Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Nazistowski savoir-vivre. Jak i kiedy należało wykonywać hitlerowskie pozdrowienie w III Rzeszy?

Sam Hitler sporadycznie używał nazistowskiego pozdrowienia.

fot.materiały promocyjne Sam Hitler sporadycznie używał nazistowskiego pozdrowienia.

Powitanie słowami „Heil Hitler” w połączeniu z wyciągnięciem prawej ręki było jednym z najbardziej charakterystycznych elementów życia w III Rzeszy. Za uchylanie się od wykonywania gestu groziły surowe konsekwencje. Jakie reguły narzucała w tej kwestii Niemcom nazistowska etykieta?

Chociaż powszechnie uważano, że gest ten wywodzi się ze starożytnego Rzymu, nie ma na to żadnego dowodu. Stał się on popularny w latach 20. XX wieku za sprawą faszystów Mussoliniego, od których zapożyczyli go naziści. Początkowo niektórzy obawiali się, że jest on zbyt włoski, a więc niewystarczająco niemiecki, ale już w 1926 roku był to obowiązkowy sposób powitania wśród członków NSDAP.

Po przejęciu władzy przez Hitlera w 1933 roku niemieckie pozdrowienie wdrażano stopniowo w kolejnych grupach społeczeństwa III Rzeszy. W lipcu do jego używania zobowiązano wszystkich pracowników sektora publicznego oraz osoby obecne w czasie odgrywania hymnu państwowego i Pieśni Horsta Wessela.

reklama

Zrób Hitlerka!

Wkrótce opublikowano drobiazgowe wytyczne dotyczące wykonywania tego gestu. Osoby, którym amputowano prawą rękę, mogły posłużyć się lewą, podobnie jak mężczyźni, którzy użyczali prawego ramienia kobiecie. Poza takimi wyjątkami instrukcja nakazywała „wzniesienie wyprostowanej prawej ręki pod takim kątem, by widoczny był spód dłoni”. Jednocześnie należało wypowiedzieć słowa „Heil Hitler” lub przynajmniej „Heil”. Tą samą formułą miały się również kończyć oficjalne listy, chyba że były to zawiadomienia o dymisji lub zwolnieniu z pracy.

W celu rozpowszechnienia Hitlergruß w połowie lat 30. zaczęto stosować emaliowane tabliczki podobne do tej zamieszczonej poniżej. Znajdowały się na nich napisy takie jak: „Nasze pozdrowienie to «Heil Hitler»” lub bardziej poetyckie: „Volksgenosse, trittst du ein, soll dein Gruss «Heil Hitler»”, czyli: „Towarzyszu, gdy wejdziesz do środka, użyj pozdrowienia «Heil Hitler»”. Umieszczano je na ścianach fabryk i zakładów pracy oraz w różnych miejscach publicznych, by zmotywować oddanych zwolenników i napomnieć opornych.

Inne metody propagowania pozdrowienia były mniej bierne. Dzieci uczyły się go w przedszkolach, a słowa „Heil Hitler” znalazły się nawet w ćwiczeniach do nauki pisania. Sumienni rodzice zachęcali swoje pociechy, mówiąc: „mach dein Hitlerchen”, czyli: „zrób Hitlerka”. Z kolei Żydom zakazano w 1937 roku wykonywania tego gestu.

O obowiązku "robienia Hitlerka" przypominały Niemcom tabliczki, takie jak ta.

fot.materiały promocyjne O obowiązku „robienia Hitlerka” przypominały Niemcom tabliczki, takie jak ta.

Do szczególnie ważnych miejsc, w których wykonanie niemieckiego pozdrowienia było wymagane od wszystkich przechodniów, należała Feldherrnhalle w Monachium. Bawarska policja zatrzymała tam w 1923 roku puczystów Hitlera za pomocą ognia z broni palnej.

Władze III Rzeszy umieściły na stałe przed budynkiem wartowników z SS, którzy dbali o to, by nikt nie wyłamał się z obowiązku. Nawet rowerzyści musieli prowadzić swój pojazd jedną ręką. Jeśli ktoś pragnął uniknąć salutu, mógł skręcić w uliczkę Viscardigasse, którą szybko nazwano aleją Lawiranta.

Sprawdzian lojalności

Zaskakującym bastionem oporu przed nowym obyczajem była niemiecka armia, która przez długi czas skutecznie broniła się przed nazistowskim dyktatem w tym zakresie. Zmieniło się to dopiero w 1944 roku, po nieudanym zamachu na życie Führera dokonanym przez pułkownika Clausa von Stauffenberga. Niemieckie pozdrowienie zostało wówczas narzucone wojskowym jako widoczny znak ich posłuszeństwa.

reklama

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.