Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Zbrodnie wojenne, czystki, ludobójstwo

Kapitan Romuald Rajs - jedni uważają go za bohatera, inni za winnego śmierci dziesiątek cywilów.

materiał promocyjny | 19.08.2018 | Autor:

Romuald Rajs „Bury” – bohater czy bandyta?

Kapitan Romuald Rajs, pseudonim Bury. Żołnierz wyklęty, kawaler Virtuti Militari, zbrodniarz. Jedni uważają go za bohatera, inni za winnego śmierci dziesiątek cywilów. Walczył o wolność Polski, jednocześnie strzelał do niewinnych, palił ich domy. Kim był? Jakie były jego...

Niemcy przez cały okres okupacji stosowali zasadę odpowiedzialności zbiorowej. Na zdjęciu uwieczniono moment aresztowania trzech Polaków.

artykuł | 15.08.2018 | Autor:

Tak Niemcy mścili się na Polakach za to, że ci nie chcieli potulnie siedzieć pod ich butem. Odpowiedzialność zbiorowa podczas II wojny światowej

Za jednego zgładzonego kolaboranta, życie oddawały setki Polaków. Niemcy nie mieli w sobie ani litości ani krztyny człowieczeństwa. Nie wierzyli w reguły wojny, a tylko – w prawo aryjskiej rasy do bezwzględnej dominacji.

Do obozu zagłady w Treblince trafili między innymi Żydzi z siedleckiego getta.

artykuł | 12.08.2018 | Autor:

To była druga największa fabryka śmierci w Europie. Dlaczego pamiętamy o Auschwitz, ale nie o tym obozie?

Podczas gdy Auschwitz-Birkenau stanowi globalny symbol i przestrogę, lokalizacji tego obozu większość Polaków – a co dopiero obcokrajowców – nie byłaby nawet w stanie wskazać na mapie. Zamordowano tu 800 tysięcy osób. Dlaczego tak rzadko mówi się o...

Zdjęcie na którym uwieczniono jedną z wielu egzekucji Polaków z Pomorza.

artykuł | 09.08.2018 | Autor:

Zapomniane miejsca polskiej kaźni. Zbrodnie niemieckie na Pomorzu w pierwszych tygodniach II wojny światowej

Niemcom nie wystarczało, że pokonali wroga i że na powrót zajęli upragnione Pomorze. Zamierzali wymazać z tego obszaru wszelkie ślady polskości. Nawet jeśli w tym celu należało z zimną krwią wymordować dziesiątki tysięcy ludzi.

Fragment mapy Wojskowego Instytutu Geograficznego z zaznaczonym Przebrażem.

artykuł | 05.08.2018 | Autor:

Przebraże. Polski bastion na Wołyniu, który zdołał obronić się przed UPA i zadać banderowcom dotkliwe straty

Gdy wokół szalał obłęd, a Polacy każdej nocy drżeli z przerażenia, ta wieś nie zamierzała się poddawać. Zamiast czekać, aż po nich przyjdą z siekierami i pistoletami, mieszkańcy sami chwycili za broń, zmieniając swoją osadę w najprawdziwszą twierdzę.

materiał promocyjny | 03.08.2018 | Autor:

Wołyńskie dziewczęta opowiadają, jak zdołały przetrwać ludobójstwo

Ludzie, którzy słuchają opowieści o rzezi wołyńskiej, nie potrafią pozostać na nie obojętni. W szczególności, gdy mówić zaczynają ocaleni. Dziś oddajemy głos dziewczętom z Wołynia, które na własne oczy widziały, jakich bestialstw dopuszczają się ludzie. 

Kobiety wypędzone z Warszawy po zakończeniu powstania (fot. domena publiczna)

news | 01.08.2018 | Autor:

IPN uznał, że bestialstwa Niemców w czasie powstania warszawskiego można zakwalifikować jako zbrodnie przeciwko ludzkości

Warszawski pion śledczy Instytutu Pamięci Narodowej od lat prowadzi śledztwo w sprawie zbrodni popełnianych przez żołnierzy Trzeciej Rzeszy w trakcie powstania, które wybuchło w polskiej stolicy w 1944 roku. Właśnie zakwalifikowano je jako zbrodnię przeciwko ludzkości.

Majówka 1933 roku w Zasmykach, które stały się później jednym z najważniejszych ośrodków polskiego oporu przeciw wystąpieniom ukraińskich nacjonalistów (fot. materiały prasowe wydawnictwa Znak Horyzont)

artykuł | 25.07.2018 | Autor:

Co się stało z polskimi wsiami na Wołyniu po wymordowaniu ich mieszkańców?

Kołchozowe pole, na którym maszyny rolnicze co i rusz zahaczają o ludzkie kości. Las, w którym – niespodziewanie – rośnie kilka owocowych drzewek. Samotny krzyż. Przed wojną na Wołyniu istniało około 2500 polskich miejscowości. Co po nich pozostało?

Mao Zedong, pomysłodawca Rewolucji Kulturalnej (fot. domena publiczna)

news | 25.07.2018 | Autor:

Historyk aresztowany za napisanie prawdy o chińskim ludobójstwie

Lhamjab A. Borjigin, historyk i publicysta zajmujący się dokumentowaniem zbrodni ludobójstwa dokonanej przez Komunistyczną Partię Chin ma nie lada kłopoty. Władze postanowiły, że będą go ścigać za „separatyzm” i „sabotowanie jedności narodowej”. Wszystko przez jego książkę, w której...

recenzja | 20.07.2018 | Autor:

Czy Kościół ma za co przepraszać Żydów? Historia nie do końca wygodna („Młyny Boże” Jacek Leociak)

Ta wojna (…) dokonała bezwzględnej i przemyślanej eksterminacji narodu żydowskiego. Również Kościół stanął przed pytaniem, czy zrobił wszystko, aby temu zapobiec. Za ból, jaki sprawili katolicy braciom i siostrom narodu żydowskiego przepraszamy – mówił bp Rafał Markowski. Czy...

Rodzina carska (fot. domena publiczna)

news | 20.07.2018 | Autor:

Testy DNA ucinają historię Anastazji Romanowej. Zidentyfikowano ciała wszystkich członków carskiej rodziny

Szczątki Anastazji Romanowej, córki ostatniego cara Rosji, która rzekomo ocalała z egzekucji rodziny Mikołaja II, zostały zidentyfikowane. Koniec ze spekulacjami – dziewczynka zginęła razem z najbliższymi. Nowe testy DNA to potwierdzają.

Ofiarą oddziału NSZ padło 26 żołnierzy z "konkurencyjnej" polskiej partyzantki.

artykuł | 18.07.2018 | Autor:

Ta zbrodnia żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych poruszyła opinię publiczną na całym świecie. Dlaczego wymordowali konkurencyjny oddział polskiego podziemia?

Poszczególne oddziały polskiej partyzantki nie pałały do siebie wielką sympatią. Zwłaszcza konflikty między Narodowymi Siłami Zbrojnymi i Gwardią Ludową miejscami zamieniały się w regularną wojnę domową.

Nie wszyscy, którzy wstępowali do AK, byli psychicznie gotowi na to, co ich czekało.

artykuł | 11.07.2018 | Autor:

Dlaczego napisałem książkę o zbrodniarzach z AK? Były dziennikarz „W Sieci” wyjaśnia

Wszystkie armie powstają po to, by zabijać, i Armia Krajowa nie była tu żadnym wyjątkiem. Nikt przy zdrowych zmysłach nie będzie czynił z tego zarzutu. Rzecz jednak w tym, że w odróżnieniu od większości innych armii, w składzie...

Gruzja, Tbilisi (fot. domena publiczna)

news | 11.07.2018 | Autor:

Do Polski właśnie trafiły materiały, które mogą pomóc w odnalezieniu grobów ofiar represji stalinowskich. Wszystko dzięki Gruzinom

Dzięki polsko-gruzińskiej współpracy do Instytutu Pamięci Narodowej właśnie trafiły cenne dokumenty. Dzięki nim pojawiła się szansa na odnalezienie kolejnych szczątków ofiar zamordowanych na terenie Gruzji.

Wilno zostało wyzwolone wspólnymi siłami AK i Armii Czerwonej. Ale tuż po zdobyciu miasta sojusz został zerwany...

artykuł | 07.07.2018 | Autor:

„Nie tak wyobrażaliśmy sobie ten dzień”. Jak koniec wojny zapamiętali wileńscy akowcy?

Dla Stefanii, łączniczki i sanitariuszki AK, wkroczenie Armii Czerwonej do Wilna wcale nie oznaczało końca wojny. Niedługo po „wyzwoleniu” miasta została aresztowana przez nowych gospodarzy. Jej los podzieliły tysiące akowców. Co się z nimi stało?

Generał Francisco Franco (fot. domena publiczna).

news | 27.06.2018 | Autor:

Czy tysiące dzieci porwanych przez reżim Franco doczekają się sprawiedliwości? Rusza pierwszy proces w tej sprawie

Hiszpański reżim generała Franco dopuścił się wielu zbrodni. Jego zwolennicy nie stronili od tortur i publicznych egzekucji. Ich ofiarami padli także najmłodsi Hiszpanie. Frankiści odbierali matkom noworodki i przekazywali je swoim poplecznikom na wychowanie. W Madrycie rusza pierwszy...

miniatura | 21.06.2018 | Autor:

To był jeden z najbardziej tragicznych epizodów powstania warszawskiego. Jak wyglądała eksplozja czołgu na Kilińskiego?

Teresa, jedna z sanitariuszek Armii Krajowej, do dziś ma to wydarzenie przed oczami. Od wybuchu powstania nie minęły jeszcze dwa tygodnie, gdy z domu wywabił ją radosny harmider. Na ulicy Kilińskiego pojawił się czołg, który warszawiacy uznali za...

Sowiecki obóz pracy Perm-36 (fot. Gerald Praschl, lic. CC BY-SA 3.0)

news | 11.06.2018 | Autor:

Czy Moskwa potajemnie niszczy ślady po ofiarach stalinizmu? Wszystko na to wskazuje

Jeden z rosyjskich badaczy poszukując śladów po chłopie skazanym na prace przymusową w kopalni złota dowiedział się, że jego karta ewidencyjna została zniszczona kilka lat temu. Dokonano tego na podstawie rozkazu „tylko do użytku służbowego”. Co z dokumentami...

Procesy norymberskie (fot. domena publiczna)

news | 18.05.2018 | Autor:

UNESCO sklasyfikowało dokumentację z procesów norymberskich jako część „Pamięci Świata”

Dokumentacja z procesów norymberskich została uznana za wspólne dziedzictwo ludzkości. Jak podkreśla minister spraw zagranicznych Niemiec, Heiko Maas, procesy utorowały niemieckiemu społeczeństwu drogę do spojrzenia na rolę swoich współobywateli jako uczestników zbrodni.  

U podstaw nazistowskich zbrodni leżała ideologia, ale szybko zauważono również ich wymiar ekonomiczny.

artykuł | 04.04.2018 | Autor:

Co było dla nazistów ważniejsze: ideologia czy ekonomia?

Choć obsesja na punkcie rasowej czystości zaczęła się od bestialskiej ideologii, funkcjonariusze III Rzeszy chętniej angażowali się w te akcje, które przynosiły wymierne zyski. Które zbrodnie uznali za najbardziej „korzystne” i co robili, gdy okazywało się, że rachunek ekonomiczny...

Mimo wieloletnich wysiłków, "Anioła Śmierci" z Auschwitz nigdy nie udało się schwytać.

artykuł | 20.03.2018 | Autor:

Nazistowscy zbrodniarze, którzy uniknęli sprawiedliwości. Jak im się to udało?

Czy świat naprawdę rzetelnie rozliczył się z ludźmi odpowiedzialnymi za nazistowskie zbrodnie? Głośne procesy norymberskie, które miały zapewnić spokojny sen żądnym sprawiedliwości obserwatorom, nie dosięgły wszystkich winnych. Kto i w jaki sposób uniknął zasłużonej kary? 

Apel w Obozie wychowawczym dla młodych Polaków w Łodzi.

artykuł | 19.03.2018 | Autor:

Obóz dla dzieci, które nie były wystarczająco aryjskie. To tu Niemcy więzili i torturowali najmłodszych Polaków

W 1942 roku Niemcy, na wydzielonym z łódzkiego getta obszarze, stworzyli miejsce bez precedensu w dziejach okupacji ziem polskich – obóz przeznaczony dla najmłodszych Polaków. Przetrzymywane w nim dzieci przechodziły prawdziwą mękę.

Czy Stalin celowo wymordował miliony Ukraińców?

artykuł | 10.03.2018 | Autor:

Czy Józef Stalin kazał wymordować cztery miliony Ukraińców?

Wielki Głód na Ukrainie pochłonął życie blisko 4 mln osób. Jak doszło do tej tragedii? Czy było to celowe ludobójstwo na narodzie ukraińskim? A może tylko skutek uboczny brutalnej kolektywizacji w całym Związku Radzieckim?

Ofiary Wielkiego Głodu. Zdjęcie z 1933 roku.

artykuł | 18.02.2018 | Autor:

Ile osób naprawdę pochłonął Wielki Głód? Czy liczba ofiar jest celowo zakłamywana?

Stalin gardził chłopami i wypowiedział im prawdziwą wojnę w imię przyspieszonej industrializacji. Szaleństwo kolektywizacji i „rozkułaczania” skończyło się masowym głodem i milionami ofiar, zwłaszcza na Ukrainie. Radzieckie władze bardzo się postarały, by ukryć prawdę o liczbie zmarłych. Ale...

Ofiarami czystek rasowych jeszcze przed wybuchem I wojny światowej byli Ormianie. Szacuje się, że w latach 1894-1896 zginęło ich około 80 000.

artykuł | 04.02.2018 | Autor:

Era antysemityzmu i eugeniki. Jaki naprawdę był „złoty wiek” Europy?

Hasła higieny rasowej. Projekty „komór śmierci”, w których łagodna muzyka towarzyszyłaby planowej eksterminacji. U zarania XX wieku Europa swoje największe zbrodnie miała jeszcze przed sobą. I właśnie przygotowywała pod nie grunt.