Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Recenzja książki Sophie Hodorowicz Knab „Naznaczone literą „P”. Polki jako robotnice przymusowe w III Rzeszy 1939-1945″

Kobiety wywiezione na roboty przymusowe przeszły w III Rzeszy prawdziwe piekło.

fot.Richard Boyer/domena publiczna Kobiety wywiezione na roboty przymusowe przeszły w III Rzeszy prawdziwe piekło.

Liczba publikacji poświęconych drugiej wojnie światowej mogłaby wskazywać, że o tym okresie dziejów wiemy już niemal wszystko. A jednak co jakiś czas okazuje się, że wątków mało znanych wystarczy dla kolejnego pokolenia badaczy.

Tragedia polskich cywilnych robotników przymusowych pracujących dla III Rzeszy w ostatnich kilku-kilkunastu latach w większym stopniu zdawała się interesować polityków niż historyków, co oczywiście nie jest zarzutem. Nie da się przecież badać wszystkiego. Dawało się jednak wyraźnie odczuć brak nowych opracowań, uzupełniających naszą wiedzę, proponujących nowe interpretacje i ujęcia. Jednym z niewielu była wydana w 2015 roku „Praca przymusowa pod znakiem swastyki” Marka Spoerera. I chociażby już dlatego warto zwrócić uwagę na książkę Sophie Hodorowicz Knab „Naznaczone literą „P”. Polki jako robotnice przymusowe w III Rzeszy 1939-1945″.

Swoją opowieść autorka w pełni świadomie ogranicza do samych kobiet i tego, jak praca przymusowa wyglądała z ich perspektywy. Od początku do końca to ich przeżycia są najważniejsze. Jej bohaterki nie są przy tym bezkształtną i bezimienną masą. Ich losy nie ukrywają się za liczbami i twardymi, ale suchymi faktami. Przeciwnie – poznajemy je z szeroko cytowanych relacji.  Momentami można wręcz odnieść wrażenie, że książka staje się swoistym wyborem źródeł, archiwum historii mówionej w wersji papierowej.

Dzięki temu Naznaczone…” bardzo jednak zyskały – zarówno w warstwie językowej, jak i na polu konstrukcji całej opowieści. Nie narzucając własnej narracji, autorka nie odbiera czytelnikowi możliwości zmierzenia się z materiałami wspomnieniowymi, naładowanymi bólem, strachem, głodem, niepewnością i osamotnieniem.

Nie bez znaczenia jest również fakt, że wiele bohaterek, na których relacje powołuje się Hodorowicz Knab, przewija się przez niemalże całą książkę. Z jednej strony sprawia to, że przywiązujemy się do nichi zaczynamy śledzić ich losy, jakby były postaciami czysto literackimi, co wyraźnie ułatwia lekturę, a z drugiej – pomaga zbudować pełniejszy obraz ich przeżyć. To nie są oderwane od siebie puzzle, ale zamknięte, w pewnym stopniu kompletne opowieści, jeśli nie w ogóle pełne życiorysy.

Sophie Hodorowicz Knab w książce "Naznaczone literą P" (Wydawnictwo Literackie 2018) buduje wstrząsający obraz życia robotnic przymusowych w III Rzeszy.

Sophie Hodorowicz Knab w książce „Naznaczone literą P” (Wydawnictwo Literackie 2018) buduje wstrząsający obraz życia robotnic przymusowych w III Rzeszy.

Nie oznacza to jednak, że mamy do czynienia ze zbiorem pojedynczych losów, z których nie dowiemy się niczego na temat samej pracy przymusowej. Wręcz przeciwnie. Autorka, choć nie jest zawodową historyczką, w sposób bardzo uporządkowany prowadzi nas od genezy samego zjawiska, przez kolejne jego etapy, takie jak aresztowanie czy transport w głąb Niemiec, aż po powrót do kraju. Krok po kroku możemy obserwować życie robotnic przymusowych.

Widzimy więc, jak okupant wystawia listy osób mających stawić się na roboty, jak kobiety i młode dziewczyny ukrywają się przed aresztowaniem i jak są zbierane w obozach przejściowych. Poznajemy koszmar podróży oraz poczucie upokorzenia na „targach niewolników”. Dowiadujemy się też, jak wyglądało ich codzienne bytowanie, czego nie wolno im było robić, jak radziły sobie z głodem, chłodem, chorobami czy w końcu – z miesiączką.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.