Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Borys Godunow (car Rosji 1598–1605)

Portret Borysa Godunowa.

fot.domena publiczna Portret Borysa Godunowa.

Borys Godunow (ur. 1552, zm. 13 IV 1605 w Moskwie) – car rosyjski wybrany przez Sobór Ziemski 17 lutego 1598 roku. Syn Fiodora Jednookiego i Stefanii. Ożenił się z Marią, córka osławionego opricznika Maluty Skuratowa. Pochowany w soborze Archangielskim na Kremlu.

Bojar moskiewski z rodziny pochodzącej z Kostromy, pozostającej w służbie wielkiego księcia moskiewskiego od 1330 roku; rodzina używała nazwiska Saburow, a potem Godunow. Osierocony w dzieciństwie, wraz z bratem Wasylem i siostrą Iriną wychowywał się na dworze Iwana Groźnego. Należał do grona jego zaufanych sług. Siostra Godunowa, Irina, w 1580 roku wyszła za carewicza Fiodora.

Bliskie związki z rodziną carską przyspieszyły jego karierę. Umierając w 1584 roku, Iwan IV wyznaczył go na jednego z pięciu regentów przy osobie niedorozwiniętego cara Fiodora. Wkrótce Godunow odsunął od rządów książąt Mścisławskich i Szujskich. Od 1587 roku samodzielnie rządził Rosją, Anglicy tytułowali go lordem-protektorem. Drogę do tronu otworzyła mu śmierć carewicza Dymitra w Ugliczu (1591); o jej spowodowanie był powszechnie oskarżany.

Wybitnie uzdolniony, ambitny i zręczny polityk, górował umiejętnościami nad otoczeniem. Zabrakło mu jednak szczęścia. Jedynego kontrkandydata do tronu, Fiodora Romanowa, kazał zamknąć w klasztorze. Sukcesy odniesione za panowania Fiodora tylko na krótko złagodziły kryzys w Rosji. Przeciw Godunowowi byli bojarzy, z których każdy na równi z nim czuł się godny tronu, klęskę spowodowały nieurodzaje i wielki głód w latach 1601–1603. Wywołało to spekulacyjny wzrost cen, nad którym Godunow nie zdołał zapanować.

Obarczany winą za śmierć głodową setek tysięcy ludzi, stanął wobec napięć społecznych podniecanych przez opozycję. W 1603 roku z trudem opanował powstanie Chłopka. Fala powstań chłopskich ogarnęła kraj. Ułatwiło to najazd Dymitra Samozwańca I w 1605 roku, który – jako rzekomy Rurykowicz – zdobył szeroką popularność. W czasie walk Borys Godunow nagle zmarł. Istnieje przypuszczenie, że został otruty. Jego następcą został syn Fiodor II, wraz z matką Marią zamordowany 10 czerwca 1605 roku. Córka Borysa Ksenia, osadzona w klasztorze, zmarła w 1622 roku.

Literatura: D. Czerska, Borys Godunow, Wrocław 1988.

Autor hasła:

Krzysztof Pietkiewicz – profesor doktor habilitowany, historyk specjalizujący się w historii Europy Wschodniej, związany z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Autor wielu publikacji, poświęconych m. in. historii Litwy i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Współautor „Słownika władców Europ średniowiecznej” oraz „Słownika władców Europy nowożytnej i najnowszej”.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.