Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Dlaczego bankierzy w czasach Stanisława Augusta Poniatowskiego gromadzili tak wielkie majątki?

Prywatni bankierzy, tacy jak Antoni Protazy Potocki, zwany "Protem", zgromadzili w czasach stanisławowskich niewyobrażalne wręcz fortuny.

fot.Józef Maria Grassi/Mathiasrex/CC BY-SA 3.0 Prywatni bankierzy, tacy jak Antoni Protazy Potocki, zwany „Protem”, zgromadzili w czasach stanisławowskich niewyobrażalne wręcz fortuny.

Sytuacja, która wytworzyła się za panowania ostatniego polskiego króla, nie miała sobie równych w całej Europie. Państwo stało się zbyt biedne nawet na to, by utrzymać własną armię. Jednocześnie zarówno sam władca, jak magnateria, szlachta i mieszczanie tonęli po uszy w długach. A bankierzy pławili się w luksusach.

Schyłek XVII wieku doprowadził do tak drastycznego spadku pozycji Rzeczpospolitej, że państwo polskie przestało być podmiotem, a stało się przedmiotem na arenie międzynarodowej. Brak realnej władzy króla, niemożność ściągnięcia podatków i brak dochodów w budżecie powodowały, że armia właściwie nie istniała. Granice Rzeczpospolitej stały się otwarte. O wszystkim decydowała siła.

W trakcie wielkiej wojny północnej, która toczyła się w latach 1700-1721, armie szwedzkie, rosyjskie, saskie, a także siły walczących stronników Stanisława Leszczyńskiego i Augusta Sasa bez żadnych konsekwencji niszczyły ziemie polskie. Grabiono, mordowano ludność, gwałcono kobiety. Ziemie wchodzące w skład Rzeczpospolitej zostały doszczętnie zniszczone. Co więcej, Rosja po pokonaniu Szwedów uzyskała dominującą pozycje w regionie i znaczny wpływ na  bezwolną już wówczas Rzeczpospolitą. W tej bowiem w czasach saskich w najlepsze trwała anarchia.

Okres stanisławowski

Sytuacja zaczęła ulegać zmianie w okresie panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego. Okres ten to czas wprowadzenia ograniczonych przekształceń gospodarczych. Ostatni król Polski próbował rozwinąć gospodarkę i zwiększyć dochody budżetowe. Nie miał jednak odwagi przeprowadzić kompleksowych reform, które na stale zwiększyłyby dochody i pozwoliły wzmocnić państwo. Doskonale wiedział, że tylko silny system podatkowy, tak jak u mocarstw ościennych, może poprawić istniejący stan rzeczy.

Stanisław August Poniatowski próbował przeprowadzić szereg reform gospodarczych.

fot.Marcello Bacciarelli/domena publiczna Stanisław August Poniatowski próbował przeprowadzić szereg reform gospodarczych.

Niestety, próba wprowadzenia wzorowanych na sąsiadach rozwiązań w feudalnej Rzeczpospolitej spowodowywałaby opór szlachty. Poniatowski obawiał się tego. Lękał się opodatkować szlachtę, by nie zostać posądzonym o próbę wzmocnienia władzy królewskiej i zmiany systemu rządów w Rzeczpospolitej, o próbę obalenia anarchii zwanej przez naród szlachecki – demokracją szlachecką. Dlatego też od początku swoich rządów wybrał drogę wspierania inicjatyw gospodarczych.

Komentarze (3)

  1. europejski43 Odpowiedz

    Ciekawe jaki procent bogatych bankierow stanowili Zydzi i jaki procent obywateli Polski, stanowili wowczas Zydzi ? Pytam, przede wszystkim, autora tego ciekawego artykulu,

  2. Zajcew Odpowiedz

    To jest ważny temat do badań dla tych co uważają że należy ograniczyć sile państwa na rzecz wolności banków i rynku finansowego…
    W tym działalności międzynarodowej takich organizacji jak Bank Światowy…
    Dodatkowo ostatnie kryzysy zaczynajace się w USA…
    Państwo musi być silne i w pelni rozwinięte aby moglo podolac demokracji i poczuciu sprawiedliwość…

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.