Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Biznes, strach czy prawdziwe nawrócenie? Dlaczego Islandia przyjęła chrześcijaństwo?

fot.domena publiczna Król Olaf Tryggvasson

Islandczycy to wyjątkowy naród. Znani są z wielu oryginalnych zwyczajów, jak choćby z powszechnej (podobno) wiary w elfy. Tysiąc lat temu ta – odziedziczona po skandynawskich przodkach – wiara musiała
być zdecydowanie silniejsza. Propozycja wprowadzenia nowej religii nie mogła więc skończyć się dobrze. Czy rzeczywiście?

Najważniejszym źródłem do badań nad chrystianizacją Islandii jest Islendingabók (Księga Islandczyków), która w dość szczegółowy sposób opisuje okoliczności przyjęcia chrześcijaństwa oraz przedstawia postacie pierwszych biskupów. Jej autorem jest Ari Thorgilsson (zwany Mądrym lub Uczonym), żyjący na przełomie XI i XII wieku. We wstępie do Księgi Islandczyków Ari wskazuje cel, który mu przyświecał w tworzeniu dzieła. Pisze on, że Islendingabók powstała dla dwóch biskupów: Thorlakra i Ketilla oraz dla księdza Sæmundra. Była to praca na zlecenie złożone przez wysoko postawionych hierarchów kościelnych. Świadczy to o wiarygodności tekstu, który przecież opisuje wydarzenia z dość dużego dystansu czasowego. Informatorami Ariego były bowiem osoby, które pamiętały pierwsze lata po przyjęciu chrześcijaństwa, a których ojcowie uczestniczyli w samym wydarzeniu. Tradycja ustna (stanowiąca w społeczeństwie Normanów bardzo ważną rolę) była więc na tyle świeża, iż możemy wykluczyć większe zniekształcenia.

Wikingowie czy Celtowie?

Pierwszym osadnikiem islandzkim był, według tradycji, Ingólfr Arnarson. Był on wikingiem, często biorącym udział w wyprawach morskich wraz ze swoim przyjacielem Hjórleifem. Po powrocie z jednej z nich wdali się oni w konflikt z mieszkającym w sąsiedztwie jarlem. W trakcie bitwy zginęło dwóch synów jarla, który zmusił Ingolfra do oddania mu całej ziemi w ramach rekompensaty. W tej sytuacji Ingólfr i Hjórleif zorganizowali ekspedycję na nowy ląd, o którym rozeszły się już pogłoski. Najpierw wyruszyli na wyprawę badawczą, a gdy uznali, że Islandia nadaje się do osiedlenia, wrócili do Norwegii po swoje rodziny. Załadowali statek ludźmi, zwierzętami i żywnością i popłynęli z powrotem na Islandię, tym razem już w konkretnym celu osiedlenia się na stałe.

Osiedlanie się Ingólfra na Islandii źródła datują na rok 870 bądź 874. Prawdopodobieństwo obu dat potwierdzają badania archeologiczne, dendrochronologiczne oraz badania warstw popiołów wulkanicznych. Okres 870-930 zwany jest erą zasiedlania, w tym bowiem czasie na Islandię przybyło kilkadziesiąt tysięcy osadników. Według źródeł większość z nich miało przybyć z Norwegii, uciekając przed prześladowaniami Haralda Pięknowłosego, jednoczącego kraj. Badania historyków i lingwistów wskazują jednak, iż sporo przybyszów było pochodzenia celtyckiego, z których część stanowili niewolnicy, część zaś niezależni przybysze z Brytanii czy Irlandii. Jak zobaczymy później ich obecność będzie miała wpływ na konwersję Islandczyków.

fot.Wolfgang Sauber, CC BY-SA 3.0 Figurka Thora znaleziona na terenie Islandii

Jednak chrześcijaństwo

Decyzja o przyjęciu chrześcijaństwa została podjęta w roku 1000 (niektórzy sądzą, że w 999) na Althingu, tradycyjnym wiecu odbywającym się corocznie na polach Thingvellir w południowo – zachodniej części kraju. Według Księgi Islandczyków przebieg tego szczególnego Althingu wyglądał następująco:
Po rozpoczęciu obrad rozeszły się wieści o dwóch wodzach, którzy spędziwszy zimę w Norwegii przybyli z powrotem na Islandię, by przekonać jej mieszkańców do przyjęcia chrześcijaństwa. Nazywali się Gizzur Biały i Hjalti Skeggjason i oboje byli już nawróceni. Mimo sprzeciwu niektórych możnych zostali oni dopuszczeni do zgromadzenia i drugiego dnia obrad ogłosili, iż wolą króla norweskiego Olafa Tryggvasona jest przyjęcie przez Islandczyków chrześcijaństwa.
Althing podzielił się na dwa ugrupowania: chcących wykonać wolę króla oraz na sprzeciwiających się wszelkim zmianom. Groziło to zamieszkami w kraju i rozpadem jedności. Zwolennicy konwersji prosili swojego przywódcę by przekonał oponentów wyjaśniając zasady nowego prawa. Ten jednak odmówił i poprosił lidera pogan – Thorgeila, by zdecydował co należy czynić. Thorgeil stwierdził, iż niemożliwe byłoby wprowadzenie podwójnego prawa w jednym kraj i zaproponował kompromis. Wszyscy Islandczycy mieli przyjąć chrześcijaństwo, jako religią państwową. Jednocześnie wyspiarze mogli nadal wyznawać stare bóstwa oraz praktykować stare obrzędy, jak np. spożywanie końskiego mięsa, pod warunkiem, że nie czynili tego publicznie, lecz tylko w sferze prywatnej. Ta decyzja została ogólnie przyjęta.

fot.domena publiczna Sesja Althingu – obraz poglądowy

Komentarze (3)

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.