Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Czym były sklepy za żółtymi firankami? Tak komunistyczna władza dogadzała swoim aparatczykom

Pałac Kultury i Nauki w Warszawie. Aparatczycy mieli w nim specjalną, wydzieloną kawiarnię (fot. Adrian Grycuk, lic. CCA-SA 3.0)

fot.Adrian Grycuk, lic. CCA-SA 3.0 Pałac Kultury i Nauki w Warszawie. Aparatczycy mieli w nim specjalną, wydzieloną kawiarnię (fot. Adrian Grycuk, lic. CCA-SA 3.0)

Żółte firanki miały sprawić, że motłoch nie będzie zaglądać panom do garnka i ślinić się na widok niedostępnych rarytasów. Sklepy za żółtymi firankami szybko stały się symbolem pogardy dla obywateli i alienacji ludzi władzy.

Sklepy specjalne, nazywane powszechnie „sklepami za żółtymi firankami” to funkcjonujące w tak zwanym okresie błędów i wypaczeń wydzielone punkty handlowe przeznaczone do obsługi uprzywilejowanych przedstawicieli aparatu nowej władzy (wyższych funkcjonariuszy partyjnych i państwowych, przodowników pracy itp.). Wzorowane były na istniejących w Związku Radzieckim od lat 20. tzw. закрытых распределителях, a więc dosłownie: „rozdzielnikach zamkniętych”.

Przywileje dla wybranych

Łatwo rozpoznawalne po charakterystycznych żółtych zasłonach w oknach wystawowych, uniemożliwiających przechodniom zaglądanie do środka, szybko stały się w opinii społecznej symbolem alienacji nowej władzy.

W rzeczywistości przedstawiciele komunistycznego aparatu korzystali ze znacznie bardziej rozbudowanych przywilejów socjalnych, takich jak odrębna służba zdrowia, specjalne przedszkola i ośrodki wypoczynkowe, a nawet specjalna kawiarnia w warszawskim Pałacu Kultury i Nauki.

Zlikwidowane i reaktywowane

W wyniku powszechnej krytyki tego zjawiska sklepy za żółtymi firankami zostały przejściowo zlikwidowane po Październiku ’56, wkrótce jednak odrodziły się w postaci różnego rodzaju bufetów i kiosków umieszczanych w siedzibach komitetów partyjnych lub wyższych urzędów państwowych i zaopatrywanych w towary niemal niedostępne w normalnej sprzedaży.

Polecana literatura:

KAT [Krzysztof Teodor Toeplitz], Przemówienie inauguracyjne na otwarcie nowego sklepu specjalnego przy ul. Mokotowskiej w Warszawie, „Nowa Kultura” 1956, nr 15.

Źródło:

Powyższy tekst ukazał się pierwotnie jako jedno z haseł Abecadła PRL-u. Pozycja autorstwa Zdzisława Zblewskiego została opublikowana nakładem wydawnictwa Znak w 2008 roku.

Tytuł, lead, ilustracje wraz z podpisami, wytłuszczenia, podział akapitów oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst poddano podstawowej obróbce redakcyjnej.

Fascynujący obraz życia w komunistycznej Polsce

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.