Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Ciemnogród. Kto wymyślił to określenie? Co naprawdę znaczy?

Tłum z pochodniami (fot. Peter Trimming, lic. CCA-SA 2.0 G)

fot.Peter Trimming, lic. CCA-SA 2.0 G Tłum z pochodniami (fot. Peter Trimming, lic. CCA-SA 2.0 G)

Pojęcie Ciemnogrodu weszło do użytku jako określenie wszystkiego, co jest domeną zabobonu i wstecznictwa. Ale jak powstało? I czy to samo znaczyło pierwotnie?

Określenie „Ciemnogród” pochodzi z tytułu dzieła wydanego w czterech tomach w 1820 roku przez Stanisława Kostkę Potockiego (1752–1821): Podróż do Ciemnogrodu. Wcześniej ta fikcyjna kraina, siedziba Zakonu Smorgońskiego, opisywana była w felietonach tego samego autora, który używał pseudonimu Świstek Krytyczny.

Celem Zakonu była walka ze „zgubnym duchem liberalności i oświaty”. W sposób satyryczny, wyjątkowo ostro piętnował autor zwłaszcza nadużycia Kościoła, potępiał sarmacki obskurantyzm, religianctwo. Książka ta była pełna aktualnych aluzji i spotkała się z napastliwą krytyką. Nie była wznawiana aż do połowy XX wieku.

Pojęcie Ciemnogrodu weszło w użycie jako negatywne określenie miejsc, środowisk i poglądów będących domeną zabobonu i wstecznictwa.

Kim był Stanisław Kostka Potocki?

Potocki był aktywnym uczestnikiem Sejmu Czteroletniego. W 1792 roku objął funkcję generała artylerii, w 1806 roku został członkiem Izby Edukacyjnej (komisji rządowej), a w 1810 roku – dyrektorem Edukacji Narodowej. W 1800 roku był jednym z założycieli Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie.

Stanisław Kostka Potocki (fot, domena publiczna)

fot.domena publiczna Stanisław Kostka Potocki (fot, domena publiczna)

W Królestwie Kongresowym pełnił funkcję ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, był też senatorem i wojewodą, mecenasem kultury i sztuki, wiele czasu spędzał w rodzinnym Wilanowie, pisząc mowy i książki.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.