagę na kwestię bezpieczeństwa władcy.

miniatura | 20.07.2019 | Autor:

Rzeczpospolita szlachecka – kraj zamachowców i morderców? Po co w XVII wieku wprowadzono prawo antyczekanowe?

Próba zamachu na Zygmunta III Wazę 15 listopada 1620 roku wstrząsnęła polskim społeczeństwem. Nagle palącą kwestią stało się zapewnienie królowi bezpieczeństwa – a przy okazji powstrzymanie zalewającej kraj fali zbrodni. Jak zamierzano tego dokonać?

Alan Turing w latach 30.

news | 17.07.2019 | Autor:

Najsłynniejszy kryptolog świata, za życia prześladowany za orientację seksualną, zostanie uhonorowany na banknocie

Alan Turing przeszedł do historii jako prekursor komputerów i człowiek, dzięki któremu rozszyfrowano Enigmę. Jak poinformował w poniedziałek Bank Anglii ten genialny kryptolog i matematyk w 2021 roku zostanie „twarzą” banknotu 50-funtowego. To ukłon w stronę badacza, który...

Tak jak święty Hipolit (na ilustracji) Piekarski został rozerwany przez konie.

miniatura | 27.05.2019 | Autor:

Jak Piekarski na mękach – tak karano skrytobójców w XVII-wiecznej Polsce

15 listopada 1620 roku sandomierski szlachcic, Michał Piekarski, porwał się z czekanem na króla Zygmunta III Wazę. Próba zamachu się nie powiodła, a niedoszły zabójca został schwytany. Gdyby wiedział, jaka kara go czeka, być może dwa razy zastanowiłby...

Dlaczego Mossad nie schwytał Josefa Mengelego?

artykuł | 19.05.2019 | Autor:

Wielka porażka Mossadu. Dlaczego izraelskim agentom nie udało się schwytać Josefa Mengelego?

W latach 60. agenci Mossadu odnaleźli w Ameryce Południowej jednego z najgorszych hitlerowskich zbrodniarzy: Josefa Mengele, Anioła Śmierci z Auschwitz. Pozostało tylko opracować plan jego porwania i wywiezienia do Izraela. Niestety, szefostwo agencji podjęło zupełnie inną decyzję…

Jedną z tortur jakie czekały na templariuszy było wahadło.

artykuł | 13.05.2019 | Autor:

Jak przesłuchiwano templariuszy i do czego się przyznali?

Wyrok na zakon templariuszy zapadł chyba na długo przedtem, zanim jeszcze doszło do pierwszych aresztowań. Prowadzący przesłuchania inkwizytorzy nie pragnęli prawdy, a jedynie potwierdzenia z góry znanych przewinień. Jak osiągnęli swój cel? I czy naprawdę każdego udało im...

Renty Taylor, którego sfotografował Agassiz w 1850 roku (fot. domena publiczna)

news | 26.03.2019 | Autor:

Harvard do tej pory zarabia na niewolnictwie? Potomkini jednego z niewolników pozywa słynną uczelnię

Jedne z najsłynniejszych amerykańskich zdjęć z czasów niewolnictwa przedstawiają ojca i córkę. Harwardzki biolog chciał na ich przykładzie dowieść teorii głoszącej, że ludzie pochodzą od różnych przodków i mają różne właściwości psychiczne i fizyczne. Potomkini niewolników mówi basta.

Coś ty zrobił dla realizacji planu? Fragment plakatu propagandowego z 1953 roku.

nauka | 17.01.2019 | Autor:

Kogo skazywano na konfiskatę majątku za czasów PRL-u? Szczegółowe badania prof. Rzeplińskiej

Konfiskowanie majątku już w XIX stuleciu uznawano za karę wyjątkowo archaiczną. Wróciła ona jednak do łask stulecie później w państwach rządzonych przez dyktatury – w tym także w Polsce Ludowej. Kogo w PRL-u skazywano na konfiskatę mienia?

Hugo Kołłątaj (fot. domena publiczna)

miniatura | 12.01.2019 | Autor:

„Trzeba ludzi zrobić Polakami”. Po co powołano Komisję Edukacji Narodowej?

Nie chodziło tylko o reformę szkolnictwa. W staraniach o utworzenie Komisji Edukacji Narodowej odbijało się – nowatorskie i budzące kontrowersje – przekonanie o tym, że naród to nie tylko stany uprzywilejowane.

Zabudowania dworskie w Łopusznej (fot. M. Klag, lic. CC BY-SA 2.0)

miniatura | 06.12.2018 | Autor:

Czy „szlachcic na zagrodzie” rzeczywiście był „równy wojewodzie”?

Czy równość całej polskiej szlachty to historyczny fakt czy tylko pusty frazes? Jeśli „szlachcic na zagrodzie” był „równy wojewodzie” to dlaczego mieliśmy w Polsce tylko książąt? Dlaczego to magnateria trzęsła naszą polityką?

Trzy razy TAK - tablice agitacyjne przed referendum 1946 roku (fot. domena publiczna)

miniatura | 03.12.2018 | Autor:

Referenda w PRL-u. Jak je organizowano i jak fałszowano?

W 1946 roku referendum obrócono w propagandową hucpę, a wyniki sfałszowano. W roku 1987 już równie łatwo nie było. Komunistyczne władze przejechały się na własnej bucie.

Jedną z najgłośniejszych afer szpiegowskich przedwojennej Polski była sprawa majora Piotra Demkowskiego.

artykuł | 17.10.2018 | Autor:

Jak karano za szpiegostwo w przedwojennej Polsce?

Zawód szpieg? To nie tylko fantastyczne przygody rodem z hollywoodzkich filmów. Ta ryzykowna praca wymaga zimnej krwi oraz wyjątkowych umiejętności aktorskich. A co, jeżeli agent zostanie zdekonspirowany? Dziś w Polsce nie ma kary śmierci, ale w II RP...

Pracownicy estońskiego Archiwum Narodowego w drodze na pole przed rokiem 1970 (fot. National Archives of Estonia, lic. Flickr Commons)

news | 16.10.2018 | Autor:

Jeszcze raz wraca temat reparacji wojennych. Czy Estonia i Łotwa wystawią Rosji słony rachunek?

Znów głośno jest o reparacjach wojennych. Ty razem jednak wcale nie chodzi o uzyskanie ich od Niemiec. Estonia i Łotwa postanowiły wyrównać rachunki ze Związkiem Radzieckim. Czy w związku z tym wystawią Rosji, sukcesorce ZSRR, rachunek opiewający na...

Flaga Trzeciej Rzeszy na Akropolu (fot. Bundesarchiv, Bild 101I-164-0389-23A, Theodor Scheerer, lic. CC-BY-SA 3.0)

news | 08.10.2018 | Autor:

Jeszcze niedawno Niemcy oburzali się na polskie roszczenia reparacyjne. Tymczasem wygląda na to, że Grecja zażąda 280 miliardów

Niemiecki „Der Spiegel” donosi, że Grecja zamierza zażądać od Niemiec blisko 280 miliardów dolarów w ramach reparacji za drugą wojnę światową. Grecki prezydent tydzień temu w czasie oficjalnych uroczystości oświadczył, że jego kraj nadal ma prawo do odszkodowania.

Czy IPN rzeczywiście może decydować, które nazwy ulic należy zmienić?

opinia | 28.07.2018 | Autor:

Czy Instytut Pamięci Narodowej ma decydująca rolę w nadawaniu nazw ulic?

Powszechnie przyjmuje się, że ustawa dekomunizacyjna dotyczy nazw ulic nadawanych w czasach PRL-u, które zachowały się do naszych czasów. Tak naprawdę wprowadza ona także ograniczenia dla współczesnego nazewnictwa. Przyznaje też pewną rolę w tym procesie Instytutowi Pamięci Narodowej....

Rodzina carska (fot. domena publiczna)

news | 20.07.2018 | Autor:

Testy DNA ucinają historię Anastazji Romanowej. Zidentyfikowano ciała wszystkich członków carskiej rodziny

Szczątki Anastazji Romanowej, córki ostatniego cara Rosji, która rzekomo ocalała z egzekucji rodziny Mikołaja II, zostały zidentyfikowane. Koniec ze spekulacjami – dziewczynka zginęła razem z najbliższymi. Nowe testy DNA to potwierdzają.

Zdjęcie z tygodnika „Tajny Detektyw” przedstawiające ofiarę ojca-kazirodcy.

miniatura | 19.07.2018 | Autor:

Dlaczego w przedwojennej Polsce nie karano za kazirodztwo?

Kazirodztwo było przestępstwem, ale… tylko w wybranych przypadkach. Polscy prawodawcy postarali się rozmyć przepisy, a i tak nie egzekwowano ich zbyt restrykcyjnie. Dlaczego za kazirodztwo tak rzadko groziło więzienie?

Posłowie, udający się do Henryka Walezego, by zawiadomić go o wyborze na króla Polski, przedstawili mu także do zaprzysiężenia artykuły, od jego imienia nazwane henrykowskimi.

miniatura | 17.07.2018 | Autor:

Czym były artykuły henrykowskie?

Pod koniec XVI wieku Europa zmierzała już w stronę monarszych absolutyzmów. Tymczasem polska szlachta, po śmierci ostatniego Jagiellona, stanęła przed trudem wyboru nowego króla. I skłonienia go do tego, by zaakceptował jej złotą wolność. Jak to osiągnięto?

Tadeusz Boy-Żeleński na portrecie wykonanym przez Witkacego. Rok 1930

artykuł | 30.06.2018 | Autor:

Dlaczego Tadeusz Boy-Żeleński sprzeciwiał się karaniu za seks z nieletnimi?

„To się nazywa sztucznie robić zbrodniarzy” – pomstował jeden z najbardziej wpływowych publicystów II Rzeczpospolitej, Tadeusz Boy-Żeleński. Tym razem na jego celowniku znalazły się nie społeczne konsekwencje zakazu aborcji czy braku dostępu do antykoncepcji, ale… przepis karzący za...

wydawnictwo | 03.06.2018 | Autor:

Grzechy pradziadków. Mroczne oblicze przedwojennej Polski

  Przestępczość seksualna, dewiacje, cierpienie ofiar i bezkarność sprawców. O tym obliczu przedwojennej Polski milczą podręczniki, a my wstydzimy się o nim mówić. Kamil Janicki uważa jednak, że najwyższa pora opisać najciemniejsze strony historii II Rzeczpospolitej.

Oddział Milicji Obywatelskiej ustawiony do przeglądu. Pogórze Dynowskie 1946 rok z okresu walk z bandami UPA i tzw. polskim zbrojnym podziemiem. Ze zbiorów własnych M. Zych (fot. domena publiczna)

news | 01.06.2018 | Autor:

Odszkodowania za akcję „Wisła”? Zapadł bezprecedensowy wyrok

W Sądzie Najwyższym zapadł precedensowy wyrok w sprawie wysiedlenia w akcji „Wisła”. Mieszkańcowi Bieszczad zasądzono odszkodowanie od skarbu państwa w wysokości 400 000 złotych. Jak do tego doszło?

Procesy norymberskie (fot. domena publiczna)

news | 18.05.2018 | Autor:

UNESCO sklasyfikowało dokumentację z procesów norymberskich jako część „Pamięci Świata”

Dokumentacja z procesów norymberskich została uznana za wspólne dziedzictwo ludzkości. Jak podkreśla minister spraw zagranicznych Niemiec, Heiko Maas, procesy utorowały niemieckiemu społeczeństwu drogę do spojrzenia na rolę swoich współobywateli jako uczestników zbrodni.  

wydawnictwo | 13.05.2018 | Autor:

Epoka milczenia. Przedwojenna Polska, o której wstydzimy się mówić

Epidemia chorób wenerycznych. Molestowanie kobiet. Dziecięca prostytucja i pedofilia. Wszystko to stanowiło codzienność przedwojennej Polski. Ale czy o „takich” tematach w ogóle powinno się pisać? Nie lepiej „to” zostawić? Kamil Janicki w „Epoce milczenia” odpowiada: „Nie, nie lepiej”....

Stryczek z muzeum więzienia hrabstwa Austin (fot. Patrick Feller, lic. CCA 2.0 Generic)

artykuł | 01.05.2018 | Autor:

Jak wyglądała ostatnia polska egzekucja?

Andrzej w ramach ostatniego życzenia poprosił o papierosa. Jego ofiary, Iwony, nikt nie zapytał czy życzy sobie czegokolwiek zanim umrze. Na ostatnie sekundy życia zwyrodniałego mężczyzny patrzyli prokurator, naczelnik aresztu, adwokat, lekarz i ksiądz. Nie wiedzieli, że po...

Egzekucja na krześle elektrycznym (fot. domena publiczna)

artykuł | 24.04.2018 | Autor:

Jak humanitarnie zabić człowieka? Amerykanie od dwustu lat szukają idealnej metody egzekucji. Zwykle z opłakanym skutkiem

W latach 1890-2010 w Stanach Zjednoczonych wykonano wyroki śmierci na łącznie 8776 osobach. Z opublikowanych niedawno wyliczeń wynika, że 3% tych egzekucji zakończyło się kompletną fuszerką, przez którą 276 osób konało w męczarniach. Czy istnieje w ogóle „humanitarny”...

Stanisław Tatara (fot. domena publiczna)

miniatura | 21.04.2018 | Autor:

Tatar i towarzysze. To był jeden z najgłośniejszych procesów stalinowskiej Polski

Zeznania wymuszone w trakcie okrutnego śledztwa, absurdalne zarzuty i jasny polityczny cel. Trzeba było zorganizować hucpę, by uderzyć w pozbawionego „czujności rewolucyjnej” Władysława Gomułkę. Co warto wiedzieć o procesie Stanisława Tatara?

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.