Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Piłsudski lubił się grzać w blasku arystokracji. Ale co to miało wspólnego… z siadaniem gołym tyłkiem na jeżach?

Nieśwież przed wojną.

fot.domena publiczna Nieśwież przed wojną.

„To nie sztuka zabić kruka ani sowę trafić w głowę ale sztuka całkiem świeża gołą dupą siąść na jeża” – brzmiał frywolny wierszyk Aleksandra Fredry. Józef Piłsudski ułożył własną jego wersję.

Niezbyt przyzwoity wierszyk Aleksandra Fredry został spopularyzowany, gdy ku uciesze zebranych przekształcił go podczas wizyty w Nieświeżu Józef Piłsudski. Całość, w wersji Marszałka, brzmiała następująco:

To nie sztuka zabić kruka ani sowę trafić w głowę, ale sztuka całkiem świeża trafić z Bezdan do Nieświeża.

Wierszyk ten świadczyć musi o dużej dozie samokrytycyzmu i poczucia humoru Marszałka. Wszak Bezdany to miejscowość-symbol. 26 września 1907 roku Piłsudski dowodził tam osobiście napadem na pociąg pocztowy przewożący ponad 200 tysięcy rubli należących do rosyjskiej kasy pocztowej.

Nie była to pierwsza akcja PPS-Frakcja Rewolucyjna, ale żadną z wcześniejszych nie dowodził bezpośrednio „Wiktor” (ówczesny pseudonim Piłsudskiego). Był zawsze organizatorem, projektodawcą, ale nigdy dotąd wykonawcą. Tym razem dowodził i sprawdził się jako odważny i odpowiedzialny człowiek czynu.

Przyjęcie wydane przez Radziwiłłów dla Piłsudskiego w Nieświeżu w 1926 roku (fot. domena publiczna)

fot.domena publiczna Przyjęcie wydane przez Radziwiłłów dla Piłsudskiego w Nieświeżu w 1926 roku (fot. domena publiczna)

Dwa symbole

Symbolem był również Nieśwież, siedziba możnego rodu Radziwiłłów. Marszałek przybył tam jako premier rządu (od 2 października 1926 roku), by udekorować Krzyżem Virtuti Militari sarkofag majora Stanisława Radziwiłła, który pełnił służbę adiutanta przy Piłsudskim podczas wyprawy kijowskiej i poległ w kwietniu 1920 roku.

Wizyta ta była wyrazem coraz większego zbliżenia szefa rządu do środowisk konserwatywnych, dysponujących bezcennym dla piłsudczyków kapitałem. To właśnie kręgi konserwatywne miały w swoich szeregach wybitnych polityków przygotowanych do współrządzenia, choć trzeba przyznać, że nie przydawał im popularności fakt zdobycia tego doświadczenia częstokroć jeszcze w czasach zaborów.

Jakąż drogę przebył w ciągu 19 lat Józef Piłsudski, by z rewolucjonisty spod Bezdan przekształcić się w bywalca salonów magnackich w Nieświeżu!

Źródło:

Powyższy tekst ukazał się pierwotnie jako jedno z haseł Leksykonu polskich powiedzeń historycznych. Pozycja autorstwa Macieja Wilamowskiego, Konrada Wnęka i Lidii A. Zyblikiewicz została opublikowana nakładem wydawnictwa Znak w 1998 roku.

Tytuł, lead, ilustracje wraz z podpisami, wytłuszczenia, podział akapitów oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst poddano podstawowej obróbce redakcyjnej.

Zobacz, do czego zdolny był Józef Piłsudski

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.