Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Jedyne w pełni zwycięskie powstanie w historii Polski. Jak doszło do Powstania Wielkopolskiego i czemu Polacy zawdzięczali sukces?

W tym powstaniu wzięła udział ogromna część polskiej ludności zamieszkującej tereny, na których toczyły się walki.

fot.Leon Prauziński/domena publiczna W tym powstaniu wzięła udział ogromna część polskiej ludności zamieszkującej tereny, na których toczyły się walki.

Do zrywu doszło w momencie, gdy przebieg granic nie był jeszcze przesądzony. W krótkim czasie armia powstańcza zgromadziła aż 100 000 ochotników. Cieszyli się oni widocznym poparciem okolicznej ludności. W pewnej chwili wydawało się jednak, że cały ten wysiłek może pójść na marne…

Po klęsce powstania listopadowego jeden najwybitniejszych polskich mężów stanu, książę Adam Czartoryski, rozważając szansę kolejnej próby wybicia się na niepodległość, podniósł, że powstanie musi być silne, powszechne i „w porę zrobione”. Przez to ostatnie określenie rozumiał sprzyjającą sytuację międzynarodową. Polacy w zaborze pruskim odpowiedzieli pracami organicznymi Dysponowali świetnie rozwiniętą siecią różnego typu organizacji od gospodarczych po kulturalne. Przekształcili się w społeczeństwo obywatelskie.

Nastał rok 1918. Powstała dla Polaków sytuacja którą można oceniać tylko w kategoriach cudu. Rosja teraz już sowiecka przymuszona była do wystąpienia z wojny. Niemcy i Austro-Węgry podniosły klęskę. Spełniły się słowa Adama Mickiewicza:

Od niewoli moskiewskiej
austriackiej i pruskiej
wybaw nas Panie.

W połowie listopada 1918 roku Prowincja Poznańska nie wchodziła jeszcze w skład odrodzonej Rzeczpospolitej.

fot.Maciej Szczepańczyk (matiasrex)/CC BY-SA 4.0 W połowie listopada 1918 roku Prowincja Poznańska nie wchodziła jeszcze w skład odrodzonej Rzeczpospolitej.

„Wzywamy całe Niemcy do obrony Niemców na Wschodzie…”

Teraz wydarzenia toczyły się jak lawina. Na początku listopada 1918 r. wybuchła rewolucja w Niemczech. Cesarz Wilhelm II abdykował. Na czele rządu stanął Friedrich Ebert, przywódca niemieckiej socjaldemokracji. W dniu 11 listopada Niemcy podpisały rozejm w Compiegne. Wojna zakończyła się. Niejasną była jednak sytuacja ziem zaboru pruskiego. W rozejmie w Compiegne nie znalazły się postanowienia dotyczące tych ziem. Oznaczało to, że nadal pozostawały w granicach Rzeszy Niemieckiej. Politycy polscy liczyli, że o ich losie zadecyduje konferencja pokojowa. Tymczasem strona niemiecka twardo stała na stanowisku status quo.

Sytuacja była bardzo skomplikowana. Istniała nadal administracja pruska. Nie do Poznania, ale do Stadt Posen wracały oddziały armii niemieckiej. Z nimi wiązała swe nadzieje mniejszość niemiecka licząca około 40% mieszkańców. W ich mentalności nastąpił proces, który określić można jako przedawnienie zaborów. Byli przekonani, że będą tu po wsze czasy. Szokiem była klęska militarna i groźba, że Polacy tworząc państwo upomną się o ziemie zaboru pruskiego.

Komentarze (5)

  1. Baca Odpowiedz

    Sorry ale fragment o szachownicy jest błędny – stanowiła oznaczenie które pojawiło sie w zaborze austriackim u pilota Stanisława Steca

  2. Anonim Odpowiedz

    Nie jest prawdą, że kpt.Taczaka awansował do stopnia majora J. Piłsudski. Jakoś umknęło Panu, ze Piłsudski do trzeciej dekady stycznia 1919 r. nie zareagował na prośbę NRL o przysłanie wysokiej rangi oficerów do kierowania powstaniem. Dopiero na wyraźne stwierdzenie Korfantego, że w2 takim razie poproszą o takich oficerów Komitet Narodowy Polski i samego Dmowskiego, Piłsudski przysłał gen. Dowbór- Musnickiego, licząc, że carski oficer nie dogada się z pragmatycznymi poznańczykami. Zresztą, zorganizowaną przez Dowbór- Musnickiego armie zabrał pod koniec 1919 r. na front wschodni. Brat mojego dziadka Ignacy Kurzawski zginął wkrótce pod Kijowem. Więc może niech Pan wstanie z kolan przed „legendą Piłsudskiego” w sprawie Powstania Wielkopolskiego. Jak Pan wytłumaczy fakt, że o0bradfujący wówczas zwołany przez Naczelnika Sejm nie dopuścił do obrad Wielkopolan?
    A na majora kpt. Taczka awansowała Naczelna Rada Ludowa.

  3. edek Odpowiedz

    Brak konsekwencji odnośnie dat. Co powstańcy mogli zrobić w styczniu 1918 roku w Ławicy? NIC. Ich tam jeszcze wtedy nie było :)

  4. Czesław Buksiński Odpowiedz

    „Jedyne zwycięskie Powstanie”, błędne sformułowanie. Powstanie Wielkopolskie nie było powstaniem o niepodległą Polskę, było to powstanie regionalne o przyłączenie się do macierzy tak jak walki o Wilno, Lwów czy Powstania Śląskie. Wszystkie te walki i powstania na przełomnie lat 1918-1919 były dlatego że nasza dyplomacja pod przewodnictwem Dmowskiego tego nie załatwiła tych spraw, trzeba było wywalczyć krwią i z bronią w ręku.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.