Twoja Historia

Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Unia lubelska jak Trójmorze? „Chylimy czoła przed naszymi przodkami za powołanie wizjonerskiej Rzeczpospolitej Obojga Narodów”

Unia lubelska na obrazie Marcello Bacciarellego.

fot.Marcello Bacciarelli/domena publiczna Unia lubelska na obrazie Marcello Bacciarellego.

We wspólnym oświadczeniu, przygotowanym w związku z 450. rocznicą zawarcia unii lubelskiej, Andrzej Duda i prezydent Litwy, Dalia Grybauskaite, porównali XVI-wieczne porozumienie do polityczno-gospodarczej inicjatywy Trójmorza. Podkreślili też gotowość do „chronienia ideałów niepodległości, jedności i solidarności”.

W związku z obchodami okrągłej rocznicy podpisania aktu unii lubelskiej, zawartej 1 lipca 1569 roku, na mocy której powołano Rzeczpospolitą Obojga Narodów, prezydenci Polski i Litwy przygotowali list, odczytany podczas poniedziałkowych uroczystości w Lublinie. Jak pisali:

Świętując 450-lecie zawarcia unii lubelskiej, chylimy czoła przed naszymi przodkami za powołanie do życia wizjonerskiej Rzeczpospolitej Obojga Narodów – państwa zbudowanego na zasadach równości i współodpowiedzialności (…).

Podobnie jak wtedy, dziś jesteśmy tak samo gotowi, aby stanąć razem w obliczu wielu wyzwań i chronić ideały niepodległości, jedności i solidarności. (…) Wzajemny szacunek, konsensualne rozwiązania i różnorodność kulturowa, nadal prowadzą nas ku pogłębianiu partnerstwa pomiędzy naszymi narodami.

Przywódcy podkreślali też istotną rolę unii dla powstania idei integracji europejskiej oraz porównali porozumienie z XVI wieku z utworzoną cztery lata temu inicjatywą gospodarczo-polityczną skupiającą 12 państw Unii Europejskiej (w tym Polskę i Litwę), nazywaną Trójmorzem.

Z kolei marszałek Sejmu Marek Kuchciński określił unię „rzadkim przykładem udanego kompromisu pomiędzy różnymi narodami, ziemiami, religiami, kulturami i językami”.

Akt Unii Lubelskiej 1 lipca 1569 roku.

fot.domena publiczna Akt Unii Lubelskiej 1 lipca 1569 roku.

Akt unii polsko-litewskiej, uchwalony 28 czerwca 1569 roku, zaprzysiężono trzy dni później (wówczas też nastąpiła wymiana dokumentów). Na jego mocy w miejsce dwóch poprzednich powstało praktycznie jedno państwo – Rzeczpospolita Obojga Narodów, w którym wspólny był nie tylko monarcha, ale także Sejm, herb, waluta, polityka zagraniczna oraz obronna. Zadecydowano natomiast o zachowaniu odrębnego skarbu, urzędów, wojska i sądownictwa. W tym kształcie kraj przetrwał ponad 200 lat do rozbiorów.

W uchwale podjętej podczas 82. posiedzenia Sejmu zaznaczono, iż „polsko-litewska unia umożliwiła narodziny wyjątkowego systemu państwowości i była jednym z najważniejszych wydarzeń stulecia na kontynencie”.

Nie wszyscy jednak podchodzą do tematu z równym optymizmem. Jeden z litewskich badaczy już jakiś czas temu zupełnie poważnie porównał unię lubelską do paktu Ribbentrop-Mołotow. Nie brakuje też głosów, że akt unii lubelskiej był kolejnym wyrazem tendencji imperialistycznych Rzeczpospolitej, którą sąsiedzi wspominają jako wrogie, zaborcze mocarstwo.

Źródła informacji:

  1. Prezydenci Polski i Litwy w 450. rocznicę Unii Lubelskiej: dziś tak samo jesteśmy gotowi chronić ideały niepodległości, PAP (dostęp: 2.07.2019).
  2. Unia lubelska jak inicjatywa Trójmorza. Obchody 450-lecia w Lublinie, Dziennik Wschodni (dostęp: 2.07.2019).

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.