Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

„Od Sasa do Lasa”. O co chodzi w tym znanym powiedzeniu?

Stanisław Leszczyński (fot. domena publiczna)

fot.domena publiczna Stanisław Leszczyński (fot. domena publiczna)

Powiedzenie zna każdy. Ale wcale nie chodzi w nim o żadnych królów i polityczne spory. Jakie w takim razie jest jego prawdziwe znaczenie?

„Od Sasa do Lasa”, a w wersji dłuższej: „Jedni od Sasa, drudzy od Lasa”. Przysłowie to dziś jest wiązane z wojną domową między zwolennikami Augusta II Mocnego i Stanisława Leszczyńskiego w latach 1704-1710 lub też z konfliktem o koronę polską w roku 1733 między tymże Leszczyńskim a mocarstwami ościennymi popierającymi syna Augusta II, Augusta III.

W rzeczywistości powiedzenie ma znacznie starszą metrykę. Pierwotnie odnoszono je do każdej rozbieżności, a pochodzić miało od pary koni u wozu, z których jeden biegnie „sasa”, czyli po staropolsku w lewo lub powoli, drugi zaś do lasu (lub do lasów, czyli wrót w ogrodzeniu).

Wojna, która przyćmiła pierwotne znaczenie

Konflikt między Augustem II z saskiej dynastii Wettynów a Leszczyńskim był fragmentem obejmującej swym zasięgiem cały basen Morza Bałtyckiego tzw. wielkiej wojny północnej z lat 1700–1721, toczącej się między Szwecją a Rosją i jej sojusznikami, do których zaliczał się także August II.

W toku działań wojennych armia szwedzka pod wodzą Karola XII zajęła do końca 1702 roku centralne obszary Rzeczypospolitej z Warszawą i Krakowem. Szwedzi, korzystając z niepopularności rządów saskich w kraju, doprowadzili do ogłoszenia w 1704 roku przez zwołaną pod osłoną swoich wojsk konfederację warszawską detronizacji Augusta i wyboru na tron wielkopolskiego magnata Stanisława Leszczyńskiego.

August II Mocny (fot. domena publiczna)

fot.domena publiczna August II Mocny (fot. domena publiczna)

Między wspomaganymi przez wojska rosyjskie i saskie zwolennikami Sasa a poplecznikami uzurpatora doszło do wyczerpującej kraj wojny domowej, podczas której Szwedzi zdołali nawet zmusić Sasa w 1706 roku do przejściowego zrzeczenia się korony.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.