Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Historia kultury i sztuki

recenzja | 22.06.2018 | Autor:

Prowokatorka, celebrytka czy kobieta wyzwolona? („Gattora. Życie Leonor Fini” Dorota Hartwich)

Dla jednych kobieta wyzwolona. Dla innych prawdziwy demon. Nikt jednak nie przeczył jej niezwykłej piękności, która inspirowała artystów. Opowieść o Leonor Fini to historia życia, które przepełnione artyzmem, samo stało się dziełem sztuki.

David Rockefeller (fot. domena publiczna)

news | 21.05.2018 | Autor:

Skarby Rockefellerów sprzedane za bajeczną kwotę. Czy właśnie pobito aukcyjny rekord?

Rodzina Rockefellerów dzięki swojemu niezwykłemu bogactwu stała się synonimem luksusu. I to nie bez przyczyny. Wyposażenie należących do niej domów oraz jej kolekcja dzieł sztuki są absolutnie niezwykłe. Właśnie zostały sprzedane przez najsłynniejszy dom aukcyjny na świecie.

Praca Variniego na cytadeli w Carcassonne (fot. James Kevin McMahon, lic. CC BY-SA 4.0)

news | 14.05.2018 | Autor:

Średniowieczny zamek zamieniony w wielkiego trzmiela? Lokalni mieszkańcy oburzeni

Promocja sztuki przybiera na świecie najróżniejsze formy. Na przykład… wielkiego średniowiecznego trzmiela, w którego zamieniona została piękna cytadela w Carcassonne. Mieszkańcy nie są zadowoleni.

Czyżby Stańczyk na obrazie Leona Wyczółkowskiego rozmyślał nad naszymi wadami narodowymi?

opinia | 25.04.2018 | Autor:

Siedem polskich grzechów głównych. Jakie są nasze największe wady narodowe?

Wielkie improwizacje i autorasizm. Najlepiej podlany gorączką romantyczną. Polacy mają swoje dobre strony, ale te akurat do nich nie należą. Jakie są nasze największe przywary i czy zawsze tacy byliśmy? 

Słynny gramofon Bambino (fot. Wojciech Pys, lic. CC BY-SA 3.0)

miniatura | 04.04.2018 | Autor:

Gdzie się podziały tamte prywatki. Jak bawili się Polacy w epoce Gomułki?

Muzyka z gramofonu „Bambino” lub szlagiery grane wieczorami w Radiu Luksemburg. Parunastu znajomych, dziewczyny i okazja, by „poczuć się sobą”.

"Życie Literackie"

miniatura | 30.03.2018 | Autor:

Literatura womitalna. Co to takiego?

Nadszedł czas Wielkich Torsji. Womitujmy przeto, bowiem womity są zdrowiem samym. Niech wrą w brzuchach oczyszczające fermenty – pisał w październiku 1955 roku Ludwik Flaszen.

Smerfy, które 1 kwietnia 1987 roku we Wrocławiu ganiały opozcyjne krasnoludki były znacznie groźniejsze niż ten (fot. JD Hancook, lic. CC BY 2.0)

miniatura | 28.02.2018 | Autor:

Krasnoludki w walce ze smurfami. Czym była Pomarańczowa Alternatywa?

Widok watahy „smurfów”, niezdarnie uganiających się za zwinnymi krasnoludkami w czerwonych czapeczkach, skutecznie ośmieszył nie tylko funkcjonariuszy „sił ładu i porządku”, ale także ich mocodawców, czyli rządzącą ekipę gen. Jaruzelskiego.

Czy Homer odgapił swoje opowieści od Babilończyków (fot. domena publiczna)

miniatura | 12.02.2018 | Autor:

Zainspirował Homera, rzucił światło na biblijne opowieści. Co warto wiedzieć na temat eposu o Gilgameszu?

Podobieństwa między utworami Homera a mezopotamskim eposem o Gilgameszu są niewątpliwe. Czy słynny bard odgapiał od Babilończyków?

Juliusz Słowacki (fot. domena publiczna)

miniatura | 29.01.2018 | Autor:

„Królom był równy”. O kim Józef Piłsudski wypowiedział się w ten sposób?

Współcześni go nie doceniali. Co innego marszałek. Jeśli był czyimś – jak byśmy to dzisiaj ujęli – fanem, to właśnie Juliusza Słowackiego.

Za komuny istniało coś takiego jak prohibity, jednak książki te nie były zakazane dla wszystkich (fot. stevepb, lic. CC0)

miniatura | 24.01.2018 | Autor:

Zakazane książki, prohibity. Komu wolno było za komuny czytać nieprawomyślne publikacje?

Książki, które „nie są przeznaczone do rozpowszechniania ze względu na dobro i interes PRL” mogły być składowane tylko w ściśle wybranych bibliotekach. Mało komu było wolno po nie sięgać. A jeszcze węższej garstce wybrańców – dzielić się zaczerpniętą...

Inteligencja nie była warstwą jednolitą. Jej przedstawicielami byli przedstawiciele najróżniejszych opcji politycznych. Należeli do niej zarówno Marian Zdziechowski, jak i Jan Kucharzewski, Feliks Perl czy Róża Luksemburg.

artykuł | 10.01.2018 | Autor:

Czy „inteligencja” zrobiła coś dobrego dla Polski?

O przynależności do inteligencji nie decydowało pochodzenie, wykształcenie ani zawód. Pojawiła się w XIX wieku, wypełniając polityczną próżnię, pozostawioną przez nieobecną szlachtę i słabe mieszczaństwo. I odegrała w historii Polski niepoślednią rolę. Jaką dokładnie? I kim właściwie był...

Car Aleksander I (fot. domena publiczna)

miniatura | 08.01.2018 | Autor:

„Boże, coś Polskę przez tak liczne wieki…”. Ta słynna pieśń powstała jako hymn na cześć rosyjskiego cara Aleksandra I

Zaraz po tym, jak Rosjanie zburzyli wszelkie nadzieje na niepodległą Polskę, powstała pieśń dziękująca carowi… za „wolną Ojczyznę”. Dlaczego Polacy pokładali tak wielkie nadzieje w rosyjskim samodzierżcy, Aleksandrze I?

Budujemy nową kulturę - plakat propagandowy z okresu PRL (fot. domena publiczna)

miniatura | 08.01.2018 | Autor:

Produkcyjniak. Staliniści kochali ten gatunek sztuki. Łatwo zrozumieć dlaczego

„Bumelanci poprawiają się albo zostają zdemaskowani jako agenci obcego wywiadu, inteligencki inżynier odchodzi w siną dal, sabotażystów chwytają tuż nad granicą czujne władze bezpieczeństwa”. Oto stalinowski produkcyjniak w najczystszej postaci.

Zdobycie Shermana to jeden z najciekawszych epizodów organizowania wystawy w Muzeum II Wojny Światowej.

artykuł | 07.01.2018 | Autor:

Jak zdobyć własny czołg? Były dyrektor muzeum wyjaśnia jak pozyskiwał najcenniejsze eksponaty

Pamiątek przeszłości można szukać wśród ludzi i w innych muzeach. Albo… na Komendzie Głównej Policji. Na pewno przydaje się nieco szczęścia. Ale przede wszystkim, jak pokazuje historia eksponatów z wystawy Muzeum II Wojny Światowej, trzeba mieć oczy szeroko otwarte.

Muzeum Powstania Warszawskiego jako pierwsze w Polsce korzystało z osiągnięć nowoczesnej muzeologii.

artykuł | 30.12.2017 | Autor:

Pierwsze TAKIE muzeum. Kulisy powstania Muzeum Powstania Warszawskiego

Flagowe polskie muzeum historyczne od lat przedstawiane jest jako wzór do naśladowania.  Wszelkie głosy krytyki traktuje się jak atak na rodzimy patriotyzm i lekceważenie polskiego męczeństwa. Czy o Muzeum Powstania Warszawskiego naprawdę trzeba mówić jak o zmarłych –...

artykuł | 28.12.2017 | Autor:

Czy to na pewno naziści zagrabili najwięcej w trakcie II wojny światowej?

W tej kwestii nie ma narodu całkowicie niewinnego. Grabili wszyscy. Jedni marzyli o stworzeniu monumentalnego muzeum. Inni traktowali to jako przedłużenie reparacji wojennych. Czy można wskazać, kto wziął najwięcej?

Fragment socrealistycznego plakatu z hasłem Damy ojczyźnie więcej chleba

artykuł | 11.12.2017 | Autor:

Socrealizm w Polsce. Kultura ręcznie sterowana

Stalinistom marzyła się sztuka kołchozowa. Tworzona na polecenie władz, ściśle reglamentowana i niezmiennie służąca celom propagandowym. Socrealizm w Polsce obowiązywał przez niemal dekadę. Ale skutki dało się odczuć nawet kilkadziesiąt lat później.

W średniowieczu niewielu śmiałków decydowało się na podróże poza Europę. Relacje tych, którzy się na to zdobyli, są bezcenne.

artykuł | 30.11.2017 | Autor:

10 cudów średniowiecznego świata. Miejsca, które olśniewały wędrowców

Podróżnicy opowiadali o nich niestworzone historie. Niektóre okazały się później wyssane z palca, ale inne – nie mniej zadziwiające – były prawdziwe. I świadczyły o tym, że poza Europą istnieją też nieznające chrześcijaństwa, a jednak wspaniałe cywilizacje. Pod...

Fragment sławnych marmurów Elgina

artykuł | 25.11.2017 | Autor:

Haniebne korzenie europejskich muzeów. Ile spośród wybitnych kolekcji powstało drogą grabieży?

„Własność kulturalną” zapisano w konwencji haskiej dopiero w 1954 roku. Wcześniej każdy grabił na potęgę. Polska szczególnie często padała ofiarą okupantów i wyzwolicieli o lepkich palcach.

Akropol na XIX-wiecznym malowidle Leona von Klenze

artykuł | 20.11.2017 | Autor:

Czy rzeczywiście to starożytni Grecy wymyślili demokrację?

Ateńska demokracja była systemem niedoskonałym i krytykowanym przez samych Ateńczyków. Z kolei jej realny wpływ na dzisiejsze systemy polityczne zdecydowanie wyolbrzymiono. O tym wszystkim opowiada ze swadą prof. Norman Davies.

Fragment okładki książki.

artykuł | 20.09.2017 | Autor:

To był jeden z największych fenomenów wydawniczych ostatniego ćwierćwiecza. Dlaczego o nim nie słyszałeś?

Pod względem nakładów niewiele ustępuje Normanowi Daviesowi. Po premierze prześcignęła Danutę Wałęsową. Z powodzeniem mogłaby rywalizować o tytuł królowej literatury historycznej. Dlaczego więc tak rzadko pisze się o sukcesie jej książek?

Czy historycy powinni wcielać się w proroków?

opinia | 02.09.2017 | Autor:

Czy historycy potrafią przepowiadać przyszłość?

Czy historycy powinni bawić się we wróżki i wypowiadać o przyszłości? Czy jeśli to robią to marni z nich fachowcy? Sprawdzamy przewidywania wybitnego eksperta sprzed 60 lat. Czy trafnie przewidział co się stanie ze światem?

Cyrkiel i węgielnica - najbardziej rozpoznawalne znaki masońskie.

artykuł | 27.06.2017 | Autor:

10 najbardziej zasłużonych masonów w dziejach Polski

Kontrolowali polskie uniwersytety, a nawet elementarze. Mieli wtyki przy Okrągłym Stole i w przedwojennej endecji. Czy naprawdę rządzili Polską? Pytamy jednego z najlepszych w kraju specjalistów od masonerii.

Główny motyw graficzny okładki nowej książki Harariego.

opinia | 05.06.2017 | Autor:

Praca teoretyka historii trafiła na pierwsze miejsce listy bestsellerów Amazona. Co do powiedzenia ma Yuval Noah Harari?

Bogowie to wytwór ludzkiej wyobraźni, kapitalizm to jedna z religii, a II wojna światowa to rywalizacja konkurujących humanizmów: liberalnego, rasowego i socjalistycznego. Nieortodoksyjna interpretacja historii ludzkości zdobyła serca, umysły i portfele czytelników na całym świecie.

Średniowieczny zamek, powojenna rekonstrukcja czy fantazja architekta? Czym jest poznański zamek? fot.CC BY-SA 2.5 Średniowieczny zamek, powojenna rekonstrukcja czy fantazja architekta? Czym jest poznański zamek?

opinia | 10.04.2017 | Autor:

To miał być poznański Wawel. Powstał zamek Gargamela. Sprawdzamy ile wart jest nowo otwarty pałac

To najbardziej obśmiany i najmłodszy zamek w Polsce. „Średniowieczna” budowla z pustaków. Kiczowaty nowobogacki pałac. Atrapa rodem z Disneylandu. Dopiero teraz udało się otworzyć go dla zwiedzających. Ale czy jest co oglądać?