Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Brytyjczycy okradli Partenon? Eksperci twierdzą, że dokument z zezwoleniem sułtana na wywóz bezcennych rzeźb nigdy nie istniał

Wywiezione z Partenonu marmury w British Museum (fot. Andrew Dunn, lic. CC BY-SA 2.0)

fot.Andrew Dunn, lic. CC BY-SA 2.0 Wywiezione z Partenonu marmury w British Museum (fot. Andrew Dunn, lic. CC BY-SA 2.0)

Eksperci podważają podstawę, na której Brytyjczycy opierają swoje prawa do znajdujących się w British Museum bezcennych marmurów z greckiego Partenonu. Zabytki brutalnie wymontował i wywiózł na początku XIX wieku brytyjski arystokrata. Czy teraz Anglia będzie je musiała zwrócić?

Thomas Bruce, 7. hrabia Elgin, w latach 1799-1803 posłował do Konstantynopola. Według oficjalnych informacji udało mu się wówczas uzyskać firman, czyli dokument wystawiany przez sułtana, z zezwoleniem na zabieranie fragmentów kamienia ze starymi inskrypcjami i rzeźbami.

Korzystając ze sprzyjającej sytuacji politycznej, postanowił potraktować swoje uprawnienia bardzo szeroko. Ofiarą jego zapędów padł między innymi Partenon. Wynajęci przez niego ludzie z pomocą łomów, pił i materiałów wybuchowych przez kilkanaście lat „pozyskali” 56 płyt z liczącego 111 płyt pokrytego płaskorzeźbą fryzu, 15 z 92 metop, 17 figur z tympanonów, kariatydę i kolumnę. W trakcie tej grabieży dokonano wielu poważnych zniszczeń w starożytnej świątyni. Od nazwiska arystokraty ukuto nawet termin elginizm, oznaczający wyrywanie i wywożenie wartościowych detali z zabytków.

Ostatecznie Elgin w związku z zakrojonym na wielką skalę przedsięwzięciem zbankrutował. Utrata majątku zmusiła go do sprzedaży partenońskich marmurów koronie brytyjskiej w 1816 roku. Już wówczas legalność całej sprawy budziła wątpliwości.

Współcześnie British Museum podkreśla, że marmury zostały wywiezione za przyzwoleniem sułtana. Tym niemniej, jak możemy przeczytać w materiale przygotowanym przez serwis „Archaeology News Network”, dokument, który by to potwierdzał, nie istnieje. W archiwach instytucji znajduje się tylko włoski przekład listu kajmakama paszy (prowincjonalnego przedstawiciela sułtanatu), w którym zezwala on na wykonanie odlewów rzeźb i nie ma w nim ani słowa o jakichkolwiek ingerencjach w świątynię.

Czy ma Pan na to papiery?

Do dyskusji, jak podaje serwis, włączyli się tureccy badacze dokumentów Imperium Osmańskiego – Zeynep Aygen i Orhan Sakin. Z ich ustaleń wynika, że oficjalny firman zezwalający na wywóz rzeźb nie mógł istnieć. Wszystkie tego typu dokumenty wpisywane były do specjalnej księgi, gdzie notowano między innymi informacje, o tym, co zawierają. Prawdziwy dokument musiałby zostać podpisany ręką sułtana, a nie paszy. Jak podkreślają badacze, zachowały się informacje wyłącznie o tym, że Elgin miał pozwolenie na odwiedziny w świątyni.

Marmury z Partenonu wystawione w Londynie (fot. Andrew Dunn, lic. CC BY-SA 2.0)

fot.Andrew Dunn, lic. CC BY-SA 2.0 Marmury z Partenonu wystawione w Londynie (fot. Andrew Dunn, lic. CC BY-SA 2.0)

Jak możemy przeczytać w materiale opublikowanym przez „Deutsche Welle”, Grecy nie szczędzą Brytyjczykom gorzkich słów. Minister kultury Myrsini Zorba nazywa Hartwiga Fischera, niemieckiego historyka sztuki, który od 2016 roku sprawuje funkcję dyrektora British Museum, cynikiem.

Polityczka podkreśla jednocześnie, że argumenty, jakich Fischer używa dla uzasadnienia pozostawienia marmurów w Londynie, są dowodem na jego wąski, menedżerski sposób myślenia. Myrsini Zorb zaznaczyła w wypowiedzi dla „Deutsche Welle”, że Grecja nigdy nie zrzeknie się praw do wywiezionych fragmentów Partenonu.

Gdyby skrupulatnie przejrzeć zasoby większości europejskich muzeów, znalazłby się i inne kontrowersyjne eksponaty. W swoim tekście poświęconym haniebnym korzeniom europejskim muzeów prof. Norman Davies wspomina między innymi właśnie o marmurach z Partenonu.

Źródła informacji:

  1. Have the UK and Greece lost their marbles?, dw.com [dostęp 28.02.2019].
  2. Ottoman edict allowing Lord Elgin to remove Parthenon Sculptures non existent say experts, archaeologynewsnetwork.blogspot.com [dostęp 28.02.2019].
  3. Parthenon Marbles were looted: Experts say there was no Ottoman edict allowing Lord Elgin to remove them, neoskosmos.com [dostęp 28.02.2019].

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.