Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Sylwester – papież walczący ze smokiem

Czy w nocy z dnia na 1 stycznia świętujemy zabicie smoka?

I to nie jeden! Sylwester I oraz Sylwester II według popularnej dawniej historii walczyli ze smokiem. Pierwszy z nich uwięził bestię w lochach papieskiej siedziby, drugi z kolei ją zgładził. Śmierć smoka miała miejsce 31 grudnia. Czy aktualnie każdy z nas świętuje w tę noc zabicie potwora?


To oczywiście historia chrześcijańska, pełna alegorii i wymysłów ówczesnych. Dziś raczej każdemu z nas trudno jest uwierzyć w istnienie potworów, duchów, zjaw etc. Kiedyś jednak nie było to niczym dziwnym, okropne monstra żyły w wyobraźniach wielu ludzi. Powstawały legendy, rozrastał się swoisty folklor.

Potwory w Biblii

Średniowiecze aż kipiało od różnorodności złych stworzeń występujących w życiu realnym albo astralnym. Wszelkie potwory występowały nie tylko w chrześcijaństwie, także w innych religiach, które swą popularność mają za sobą. Smok znajduje się bardzo często w sztuce kościelnej jako obraz, rzeźba czy element architektury sakralnej.

Zauważmy, że w Apokalipsie św. Jana znaleźć możemy historię związaną z pokonaniem smoka (czyli diabła):

(…) Potem widziałem anioła zstępującego z nieba, który miał klucz do przepaści i wielki łańcuch w ręce. Pochwycił on Smoka, tego węża starodawnego, którym jest diabeł i szatan, i związał go na tysiąc lat. Strącił go do przepaści i zamknął, i pieczęć nad nim umieścił, tak że nie będzie zwodził narodów aż tysiąc lat się dopełni. A potem ma być na krótki czas uwolniony.

Fragment ten będzie dla nas punktem wyjścia do zrozumienia legendy wokół dwóch papieży – bohaterów tego tekstu. Smok miał być uwięziony, by po tysiącu lat odzyskać wolność; jednak tylko na chwilę. Ostatecznie zostaje pokonany, zrzucony do piekła w którym ma cierpieć niewyobrażalne męki. Po tym wydarzeniu miało nastać wieczne szczęście i zbawienie świata.

Św. Jerzy walczący ze smokiem

Alegorii tu nie brak. Zwycięstwo dobra nad złem, chrześcijaństwa nad pogaństwem etc. Jak zauważa Marek Sikorski, autor książki „Smoki i smokobójstwo”, w Biblii występuje wiele sprzeczności dotyczących tych potworów. Przytacza w swym tekście np. fragment księgi Rodzaju:

I stworzył Bóg wielkie potwory, (…) i widział Bóg, że jest to dobre.

Autor dodaje także informacje o Benedykcie Chmielowskim (ksiądz żyjący w I poł. XVIII wieku), który twierdził, że smoki nie znalazły się na arce Noego, ponieważ nie pochodziły od Boga. Teologowie traktowali te bestie poważnie, wszak skoro informacje o nich zawarte są w Biblii, znaczy to, że muszą być prawdziwe.

Smok w lochach siedziby papieskiej

Od 313 roku do początku XIII wieku siedzibą papieską była bazylika św. Jana na Lateranie (Benedykt XI przeniósł ją do Perugii, później Klemens V do Awinionu, a kiedy Lateran został spalony – Grzegorz XI przeniósł siedzibę do Watykanu).

W XII wieku dominikanin Jakub de Voragine napisał dzieło pt. „Złota legenda” w którym opisał jak Sylwester I uwięził smoka (korzystając zapewne z wcześniejszych źródeł). Pewnego dnia do urzędującego cesarza Konstantyna Wielkiego przybyło kilku pogańskich kapłanów, którzy narzekali na żyjącego w jaskini smoka. Jego oddech sprawiał, że przebywający w pobliżu ludzie umierali. Kapłani tłumaczyli cesarzowi, że wszystko to dzieje się przez przyjęcie przez niego nowej religii – chrześcijaństwa. Bezradny cesarz udał się do papieża Sylwestra I prosić o pomoc.

Papież Sylwester ze św. Konstantynem Wielkim

Oczywiście ofiarami smoka byli tylko poganie. Żaden chrześcijanin nie stracił przez bestię życia, toteż papież stwierdził, że osobiście uda się do pieczary i porozmawia ze smokiem. Nie był to w pełni pomysł Sylwestra I, gdyż wcześniej ukazał mu się św. Piotr, który przedstawił właśnie takie rozwiązanie sprawy. Sylwester I posłuchał go i udał się do jaskini. Tam spotkał wielkiego gada, któremu związał paszcze i opowiedział o Jezusie. Smok został uwięziony w jaskini. Wracając napotkał dwóch czarnoksiężników, którzy nie mogli uwierzyć w to, że udało mu się okiełznać smoka. Ten zachęcił ich do ujrzenia swego dzieła na własne oczy, jednak gdy tylko czarnoksiężnicy weszli do pieczary padli martwi zgładzeni oddechem stwora. Sylwester I uzdrowił ich, a ci wraz ze swoimi wyznawcami nawrócili się na chrześcijaństwo.

Historia ta ukazuje alegoryczne przedstawienie zwycięstwa chrześcijaństwa nad pogaństwem, a Sylwester I staje się ucieleśnieniem wygranej. Kościół przez kilka stuleci uważał pokonanie i uwięzienie smoka za prawdę; wydarzenie które miało miejsce.

Sylwester II – nauka i smok

Sylwester II (właśc. Gerbert z Aurillac) był papieżem w latach 999-1003. Urodził się w południowej Francji, w wieku 12 lat wstąpił do klasztoru benedyktyńskiego. Nauki kontynuował później w Katalonii gdzie uczył się wcześniej nieznanych dziedzin – mechanika, astronomia oraz matematyka.

Był zwolennikiem odrodzenia cesarstwa rzymskiego, ponieważ głęboko wierzył w uniwersalną monarchię chrześcijańską. Przez takie działania Sylwester miał świetne kontakty z Ottonem III. Papież ten przeprowadził kanonizacje św. Wojciecha, a jego przyrodniego brata – Radzima Gaudentego – powołał na arcybiskupa gnieźnieńskiego. Dzięki niemu także utworzono pierwsze biskupstwa w Polsce (Kraków, Wrocław, Kołobrzeg) oraz arcybiskupstwo w Gnieźnie.

Sylwester II

Sylwester był świetnym matematykiem, rozpowszechnił w Europie system dziesiętny oraz cyfry arabskie. Potrafił posługiwać się liczydłem (dokładniej abaskusem, czyli drewnianą deską ze specjalnie wyżłobionymi rowkami symbolizującymi kolejne potęgi dziesięciu) i globusem (także ukazującym położenia gwiazd). Z pasją oddawał się również kolekcjonowaniu manuskryptów (szybkie czytanie umożliwiała Sylwestrowi znajomość tzw. not tyrońskich). W związku z jego zainteresowaniami matematyką i astronomią uznawany był za tego, który kontaktuje się z siłami piekielnymi, a nawet samym diabłem.

Wróćmy do ostatniego dnia roku 999. Chrześcijanie obawiali się, że właśnie nadszedł koniec świata. Wszak o tym mówiła Apokalipsa. Sylwester II znając historię związaną ze smokiem starał się uspokoić ludzi. Znał się również na alchemii, dlatego też zorganizował pokazy fajerwerków i sztucznych ogni, które miały symbolizować uwolnienie i pokonanie smoka. Stąd chrześcijańska tradycja tak hucznego świętowania końca roku.

Sylwester II zginął w Rzymie w 1003 roku w niewyjaśnionych okolicznościach. Oczywiście powstało wiele legend opisujących jego śmierć, w tym te opowiadające o porwaniu przez szatana.

Bibliografia:

  1. Fischer-Wollpert R., Leksykon papieży, Kraków 2002.
  2. Forster D, Świat symboliki chrześcijańskiej, Warszawa 1990.
  3. Kelly N. D. J, Encyklopedia papieży, Warszawa 1997.
  4. Nowicki A., Podróż w świat średniowiecznych cudów, Warszawa 1954.
  5. Sikorski M., Smoki i smokobójstwo, 2015.
  6. Voragine J., Złota legenda, Warszawa 2000.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.