Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

„Odważył się być mądrym”. Kim był Stanisław Konarski i co zrobił dla Polski?

Ksiądz Stanisław Konarski (fot. domena publiczna)

Ksiądz Stanisław Konarski (fot. domena publiczna)

Założyciel najnowocześniejszej polskiej szkoły, orędownik reform i ideowy ojciec konstytucji 3 maja. Kim jeszcze był Stanisław Konarski?

„Temu, który odważył się być mądrym” – to łacińska dewiza umieszczona na medalu wręczonym w 1771 roku przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego pijarowi, księdzu Stanisławowi Konarskiemu (1700–1773) w uznaniu jego zasług w edukacji polskiej szlachty i propagowaniu idei reformy ustroju Rzeczypospolitej.

Pijarzy, zgromadzenie założone w Rzymie pod koniec XVI wieku przez św. Józefa Kalasancjusza, przybyli do Polski na zaproszenie króla Władysława IV w 1642 roku. Posłannictwem zakonu było prowadzenie szkół dla ubogich, w Polsce jednak pijarzy zakładali swe konwikty z myślą o kształceniu młodzieży szlacheckiej.

Założyciel Collegium Nobilium

Konarski, pochodzący ze średniozamożnej szlachty, wychowanek szkoły pijarskiej, po wstąpieniu w wieku 18 lat do zakonu odbył studia w Rzymie i przez kilka lat podróżował po Europie Zachodniej.

Po powrocie do kraju założył w Warszawie w 1740 roku Collegium Nobilium – nowoczesną szkołę mającą służyć kształceniu synów magnaterii, a w latach pięćdziesiątych, już jako prowincjał zakonu w Polsce, zreformował pozostałe szkoły pijarskie zgodnie z postulatami oświeceniowego utylitaryzmu.

Collegium Nobilium po przebudowie 1788 r. (fot. domena publiczna)

fot.domena publiczna Collegium Nobilium po przebudowie 1788 r. (fot. domena publiczna)

W nowych programach szkolnych położono nacisk na naukę języków nowożytnych i wiedzę matematyczno-przyrodniczą, celem zaś wychowania obywatelskiego uczyniono formowanie ludzi zdolnych do krytycznej oceny stanu państwa i wzięcia na swe barki odpowiedzialności za jego los.

Autor „O skutecznym rad sposobie”

W latach 1760–1763 Stanisław Konarski wydał w czterech tomach traktat polityczny O skutecznym rad sposobie albo o utrzymaniu ordynaryjnych sejmów, będący projektem reformy ustroju pozwalającej wyeliminować główną bolączkę Rzeczypospolitej czasów saskich – notoryczne zrywanie sejmów za sprawą liberum veto.

Wykazywał w nim, że owa „źrenica wolności”, rozumiana jako prawo do zerwania sejmu głosem jednej osoby, jest zaprzeczeniem podstaw, na których wyrosła demokracja szlachecka – idei wolności i równości. Postulował wprowadzenie zasady podejmowania uchwał większością głosów, stałej, dwuletniej kadencji Sejmu, stworzenie opartego na kolegialnych organach aparatu wykonawczego.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.