Twoja Historia

Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

„Okrągły stół”. Najważniejsze fakty, daty i nazwiska

Najsłynniejszy w Polsce okrągły stół. (fot. Adrian Grycuk, lic. CCA-SA 3.0)

fot.Adrian Grycuk, lic. CCA-SA 3.0 Najsłynniejszy w Polsce okrągły stół. (fot. Adrian Grycuk, lic. CCA-SA 3.0)

Jak doszło do rozmów okrągłego stołu? Kto brał w nich udział? Co postanowiono na przełomie zimy i wiosny 1989 roku?

Mianem „okrągłego stołu” określa się rozmowy między stroną „solidarnościową” i rządową, do których doprowadził narastający kryzys społeczno-polityczny w kraju w roku 1988.

Najważniejsza postanowienia

Obrady toczyły się od 6 lutego do 5 kwietnia 1989 roku. W ich toku ustalono m.in. ponowną legalizację „Solidarności”, utworzenie urzędu prezydenta Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz powołanie drugiej izby parlamentu – Senatu.

Uzgodniono podział mandatów w przyszłym Sejmie: 65% otrzymywała koalicja rządowa, a 35% opozycja. Wybory do Senatu miały być wolne.

Najważniejsi uczestnicy

Do głównych autorów porozumień zalicza się Lecha Wałęsę, Bronisława Geremka, Tadeusza Mazowieckiego, Andrzeja Stelmachowskiego oraz Wojciecha Jaruzelskiego, Czesława Kiszczaka, Aleksandra Kwaśniewskiego i Stanisława Cioska.

Okrągły stół (fot. Patryk Matyjaszczyk, lic. CC BY-SA 3.0)

fot.CC BY-SA 3.0 Okrągły stół (fot. Patryk Matyjaszczyk, lic. CC BY-SA 3.0)

Obrady przy okrągłym stole (specjalnie zbudowanym na tę okazję) stały się początkiem stopniowych, kontrolowanych przemian w kierunku demokracji.

Jak doszło do rozmów?

W sierpniu 1988 roku coraz wyraźniej było widać, iż w kierownictwie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej zaczyna dojrzewać myśl o konieczności porozumienia z opozycją.

Na VIII Plenum Komitetu Centralnego 27 i 28 sierpnia zaczęto mówić o możliwości powołania Rady Porozumienia Narodowego. Polska Agencja Prasowa (PAP) przekazała oświadczenie ministra spraw wewnętrznych Czesława Kiszczaka, w którym zaproponował on zorganizowanie „okrągłego stołu” z udziałem przedstawicieli „różnorodnych środowisk społecznych i pracowniczych”.

Jednym z nazwisk, którymi zasłaniali się komuniści by opóźnić obrady był Jacek Kuroń (fot. Andrzej Iwański, lic. CC BY-SA 3.0)

fot.Andrzej Iwański, lic. CC BY-SA 3.0 Jednym z nazwisk, którymi zasłaniali się komuniści by opóźnić obrady był Jacek Kuroń (fot. Andrzej Iwański, lic. CC BY-SA 3.0)

Kiszczak odbył później wiele spotkań z działaczami opozycji, uzyskując w ostatnim dniu sierpnia oświadczenie Wałęsy, iż odnosi się on pozytywnie do idei „okrągłego stołu” i reaktywowania pluralizmu związkowego, dla dobra kraju wzywając zarazem do zaprzestania strajków.

16 września, podczas jednego z kolejnych spotkań Kiszczaka i Wałęsy, ustalono wstępnie tematy obrad i termin ich rozpoczęcia (w październiku). Terminu nie dotrzymano, ponieważ, jak wdzięcznie to ujął ówczesny rzecznik rządu Jerzy Urban, „sporne są dwa nazwiska, Jacka Kuronia i Adama Michnika”. Także chyba sama PZPR nie była jeszcze gotowa do rozmów – 21 grudnia, podczas X Plenum KC nie udało się przyjąć żadnych ustaleń; odłożono je na drugą część tego samego Plenum, które po dramatycznych trzydniowych obradach w styczniu przyjęło uchwałę w sprawie pluralizmu politycznego i związkowego.

Kilka dni później Kiszczak spotkał się z Wałęsą w Magdalence pod Warszawą. Ogłoszono termin rozpoczęcia obrad przy okrągłym stole.

Źródło:

Powyższy tekst ukazał się pierwotnie jako jedno z haseł Leksykonu polskich powiedzeń historycznych. Pozycja autorstwa Macieja Wilamowskiego, Konrada Wnęka i Lidii A. Zyblikiewicz została opublikowana nakładem wydawnictwa Znak w 1998 roku.

Tytuł, lead, ilustracje wraz z podpisami, wytłuszczenia, podział akapitów oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst poddano podstawowej obróbce redakcyjnej.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.