Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Historia Polski

Zofia Nałkowska, która wymyśliła określenie pokolenie pryszczatych (fot. domena publiczna).

miniatura | 16.09.2018 | Autor:

„Pokolenie pryszczatych”. Kogo tak nazywano i dlaczego?

Było to pokolenie, które „z bezmyślności uczyniło program. [Pryszczaci] rezygnowali z myślenia na rzecz ideologii”.

Obraz maryjny z Lublina (fot. Scotch Mist, lic. CC BY-SA 4.0)

miniatura | 14.09.2018 | Autor:

Cud lubelski. Co komunistyczne władze zrobiły, gdy zaczął krwawić obraz Matki Boskiej?

Modląca się 3 lipca 1949 roku w lubelskim kościele katedralnym zakonnica szarytka zobaczyła „czerwoną kroplę wielkości małej jagódki ” spływającą ze znajdującego się tam obrazu Matki Boskiej, co zgromadzeni wierni uznali za „krwawą łzę”.

artykuł | 13.09.2018 | Autor:

Polskich żołnierzy traktowali tak, jak by ci byli zwierzętami. Zbrodnie niemieckie na polskich jeńcach we wrześniu 1939 roku

Niemieccy najeźdźcy we wszystkich Polakach widzieli podludzi. Fakt, że ci śmieli z nimi walczyć uważali za zbrodnię. A dowództwo tylko ich zachęcało, by traktowali pojmanych z najwyższym bestialstwem.

Atak husarii na turecka piechot na obrazie Stanisława Batowskiego-Kaczora.

artykuł | 12.09.2018 | Autor:

Odsiecz wiedeńska. Czy polski triumf zdecydował o losach Europy?

„Bóg i Pan nasz na wieki błogosławiony dał zwycięstwo i sławę narodowi naszemu, o jakiej wieki przeszłe nigdy nie słyszały” – pisał 13 września 1683 roku do żony Marysieńki król Jan III Sobieski. Miał rację. Zwycięstwo pod Wiedniem...

Ślimak stał się w czasie stanu wojennego jednym z symboli oporu (fot. domena publiczna).

miniatura | 11.09.2018 | Autor:

Zajączek, ślimak, kos, a nawet okoń. Zwierzęta, które stały się symbolami stanu wojennego

Najsłynniejszy spośród symboli oporu przeciwko jaruzelitowi nazywano pieszczotliwie „zajączkiem”. Generał w czarnych okularach mówił jednak z pogardą o „rozczapierzonych palcach”. Jakie inne zwierzęta powinny się kojarzyć z wydarzeniami lat 1981-1983?

Jan Zamoyski (fot. domena publiczna)

miniatura | 09.09.2018 | Autor:

Janowi Zamoyskiemu zamarzył się własny uniwersytet. Ale czy ambitny projekt potężnego magnata miał prawo się udać?

„Zawsze takie Rzeczypospolite będą, jakie ich młodzieży chowanie” – twierdził ponoć Jan Zamoyski, należący do wąskiego grona najpotężniejszych ludzi w kraju. Dlatego założył własną Akademię.

Mali pacjenci zakładu psychiatrycznego w Chełmie. Dla Niemców by byli oni "warci życia".

artykuł | 06.09.2018 | Autor:

Niegodni, by żyć. Tak Niemcy eksterminowali pacjentów polskich szpitali psychiatrycznych

Niepełnosprawne dzieci wywożono do lasów pod pozorem „wycieczek”. Dorosłych mordowano drewnianymi pałkami lub strzałem w tył głowy. Jedyną ich „zbrodnią” było to, że uznano ich za zbyt ułomnych, by wolno im było żyć.

Magdalena Niedźwiecka opowiada nam, co zafascynowało ją w Bonie.

wywiad | 05.09.2018 | Autorzy: i

„Z Boną nie bałabym się nawet życia na bezludnej wyspie”. Magdalena Niedźwiedzka opowiada o pisaniu powieści biograficznej poświęconej wybitnej polskiej królowej

Bony Sforzy nie trzeba nikomu przedstawiać. Jej postać od wieków dostarcza inspiracji badaczom i artystom. Najnowsza, beletryzowana biografia żony Zygmunta Starego wyszła spod pióra Magdaleny Niedźwiedzkiej.

Bankierzy tacy jak Szmul Jakubowicz otrzymywali od króla pruskiego pozwolenie na nabywanie ziemi. Portret autorstwa Bernarda Bellotta/

artykuł | 04.09.2018 | Autor:

Żydowskie fortuny w zaborze pruskim. Jak powstawały i dlaczego to nie Polacy się bogacili?

Po upadku Rzeczpospolitej każdy z zaborców miał inne plany dotyczące zagarniętych ziem. Austriacy szybko doprowadzili Galicję do skrajnej nędzy; w zaborze rosyjskim panował marazm. W Prusach wprowadzono natomiast kapitalizm. Tylko dlaczego na przemianach skorzystali Żydzi, a nie dotychczasowi...

Amerykanie karmili ponad 1 300 000 polskich dzieci. Na zdjęciu jedna z wielu kuchni Amerykańskiego Czerwonego Krzyża w Polsce..

artykuł | 03.09.2018 | Autor:

Sto lat temu Amerykanie byli zszokowani i zniesmaczeni niewdzięcznością Polaków. Czy słusznie?

„Sądzę, że zdaniem polskiego rządu podejmowanie działalności charytatywnej w Polsce stanowi przywilej”. Tymi słowami w 1921 roku amerykański ambasador nad Wisłą scharakteryzował postawę naszych władz. Skąd aż tak negatywna opinia?

Zawisza Czarny na obrazie Bitwa pod Grunwaldem Jana Matejki

miniatura | 01.09.2018 | Autor:

Czy na Zawiszy rzeczywiście można było polegać? Jak powstało jedno z najsłynniejszych polskich przysłów?

„Polegać na kimś jak na Zawiszy” – powtarzamy do dzisiaj, tylko z grubsza pamiętając, że istniał rycerz o tym imieniu. Ale kim był ten cały Zawisza Czarny? I czy naprawdę można było na niego liczyć?

Sztutowo, były hitlerowski obóz koncentracyjny, baraki (fot.Ludwig Schneider, lic. GNU FDL)

news | 01.09.2018 | Autor:

Rodzina myślała, że Wanda zabrała tajemnicę do grobu. Niezwykła relacja więźniarki Stutthof, która pracowała w „Bloku Śmierci” trafiła do muzeum

Wanda Śliwińska do KL Stutthof trafiła 8 lipca 1944 roku osadzona przez koweńskie Sipo. W obozie poznała przyszłego męża. Po latach razem z nim złożyła swoją relację. Okazuje się jednak, że nie o wszystkim opowiedziała. Odnaleziony właśnie maszynopis...

Nie tylko przedstawiciele niemieckiej mniejszości w Polsce dobrze wspominali moment kontaktu z żołnierzami Wehrmachtu.

artykuł | 30.08.2018 | Autor:

Polskie dzieci rzucały hitlerowcom kwiaty, dorośli podziwiali mundury i Ordnung. Oblicze kampanii wrześniowej, którego wolimy nie pamiętać

Jak Polacy postrzegali żołnierzy niemieckich, którzy po zaledwie dwudziestu latach niepodległości rzucili na kolana ich Ojczyznę? Jakie wrażenie wywarli na nich w tych pierwszych dniach okupacji? Odpowiedź na te pytania jest bardziej złożona, niż się wydaje. Niewątpliwie większość...

Z wieży krakowskiego kościoła mariackiego co godzinę hejnalista wygrywa na trąbce hejnał.

artykuł | 29.08.2018 | Autor:

„Jakiś wariat co godzinę grał z wieży na trąbie”. Dlaczego w Krakowie wciąż grają hejnał?

Hejnał rozbrzmiewa od setek lat. Kiedyś wyznaczał godziny otwierania i zamknięcia bram miejskich i ostrzegał przed niebezpieczeństwami. Dzisiaj nie służy niczemu. Dlaczego nigdy z niego nie zrezygnowano?

Radio Liberty (fot. encsere, lic. CC BY 3.0)

miniatura | 28.08.2018 | Autor:

Wielka akcja zagłuszania. Co PRL-owskie władze robiły, by uniemożliwić Polakom słuchanie Radia Wolna Europa?

Stworzono całą sieć stacji zagłuszających, powołano wyspecjalizowaną sekcję Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, a nawet… planowano produkować tylko takie odbiorniki, na których nie będzie się dało słuchać zachodnich stacji.

Borowik (fot. zdenet, lic. CC0)

artykuł | 27.08.2018 | Autor:

Pięć dziwacznych historycznych anegdot, którymi zagniesz swojego wujka grzybiarza

Zarówno w czasach Mickiewicza, jak i w peerelu, Polacy uwielbiali chadzać na grzyby. I chwalić się tym, co udało im się znaleźć. Gdy następnym razem przy rodzinnym spotkaniu wujek będzie opowiadać o taaaakich prawdziwkach, zamiast słuchać kolejnej wyolbrzymionej...

Portret anonimowej dziewczyny. Praca Franza von Stucka z przełomu XIX i XX wieku.

artykuł | 26.08.2018 | Autor:

„Co innego jest na wsi do roboty?”. Polska kultura gwałtu ma głębsze korzenie, niż chcielibyśmy wierzyć

Witamy w Polsce. Kraju, w którym przemoc seksualna jest tylko tematem do żartów. Z ofiar się rechocze, a sprawcom – gratuluje. Bo przecież „samiczki trzeba zdobywać siłą”.

Gibson po dwóch latach spędzonych w Polsce, miał bardzo złe zdanie na temat naszych polityków. Na zdjęciu Gibson przemawia podczas osłonięcia w Warszawie pomnika wdzięczności wobec USA.

artykuł | 25.08.2018 | Autor:

„Polacy są tak naprawdę ludźmi Wschodu”. Gorzkie słowa amerykańskiego dyplomaty pod adresem władz Drugiej Rzeczpospolitej

„Jeżeli Polska będzie nadal tak postępować, to kraj wydaje się skazany na całkowity rozkład i jakiś rodzaj ponownej obcej dominacji”. Tak niemal trzy lata po odzyskaniu przez Polskę niepodległości sytuację nad Wisłą podsumowywał przedstawiciel amerykańskich władz. Skąd tak mocne...

recenzja | 24.08.2018 | Autor:

Czy potrzebujemy kolejnego spisu polskich bohaterów? (Marek Borucki „Bohaterowie polskich powstań narodowych”)

Obchody stulecia niepodległości to dla wydawnictw prawdziwa gratka. Półki w księgarniach w całej Polsce wręcz uginają się pod ciężarem książek dotyczących 1918 roku. Najnowsza pozycja Marka Boruckiego zajmuje wśród nich jedno z czołowych miejsc. Czy rzeczywiście warto po...

Zbigniew Ścibor-Rylski (fot. Krzysztof Stępkowski, Ordynariat Polowy WP, MON)

news | 24.08.2018 | Autor:

Z inicjatywy powstańców w Warszawie ma stanąć pomnik gen. Ścibora-Rylskiego. Komentarzem Pawłowicz zniesmaczeni nawet prawicowi dziennikarze

Osoby ze środowiska weteranów powstania warszawskiego we współpracy ze stołecznym magistratem rozpoczęły starania o wybudowanie pomnika gen. Ścibora-Rylskiego. Posłanka Pawłowicz kpi z tego pomysłu.

Jakiw Palij (fot. Departament Sprawiedliwości USA)

news | 23.08.2018 | Autor:

Ukraiński strażnik z nazistowskich obozów koncentracyjnych stanie przed niemieckim sądem. Polska prokuratura go nie chciała

Prezydent Trump wzbudził wiele kontrowersji w związku polityką imigracyjną, jednak za tę jedną deportację raczej nie będzie krytykowany. 20 sierpnia 2018 roku deportowano do Niemiec Jakiwa Palija, podejrzewanego o zbrodnie wojenne z czasów drugiej wojny światowej.

Bolesław Wieniawa-Długoszowski (fot. domena publiczna)

miniatura | 23.08.2018 | Autor:

Czy Wieniawa naprawdę wjechał konno po schodach Adrii? Prawda o ulubionym powiedzonku słynnego kawalerzysty

Legenda mówi, że mocno podpity Wieniawa wskoczył na koń i wjechał na rumaku… na piętro ulubionej knajpy. Wpierw zaś zawołał do towarzyszy: „Skończyły się żarty, zaczęły się schody”.

Niemieckie wypędzenia Polaków przybrały największą skalę na Pomorzu oraz w Wielkopolsce.

artykuł | 22.08.2018 | Autor:

Polacy w bydlęcych wagonach. Ofiary prawdziwych przepędzeń i wysiedleń w pierwszych tygodniach niemieckiej okupacji

Niemcy już od pierwszych dni wojny przymierzali się do tego, by usunąć polską ludność z terenów, które zamieszkiwała od dziesiątek pokoleń. Pierwsze akcje odbywały się jakby na dziko, bez żadnych podstaw prawnych i bez wytycznych ze strony władz...

Szarżująca pod Kircholmem husaria. Fragment obrazu Wojciecha Kossaka.

artykuł | 21.08.2018 | Autor:

Cios husarskiej pięści. Triumfalne uderzenie polskiej kawalerii w bitwie pod Kircholmem

Błyskawiczne rozgromienie trzykrotnie liczniejszego przeciwnika pod Kircholmem było jednym z najbardziej spektakularnych sukcesów militarnych w polskich dziejach. O zwycięstwie zadecydowały piorunujące szarże husarii.

Fragment obrazu Matejki poświęconego założeniu Szkoły Głównej (fot. domena publiczna)

miniatura | 20.08.2018 | Autor:

Zapomniane początki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Co warto wiedzieć o uczelni założonej przez Kazimierza Wielkiego?

Z krakowską akademią wiązano wielkie plany, ale na dobrą sprawę nigdy nie otworzyła ona swoich podwojów. Co przesądziło o upadku uniwersytetu? I co warto wiedzieć o tym nieudanym projekcie?