Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Wyjście z „domu niewoli”. Polskie Siły Zbrojne w ZSRR

Oddziały Wojska Polskiego formowane były z udziałem Zwiazku Radzieckiego. Przeprowadzane były na przykład wspólne ćwiczenia. Czy rzeczywiście współpraca była jednak taką sielanką?

fot.domena publiczna Oddziały Wojska Polskiego formowane były z udziałem Zwiazku Radzieckiego. Przeprowadzane były na przykład wspólne ćwiczenia. Czy rzeczywiście współpraca była jednak taką sielanką?

Zawarcie układu Sikorski-Majski 30 lipca 1941 roku otworzyło nowy rozdział w stosunkach polsko-radzieckich. Jego elementem było utworzenie w ZSRR Polskich Sił Zbrojnych. Już wkrótce formacja pod komendą generała Władysława Andersa musiała jednak opuścić „sojusznicze” ziemie… 

Armia Andersa [to] nieoficjalna, najpopularniejsza nazwa oddziałów Wojska Polskiego dowodzonych przez gen. Władysława Andersa, podległych rządowi RP na Uchodźstwie i formowanych poza granicami Polski podczas II wojny światowej. Zrazu określenie to odnosiło się do Polskich Sił Zbrojnych (PSZ) utworzonych w ZSRR po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej i po zawarciu układu Sikorski-Majski (30 lipca 1941). 10 sierpnia 1941 Naczelny Wódz (gen. Sikorski) mianował gen. Władysława Andersa (zwolnionego z moskiewskiej Łubianki) dowódcą armii, która miała powstać z polskich jeńców „amnestionowanych” przez władze sowieckie.

Wbrew oporowi sowieckiemu polskie komisje rekrutacyjne przyjmowały do armii obywateli RP bez różnicy narodowości (z wyjątkiem Niemców) – Polaków, Żydów, Ukraińców i Białorusinów. Do wojska przyjmowano także zgłaszającą się młodzież w wieku 14-18 lat, dla której tworzono szkoły junackie. (Chodziło o ułatwienie jej wyjazdu z Rosji oraz zapewnienie wojsku przyszłych, wykształconych kadr). W miarę postępowania rekrutacji coraz wyraźniejszy stawał się brak kilkunastu tysięcy oficerów, których poszukiwaniem zajął się rtm. Józef Czapski. Wiadomość o ich odnalezieniu – w mogiłach katyńskich – dotarła do żołnierzy 13 kwietnia 1943 r.

Pierwsi rekruci i ewakuacja

Na siedzibę dowództwa wyznaczono Buzułuk nad rzeką Samarą koło Kujbyszewa. W Tatiszczewie, położonym na północny wschód od Saratowa, miała się koncentrować 5 Dywizja Piechoty (5 DP) dowodzona przez gen. Mieczysława Borutę-Spiechowicza. W Tockoje (40 kilometrów na południowy wschód od Buzułuku) – 6 Dywizja Piechoty (6 DP) powierzona gen. Michałowi Karaszewiczowi-Tokarzewskiemu.

Armię Andersa tworzyli m.in. byli więźniowie łagrów.

fot.domena publiczna Armię Andersa tworzyli m.in. byli więźniowie łagrów.

Wraz z ochotnikami przybywały w rejon Buzułuku tysiące kobiet, dzieci i starców, dla których związanie się z wojskiem stanowiło jedyną szansę przetrwania i wydostania się z Sowietów. Dla dzieci (w tym sierot) gromadzących się przy wojsku organizowano szkoły, szpitale i sierocińce (w jednym z nich pracowała Hanka Ordonówna).

Z początkiem 1942 r. nadeszła decyzja przeniesienia rejonu koncentracji polskich oddziałów w kierunku południowym: do Uzbekistanu, Kirgizji i południowego Kazachstanu. Napięte stosunki polsko-sowieckie pogarszały się coraz szybciej. W kwietniu 1942 Sowieci wstrzymali całkowicie rekrutację. Zapadła wówczas decyzja o ewakuacji. 

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.