Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Pierwsze kibuce powstały w Polsce. Zapomniane korzenie żydowskich wspólnot łączących ideały socjalizmu i syjonizmu

Kibuce przyciągały zwłaszcza młodych. Na zdjęciu członkowie kibucu „Achwa” w Drohobyczu w 1932 r.

fot.ze zbiorów prof. Ł. T. Sroki Kibuce przyciągały zwłaszcza młodych. Na zdjęciu członkowie kibucu „Achwa” w Drohobyczu w 1932 r.

Dla Żydów tworzenie eksperymentalnych gospodarstw było sposobem na naukę uprawy ziemi i hodowli zwierząt. Dzięki zdobytemu w ten sposób doświadczeniu mogli później z powodzeniem budować swoje państwo. A ponieważ nie każdy mógł wyjechać do Palestyny, edukowali się tam, gdzie było to możliwe. Między innymi w Polsce. 

Kibuce są znakiem rozpoznawczym Izraela. Pomysł na nie narodził się wraz z ideą syjonistyczną pod koniec XIX wieku. Chodziło o gospodarstwa rolne, w których ziemia i środki produkcji będą wspólną własnością mieszkańców. Żydzi uczyliby się w nich uprawy roli i życia wspólnotowego, by następnie podjąć trud odbudowy Izraela. Pierwszym kibucem była Degania (słowo to w języku hebrajskim oznacza „ziarno”), utworzona w 1910 roku nad Jeziorem Tyberiadzkim.

Okoliczności powstania Deganii są znane. Tego, że pierwsze kibuce zaczęto równolegle tworzyć także w Polsce, na ogół jednak nikt nie pamięta. Tymczasem wiele z nich powstało wcześniej niż większość funkcjonujących dziś kibuców izraelskich. Warto przypomnieć historię ruchu i stojących za nim ludzi. To między innymi ich zapał doprowadził do tego, że w dniu 14 maja 1948 roku Dawid Ben Gurion mógł proklamować niepodległość Izraela. Przed nami 70. rocznica tych wydarzeń.

Naród bez rolników?

Pomysł na kibuce wyłonił się w lewicowym nurcie ruchu syjonistycznego. Prawica syjonistyczna widziała swoją przyszłość w miastach, szkoliła się z samoobrony i przywiązywała duże znaczenie do nauki języka hebrajskiego. Politycy lewicowi zwracali uwagę na to, że naród żydowski rozproszony po całym świecie oduczył się działania wspólnotowego. Poza tym w wielu państwach Żydom wzbraniano posiadania własności ziemskiej i pracy na roli. Odsuwano ich również od stanowisk w administracji publicznej.

W dwudziestoleciu międzywojennym kibuce powstawały w różnych regionach Polski. Na zdjęciu członkowie kibucu „Achwa” w Podhajcach.

fot.ze zbiorów prof. Ł. T. Sroki W dwudziestoleciu międzywojennym kibuce powstawały w różnych regionach Polski. Na zdjęciu członkowie kibucu „Achwa” w Podhajcach.

W tych okolicznościach większość z nich zajęła się kupiectwem, rzemiosłem i obrotem pieniędzmi. Tymczasem w każdym narodzie potrzebni są również przedstawiciele innych profesji, w tym rolnicy. Problem polegał na tym, że Żydzi nie mieli doświadczenia w uprawie roli. Na domiar złego słusznie zakładano, że w obliczu możliwego konfliktu z Arabami odetną oni Żydów od dostaw żywności. Należało więc czym prędzej samemu nauczyć się ją produkować.

Komentarze (2)

  1. Bazyli Kedziorek Odpowiedz

    Właśnie dowiedziałem się z tv, że premier Morawiecki będzie nie tylko rechristianizował Europę, ale budował Polskę od nowa.
    Jeszcze nie wiadomo wedlug jakich wzorów, ale Polacy nie muszą wiedzieć, on wie. Polska wymaga przebudowy bo doszliśmy do ściany.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.