Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Wuerenowcy. Jak po wojnie zwalczano socjalistów, którzy nie chcieli podporządkować się komunie?

Kazimierz Pużak (fot. domena publiczna)

fot.domena publiczna Kazimierz Pużak (fot. domena publiczna)

Pokazowy proces centrum kierowniczego WRN. Wielka czystka w partii socjalistycznej, obejmująca niemal ćwierć miliona osób ocenianych jako wuerenowcy. I zaciekła walka z „imperialistycznym sabotażem i dywersją”, w której winnych nie trzeba było daleko szukać.

Wuerenowiec. To pojęcie, używane w pierwszych latach powojennych, oznacza członków niepodległościowego i antysowieckiego nurtu w ruchu socjalistycznym , skupionych w okresie II wojny światowej w organizacji Ruch Mas Pracujących Miast i Wsi „Wolność , Równość , Niepodległość ” (WRN – stąd nazwa).

Po zakończeniu okupacji część działaczy tego nurtu znalazła się w utworzonej pod patronatem komunistów Polskiej Partii Socjalistycznej, zwanej przez jej przeciwników „lubelską” lub „fałszywą”, a przez zwolenników – „odrodzoną” PPS, część zaś wycofała się z czynnego życia politycznego.

Proces centrum kierowniczego WRN

Mimo to, wkrótce po zdobyciu pełni władzy w wyniku sfałszowanych wyborów ze stycznia 1947 roku, komuniści przystąpili do zdecydowanej walki z wuerenowcami.

W maju i czerwcu 1947 roku aresztowano grupę czołowych działaczy WRN, z Kazimierzem Pużakiem na czele. Skazano ich pod zarzutem kontynuowania po wojnie nielegalnej działalności organizacyjnej na wieloletnie kary więzienia w przeprowadzonym w listopadzie 1948 procesie pokazowym tzw. centrum kierowniczego WRN.

Odezwa wyborcza PSL z grudnia 1946 roku, przed sfałszowanymi przez komunistów wyborami w 1947 roku (fot. domena publiczna)

fot.domena publiczna Odezwa wyborcza PSL z grudnia 1946 roku, przed sfałszowanymi przez komunistów wyborami w 1947 roku (fot. domena publiczna)

„Imperialistyczny sabotaż i dywersja”. Wielka czystka w PPS-ie

Jednocześnie tropienie wuerenowców rozpoczęto w szeregach „odrodzonej” PPS, co miało związek z faktem, iż byli oni na ogół zwolennikami zachowania przez tę partię niezależności organizacyjnej i sprzeciwiali się planom jej wchłonięcia przez PPR.

W 1948 roku z PPS wystąpiło lub zostało usuniętych ok. 220 tysięcy osób, wśród których znaczną część stanowili dawni członkowie WRN. Wielu z nich dotknęły represje UB. Prześladowania osiągnęły apogeum w latach 1949–54, kiedy to w ramach wzmożonej walki z „imperialistycznym sabotażem i dywersją” na terenie poszczególnych zakładów pracy robotnicy z przeszłością „wuerenowską” byli zazwyczaj traktowani jako jedni z głównych podejrzanych.

Warto zauważyć, że z czasem propaganda komunistyczna zaczęła określać mianem wuerenowców nie tylko działaczy samego WRN, ale także członków przedwojennych organizacji socjalistycznych.

Źródło:

Powyższy tekst ukazał się pierwotnie jako jedno z haseł Abecadła PRL-u. Pozycja autorstwa Zdzisława Zblewskiego została opublikowana nakładem wydawnictwa Znak w 2008 roku.

Tytuł, lead, ilustracje wraz z podpisami, wytłuszczenia, podział akapitów oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst poddano podstawowej obróbce redakcyjnej.

Fascynujący obraz życia w komunistycznej Polsce

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.