Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Czy Józef Stalin kazał wymordować cztery miliony Ukraińców?

Czy Józef Stalin kazał dokonać ludobójstwa na milionach Ukraińców?

fot.Alexander Wienerberger/domena publiczna Czy Józef Stalin kazał dokonać ludobójstwa na milionach Ukraińców?

Wielki Głód na Ukrainie pochłonął życie blisko 4 mln osób. Jak doszło do tej tragedii? Czy było to celowe ludobójstwo na narodzie ukraińskim? A może tylko skutek uboczny brutalnej kolektywizacji w całym Związku Radzieckim?

W 1928 roku w ZSRR rozpoczęła się realizacja pierwszego planu pięcioletniego. Jego celem była przyspieszona budowa przemysłu ciężkiego. Intensywna industrializacja odbywała się kosztem poziomu życia ludności. Większość tego ciężaru spadła na mieszkańców wsi. Sowieckie przywództwo pogardzało chłopami. Stalin i jego poplecznicy uważali tę klasę społeczną za relikt przeszłości i chcieli przyspieszyć proces jej zanikania.

Przystąpiono zatem do kolektywizacji, przez którą rolnicy zamienieni zostali w państwowych niewolników. Utworzenie wielkich kołchozów i sowchozów ułatwiało drenaż zasobów ze wsi na potrzeby miast i przemysłu. Celem komunistów było również przekształcenie ostatnich pozostałości dawnej, carskiej Rosji na sowiecką modłę. W ten sposób ludność wiejska została całkowicie podporządkowana nowemu reżimowi.

Dewastacja rolnictwa i początki głodu

By złamać opór chłopstwa, zastosowano brutalne represje: aresztowania, egzekucje i masowe deportacje „wrogów klasowych” w głąb ZSRR. Kraj pogrążył się w anarchii. Prześladowani stosowali wszelkie dostępne formy oporu, od jawnych buntów, przez niszczenie inwentarza, po pozorowanie pracy i emigrację do miast.

Ukraińscy "kułacy" skazani na deportację. Zdjęcie z książki "Czerwony Głód".

fot.materiały prasowe Ukraińscy „kułacy” skazani na deportację. Zdjęcie z książki „Czerwony Głód”.

Władze opracowywały zupełnie nierealistyczne prognozy wysokości zbiorów, przez co powstawały niemożliwe do realizacji plany przymusowego skupu zbóż (de facto rekwizycji). W rezultacie na wsi zostawało zbyt mało ziarna, by zaspokoić jej potrzeby. Na dodatek nacisk na zwiększenie areału zasiewów oznaczał zmniejszenie obszaru ugorów i ograniczenie rotacji upraw, a to prowadziło do szybkiej degradacji gleb. Pogłębiał ją niedostatek nawozów wywołany śmiercią bydła i koni, dla których brakowało pasz.

Sytuację pogorszyła fatalna pogoda. W 1931 roku główne regiony rolnicze Związku Radzieckiego dotknęły najpierw wiosenne chłody, a później letnia susza, która przedłużyła się do 1932 roku.

W skali kraju zbiory zbóż spadły w latach 1930–1932 o 22–25%. Znacznie gorzej było na Ukrainie, gdzie plony zmalały w tym czasie aż o 44%, a przymusowy skup wzrósł z 34% w roku 1930 do 52% w roku 1932. W Kazachstanie z kolei tragiczne skutki miało zmuszenie tamtejszych pasterzy do przyjęcia osiadłego trybu życia. Skutek był łatwy do przewidzenia.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.