Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Polskie Radio w Londynie. Jak daleko sięgała brytyjska wojenna cenzura?

W czasie wojny zarówno audycje BBC, jak i audycje Polskiego Radia, podlegały cenzurze. Zdjęcie poglądowe.

fot.Wellcome Images/CC BY 4.0 W czasie wojny zarówno audycje BBC, jak i audycje Polskiego Radia, podlegały cenzurze. Zdjęcie poglądowe.

Rząd na emigracji kontaktował się z Polakami w kraju między innymi za pośrednictwem Polskiego Radia i BBC. Politycy musieli jednak godzić się na ingerencję brytyjskich cenzorów. A ta nie zawsze była skromna – zwłaszcza po tym, jak w lutym 1944 roku Churchill publicznie poparł koncepcję oparcia kształtu przyszłego państwa polskiego o linię Curzona.

[Relacja Jana Nowaka-Jeziorańskiego:]

Obok naszej ambasady, Ministerstwa Spraw Zagranicznych, VI Oddziału Sztabu, który współpracował na co dzień z SOE, trzecią szeroką płaszczyznę styku Polaków i Anglików stanowiło Polskie Radio i Polska Sekcja BBC, zatrudniająca grono naszych przedwojennych dziennikarzy i radiowców.

BBC miało przedstawiać słuchaczom w Polsce brytyjski punkt widzenia, a Polskie Radio, jako kontynuacja naszego radia przedwojennego, stanowiło organ polskiego rządu. Z początku na czele Polskiej Sekcji BBC stanął Anglik – Michael Winch. Nie umiał on ułożyć sobie stosunków ani z polskim personelem, ani z polskimi władzami. Nieustanne zażalenia, w czasie kiedy mariaż polsko-angielski przeżywał jeszcze swój miodowy miesiąc, skłoniły wreszcie Anglików do przeniesienia Wincha do jakiegoś innego resortu zajmującego się polskimi sprawami.

Polaków zapytano wprost, kogo życzyliby sobie na miejsce Wincha. Wybór padł na Gregory’ego Macdonalda, który jeszcze przed wojną był stałym konsultantem naszej ambasady i uchodził za oddanego Polsce przyjaciela. Propolskie sympatie Macdonalda wywodziły się zarówno z jego wieloletniej współpracy z ambasadą RP, jak i z żarliwego katolicyzmu oraz powiązań z Chestertonem, któremu jako młody człowiek towarzyszył w podróży do Polski. Złożył później ich dowody w czasie Powstania Warszawskiego.

„Barometr polityczny”

Dyrektorem Polskiego Radia był świetny fachowiec Karol Pieńkowski, który zaczął swą radiową karierę jeszcze przed wojną, zdobywając pierwsze miejsce w ogólnokrajowym konkursie na spikera. Za granicą przybrał nazwisko Wagner, które przylgnęło do niego na resztę życia, tak jak Nowak do mnie. Pomimo swej formalnej niezależności programy Polskiego Radia podlegały bezceremonialnej cenzurze angielskiej. Cenzurowano nie tylko komentarze i słuchowiska redagowane przez polski personel, ale także przemówienia Prezydenta RP, Premiera, ministrów, Naczelnego Wodza i przywódców stronnictw.

Polskie władze na uchodźstwie starały się zachować możliwie normalne działanie państwowych instytucji.

fot.domena publiczna Polskie władze na uchodźstwie starały się zachować możliwie normalne działanie państwowych instytucji.

Angielska cenzura stanowiła swego rodzaju barometr polityczny. Karol Wagner staczał z Anglikami homeryckie boje, w których wykazywał niepospolite talenty dyplomatyczne w połączeniu z nieustępliwością, zręcznie maskowaną układnymi manierami. Był mistrzem w przemycaniu i wyprowadzaniu w pole angielskiego cenzora.

W czasie gdy znalazłem się w Londynie, nie wolno już było poruszać w Polskim Radio sprawy granicy z Rosją i przynależności Wilna i Lwowa do Polski. Biskup Karol Radoński z Włocławka, gdy odwiedziłem go po nabożeństwie w polskim kościele na Devonia Road, skarżył mi się z oburzeniem, że wycięto mu z gwiazdkowego przemówienia radiowego ustęp, w którym Lwów i Wilno wymienił jako polskie miasta.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.