Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Historia Francji

recenzja | 18.01.2019 | Autor:

Czasy, w których „ożyło myślenie” (Sarah Bakewell, „Kawiarnia egzystencjalistów. Wolność, Bycie i koktajle morelowe”)

„Każda modna osoba chciała się o nim dowiedzieć, każda instytucja establishmentu zaczęła się nim martwić i zdawało się, że niemal każdy dziennikarz posługiwał się nim do zarabiania pieniędzy” – czy da się tak pisać o… kierunku filozoficznym? A...

Jeanne Calment w wieku 20 lat (fot. domena publiczna)

news | 03.01.2019 | Autor:

Najstarsza osoba na świecie okazała się oszustką?

Jeanne Louise Clament 17 października 1995 roku została najdłużej żyjącą osobą w historii. Do tej pory uznawano ją za jedyną osobę, która w sposób udokumentowany zdołała przekroczyć wiek 120 lat. Badacz z Rosji twierdzi jednak, że było to...

Screen porównania okładek, jakie na Twitterze zaprezentowała Katie Hopkins, brytyjska osobowość medialna.

news | 02.01.2019 | Autor:

Macron nowym Hitlerem? Le Monde przeprasza za swoją okładkę

Okładkę weekendowego numeru magazynu „M”, wychodzącego nad Sekwaną, ozdobiło zdjęcie prezydenta Francji Emmanuela Macrona, które zlewało się z fotografią protestujących „żółtych kamizelek”. Wszystko byłoby w porządku, gdyby nie fakt, że tak samo pokazano już kiedyś Hitlera i pożar Reichstagu.

Obóz w Pithiviers, 1941 (fot. Bundesarchiv, Bild 183-S69236, lic. CC-BY-SA 3.0)

news | 31.12.2018 | Autor:

Francuskie koleje upamiętnią swoją rolę w Holokauście na dawnej stacji, z której wywieziono do Auschwitz 16 000 Żydów

Powstała w 1938 roku francuska spółka kolejowa SNCF wyasygnowała 2,3 miliona dolarów na stworzenie nowego muzeum na dawnej stacji Pithiviers, znajdującej się tuż obok pozostałości obozu koncentracyjnego o tej samej nazwie. To stąd przy wsparciu SNCF rząd Vichy...

Napoleon zlekceważył rady swoich sztabowców i pogrzebał plany polskiego powstania.

artykuł | 10.12.2018 | Autor:

Dlaczego Napoleon storpedował w 1812 roku polskie plany powstańcze?

Polskie powstanie na Ukrainie przygotowywano niemal od momentu utworzenia Księstwa Warszawskiego. Ogromny wysiłek organizacyjny i finansowy poszedł jednak na marne. Wszystko za sprawą Napoleona, który całkowicie zlekceważył sugestie swoich doradców i pognał w głąb Rosji. Dlaczego to zrobił...

Napoleon poważnie rozważał plan wybuchu powstania na terytorium Ukrainy.

artykuł | 02.12.2018 | Autor:

Zapomniane powstanie. Jak przygotowywano się do polskiego zrywu na Ukrainie?

To powstanie mogło zmienić nie tylko losy Polaków. Jego celem, oprócz odtworzenia niepodległej Rzeczpospolitej, było także udzielenie wsparcia ruszającego na Moskwę Napoleona. By je przygotować, Księstwo Warszawskie rzuciło na szalę cały swój majątek. Jaki właściwie był polski plan?

Pod Somosierrą Polacy dokonali zdawać by się mogło niemożliwego.

artykuł | 29.11.2018 | Autor:

Szarża pod Somosierrą. Jak Polacy pomogli Napoleonowi podbić Hiszpanię?

„Trzeba być pijanym, by taki rozkaz wydać” – stwierdził jeden z francuskich generałów obecnych w wąwozie Somosierra 30 listopada 1808 roku. Polacy musieli myśleć podobnie. A mimo to rozkaz wykonali.

Rysunek odkryty przez naukowców z Tybingi (fot. Christian Hoyer, Floss working group, University of Tübingen)

news | 18.11.2018 | Autor:

Naukowcy z uniwersytetu w Tybindze znaleźli graffiti z epoki lodowcowej

Popularność bazgrania po ścianach w ostatnim tysiącleciu stanowi dla naukowców badających sztukę prehistoryczną nie lada wyzwanie. Kiedy jednak spod warstw późniejszych obrazów uda się wydobyć rysunki liczące wiele tysięcy lat, radość jest podwójna. Tak było w przypadku odkrycia...

Hiszpańską potęgę kolonialną budował między innymi Vasco Núñez de Balboa.

artykuł | 17.11.2018 | Autor:

Czy kolonializm się opłacał?

Tania lub wręcz darmowa siła robocza. Korzystne warunki dla handlu. Zasoby cennych kruszców. Wydawałoby się, że mocarstwa kolonialne na podbojach mogły tylko zarobić. Ale czy na pewno?

Ludzkie czaszki (fot. Aleksandra Zaprutko-Janicka, archiwum prywatne)

news | 15.11.2018 | Autor:

Czy Asterix i Obelix kolekcjonowali czaszki swoich wrogów? Według nowych ustaleń archeologów Galowie rzeczywiście ich dekapitowali

Czytając starożytne teksty, badacze często biorą poprawkę na wyobraźnię autorów. Ci ostatni nieraz przedstawiali pokonanych wrogów jako potężniejszych niż w rzeczywistości, by wyolbrzymić swoje zwycięstwo. Tak właśnie interpretowano dotąd opisy koni Galów z naszyjnikami z czaszek wrogów. Wygląda...

recenzja | 19.10.2018 | Autor:

Prezydent doskonały, czyli współczesna hagiografia (Anne Fulda, „Emmanuel Macron. Prezydent doskonały?”)

W 2017 roku cały świat z zapartym tchem śledził wybory prezydenckie we Francji. Jak to możliwe, że wygrał je człowiek „znikąd”, niezwiązany z żadną dużą partią? Jak twierdzi Anne Fulda, tajemnica sukcesu Emmanuela Macrona tkwi w jego charakterze....

Kolczyk Marii Antoniny. Para wyceniana jest na od 1 do 2 milionów dolarów (fot. Sotheby's)

news | 17.10.2018 | Autor:

Chcesz przymierzyć najprawdziwsze klejnoty Marii Antoniny? Teraz masz taką możliwość!

Maria Antonina pamiętana jest jako ikona stylu, miłośniczka mody i zbytków. To ostatnie stało się przyczyną jej upadku. Kiedy Francuzi klepali biedę, ona pławiła się w luksusach. Dzięki słynnemu domowi aukcyjnemu Sotheby’s  teraz można przymierzyć klejnoty, które należały...

Kawa po turecku podawana w tygielku (fot. Aleksandra Zaprutko-Janicka)

artykuł | 01.10.2018 | Autor:

Trzysta worków paszy dla wielbłądów. Skąd się wzięła kawa w Europie?

Statystyczny Europejczyk wypija dziennie 4 filiżanki kawy, co daje 160 litrów na osobę w ciągu roku. Wielu wprost nie wyobraża sobie dnia bez tego napoju. Tymczasem jego kariera na naszym kontynencie to stosunkowo świeża sprawa. I wszystko to...

Kolaż z fotografiami z wojny algierskiej (fot. Madame Grinderche, lic. domena publiczna)

news | 14.09.2018 | Autor:

Czy Francja wreszcie uzna swoje kolonialne zbrodnie przeciw Algierii? Wiele na to wskazuje

Prezydent Emmanuel Macron wydał oświadczenie, w którym wezwał do otwarcia archiwów i wyjaśnienia losów ludzi, którzy zniknęli w Algierii w czasie krwawych walk o niepodległość francuskiej kolonii oraz przyznał, że stosowano wówczas tortury. Rodziny zabitych i historycy wreszcie...

Borowik (fot. zdenet, lic. CC0)

artykuł | 27.08.2018 | Autor:

Pięć dziwacznych historycznych anegdot, którymi zagniesz swojego wujka grzybiarza

Zarówno w czasach Mickiewicza, jak i w peerelu, Polacy uwielbiali chadzać na grzyby. I chwalić się tym, co udało im się znaleźć. Gdy następnym razem przy rodzinnym spotkaniu wujek będzie opowiadać o taaaakich prawdziwkach, zamiast słuchać kolejnej wyolbrzymionej...

Praca Variniego na cytadeli w Carcassonne (fot. James Kevin McMahon, lic. CC BY-SA 4.0)

news | 14.05.2018 | Autor:

Średniowieczny zamek zamieniony w wielkiego trzmiela? Lokalni mieszkańcy oburzeni

Promocja sztuki przybiera na świecie najróżniejsze formy. Na przykład… wielkiego średniowiecznego trzmiela, w którego zamieniona została piękna cytadela w Carcassonne. Mieszkańcy nie są zadowoleni.

W czasie okupacji prawdziwe paryżanki były "wyjątkowo wytworne" - na złość Niemcom.

artykuł | 29.03.2018 | Autorzy: i

Tajna broń ruchu oporu. W jaki sposób Francuzki wykorzystały modę przeciwko nazistom?

Naziści, podbiwszy Paryż, zapragnęli przenieść stolicę światowej mody do Berlina lub Wiednia. Wypowiedzieli wojnę francuskim projektantom, na każdym kroku utrudniając im pracę. Jak Francuzi obronili haute couture i co zrobili, by nadrobić wojenne straty?

Kobietom oskarżanym o "poziomą kolaborację" powszechnie golono głowy.

artykuł | 06.03.2018 | Autorzy: i

Dzikie czystki. Jak na Zachodzie społeczeństwo karało kolaborantów?

Radość z wyzwolenia spod niemieckiej okupacji niosła ze sobą ogromny ładunek histerii. Rozpoczął się czas rozliczeń. Spontaniczne samosądy – golenie głów, pobicia, a nawet egzekucje – dokonywały się wszędzie. Ile osób padło ich ofiarą i jak udało się...

January Suchodolski, Szarża pod Somosierrą (fot. domena publiczna)

miniatura | 27.02.2018 | Autor:

„Cześć najdzielniejszym z dzielnych”. Bohaterska szarża Polaków pod Somosierrą

Napoleon stanął przed pułkiem szwoleżerów i zdjąwszy kapelusz, zawołał: „Jesteście godni mojej starej gwardii, uważam was za najdzielniejszą jazdę”. Miał ku temu doskonałe powody.

Napoleon i Poniatowski (fot. domena publiczna)

miniatura | 05.02.2018 | Autor:

„Ci ludzie umieją się tylko bić”. Co polscy żołnierze zrobili, by doprowadzić Napoleona do białej gorączki?

Rozeźlony cesarz Francuzów krytykował Polaków nie tylko wobec własnych adiutantów, ale też – grona zagranicznych generałów. Nie bez powodu.

Zulusi prowadzący samochód w 1903 roku (fot. domena publiczna)

miniatura | 21.01.2018 | Autor:

Kto wynalazł samochód? Norman Davies przypomina początki motoryzacji

W 1885 roku Carl Benz z Mannheim (1844-1929) skonstruował trójkołowy pojazd mechaniczny napędzany benzyną, czyli Motorwagen. Często nazywa się go „pierwszym samochodem”, ale w gruncie rzeczy był to jedynie kamień milowy znaczący połowę dwustuletniego okresu dziejów samochodu.

Carowi Aleksandrowi II zdecydowanie nie w smak była postawa Francuzów (fot. domena publiczna)

miniatura | 02.01.2018 | Autor:

Na Francuzów można liczyć. Jakie powitanie zgotowali carowi Rosji po tym, jak ten krwawo stłumił powstanie styczniowe?

Okrzyki poparcia dla Polaków dobywające się z setek gardeł. I pełna tak tupetu, jak i odwagi deklaracja padająca nawet z ust francuskich polityków: „Vive la Pologne, Monsieur!”.

Szwoleżer w letnim mundurze polowym na obrazie Juliusza Kossaka (fot. domena publiczna).

miniatura | 23.12.2017 | Autor:

„Dla moich Polaków nie ma rzeczy niemożliwych”. Czy Napoleon naprawdę wypowiedział słynne słowa pod adresem naszych żołnierzy?

Mit jak zwykle jest piękniejszy od rzeczywistości. A podobne słowa chyba nawet nie przeszłyby Napoleonowi przez usta. Na pewno nie przed szarżą pod Samosierrą.

Karol Wielki na obrazie Albrechta Dürera.

miniatura | 29.11.2017 | Autor:

Krótka historia pleśniowego sera. Uwielbiał się nim objadać już sam Karol Wielki

W 774 roku, w drodze powrotnej z kampanii przeciwko Longobardom, Karol Wielki zatrzymał się na płaskowyżu Brie, w pobliżu opactwa Meaux. Braciszkowie podali mu postną porcję sera. Nalegali, żeby zjadł wszystko, razem ze skórką.

Fragment sławnych marmurów Elgina

artykuł | 25.11.2017 | Autor:

Haniebne korzenie europejskich muzeów. Ile spośród wybitnych kolekcji powstało drogą grabieży?

„Własność kulturalną” zapisano w konwencji haskiej dopiero w 1954 roku. Wcześniej każdy grabił na potęgę. Polska szczególnie często padała ofiarą okupantów i wyzwolicieli o lepkich palcach.