Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Piotr III Wielki (król Aragonii 1276–1285, Sycylii 1282–1285)

Portret Piotra III Wielkiego.

fot.Mariano Barbasán Lagueruela/domena publiczna Portret Piotra III Wielkiego.

Piotr III Wielki (ur. VII/VIII 1240 w Walencji, zm. 11 XI 1285 w Vilafranca del Penedés) – król Aragonii od 1276 roku, król Sycylii od 1282 roku. Syn Jakuba I Zdobywcy, króla Aragonii, i Jolanty, córki Andrzeja II, króla Węgier. Z małżeństwa z Konstancją (1249–1301), ostatnią przedstawicielką Hohenstaufów, miał sześcioro dzieci, m.in. Alfonsa III (1265–1291), od 1285 roku króla Aragonii, Jakuba II (1267–1327), w latach 1285–1295 króla Sycylii, od 1291 roku króla Aragonii, oraz Fryderyka (1272–1337), od 1296 roku króla Sycylii. Pochowany w klasztorze cystersów Santes Creus k. Vilaradona (Katalonia).

Po śmierci swego starszego brata Alfonsa (1260) został następcą tronu aragońskiego. W 1262 roku ożenił się z Konstancją, córką króla Sycylii Manfreda, dzięki czemu uzyskał prawa do korony sycylijskiej, którą zagarnął kilka lat później (1265–1266) Karol I Andegaweński.

Rządy w Aragonii objął w 1276 roku. Podporządkował sobie młodszego brata, króla Majorki Jakuba II. Skłonił go do złożenia przysięgi hołdowniczej i zawarcia przymierza wymierzonego przeciw Francji (traktat w Perpignan, 19 I 1279). Kontynuował ekspansję śródziemnomorską, zainicjowaną przez Jakuba I Zdobywcę. W latach 1279–1282 usiłował narzucić swoje zwierzchnictwo tunezyjskiemu państwu Hafsydów. Wiosną 1282 roku zorganizował wyprawę na Tunis i wylądował na czele 17 tysięcy żołnierzy na wybrzeżach Maghrebu. Ekspedycja afrykańska nie trwała jednak długo.

Piotr przerzucił swe wojska na Sycylie, gdzie 30 marca 1282 roku wybuchło powstanie przeciwko Karolowi I Andegaweńskiemu (masakra Francuzów w Palermo, tzw. nieszpory sycylijskie). 30 sierpnia 1282 roku przybył do Trapani, witany entuzjastycznie przez mieszkańców wyspy. 4 września tego roku wkroczył do Palermo i przyjął koronę Sycylii.

Akcja aragońska spotkała się z potępieniem Stolicy Apostolskiej. Papież Marcin IV rzucił klątwę na Piotra, ogłosił jego detronizację i skłonił króla francuskiego Filipa III Śmiałego do wyegzekwowania tego wyroku. W myśl porozumień zawartych przez papieża z Francuzami Sycylia miała zostać przywrócona Karolowi I Andegaweńskiemu, a korona aragońska przypaść synowi Filipa III, Karolowi de Valois. Wyprawa zbrojna przeciw królowi Aragonii została zrównana w prawach z krucjatami.

Działania wojenne prowadzone w Italii zakończyły się zwycięstwem Piotra. Aragoński admirał Roger de Lauria (Lluria) rozbił doszczętnie flotę Karola I Andegaweńskiego w bitwach k. Malty (8 VII 1283) i w Zatoce Neapolitańskiej (5 VI 1284). Odparto również armię francuską, która w czerwcu 1285 roku wkroczyła do Katalonii. Po zniszczeniu floty francuskiej pod Palamos (4 IX 1285) i zdziesiątkowaniu piechoty francuskiej podczas długotrwałego oblężenia Gerony, król Filip III nakazał odwrót swej armii.

Choć klęska krucjaty aragońskiej przesądziła o sukcesie Piotra, likwidacja zatargu nastąpiła znacznie później. W 1291 roku zdjęta została klątwa papieska ciążąca nad władcami Aragonii, a w 1302 roku pogodzono się z panowaniem domu aragońskiego na Sycylii.

Zdobycie tej wyspy umocniło pozycję Aragonii w basenie Morza Śródziemnego. Po zajęciu Malty (1283) i Dżerby (1284) przez aragońskiego admirała Rogera de Laurię rządzący w Tunisie kalif hafsydzki zgodził się na płacenie Piotrowi trybutu (traktat w Panissar, 2 VI 1285). Władca Aragonii poczynił znaczne ustępstwa na rzecz stanów. Wydał przywileje dla rycerstwa aragońskiego (Privilegio General, 3 X 1283) i Barcelony (Recognoverunt proceres, 11 I 1284).

Autor hasła:

Andrzej Kamieński – doktor habilitowany, historyk specjalizujący się w historii nowożytnej, związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk. Autor wielu publikacji poświęconych m. in. dynastii Hohenzollernów. Współautor „Słownika władców Europ średniowiecznej”, „Słownika władców Europy nowożytnej i najnowszej” oraz „Słownika władców polskich”.

Źródło:

Powyższe hasło ukazało się pierwotnie w publikacji książkowej pt. Słownik władców Europy średniowiecznej (Wydawnictwo Poznańskie 2005) pod redakcją Józefa Dobosza, przygotowanej przez historyków związanych z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu i z Polską Akademią Nauk.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.