Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Zajączek, ślimak, kos, a nawet okoń. Zwierzęta, które stały się symbolami stanu wojennego

Ślimak stał się w czasie stanu wojennego jednym z symboli oporu (fot. domena publiczna).

fot.domena publiczna Ślimak stał się w czasie stanu wojennego jednym z symboli oporu (fot. domena publiczna).

Najsłynniejszy spośród symboli oporu przeciwko jaruzelitowi nazywano pieszczotliwie „zajączkiem”. Generał w czarnych okularach mówił jednak z pogardą o „rozczapierzonych palcach”. Jakie inne zwierzęta powinny się kojarzyć z wydarzeniami lat 1981-1983?

Zajączek to popularna nazwa znaku zwycięstwa w postaci uniesionej prawej dłoni z dwoma palcami (wskazującym i środkowym) ułożonymi w kształcie litery Y (od ang. Victory – zwycięstwo).

W latach 80. używany był przez uczestników uroczystości patriotycznych i religijnych oraz demonstracji antykomunistycznych dla podkreślenia wiary w ostateczne zwycięstwo zdelegalizowanej „Solidarności”. W przemówieniu gen. Jaruzelskiego z 21 lipca 1982 roku pogardliwie nazwany „rozczapierzonymi palcami”.

„Zajączki” nawiązywały do znaku V malowanego w okresie II wojny światowej na murach przez działaczy antyhitlerowskiego ruchu oporu w Polsce oraz w innych krajach okupowanej Europy. Pomysłodawcą był pracownik BBC Victor de Laveleye, który stosowanie znaku zaproponował w trakcie audycji radiowej nadanej 14 stycznia 1941 roku dla mieszkańców okupowanej Belgii. Warto zaznaczyć, że obok zajączka w okresie stanu wojennego wzrosła popularność również takich zwierząt, jak m.in. żółw, wrona, kos oraz ślimak.

Ślimak

Ten ostatni stał się symbolem biernego oporu w zakładach pracy, zgodnie z apelem wystosowanym 24 grudnia 1981 roku przez tzw. II Prezydium II Rzutu Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, którego członkowie wzywali: „Narysujmy wszędzie ślimaka. Pracujmy powoli, nie przemęczajmy się… Oręż nasz na ich czołgi – ślimaki”.

Okonie z czasów stanu wojennego niewiele miały wspólnego ze smaczną rybą o tej samej nazwie (fot. domena publiczna).

fot.domena publiczna Okonie z czasów stanu wojennego niewiele miały wspólnego ze smaczną rybą o tej samej nazwie (fot. domena publiczna).

Kos

Kos natomiast stał się symbolem zakładanych w 1982 roku tzw. Komitetów Oporu Społecznego (KOS) i znakiem rozpoznawczym jednego z najpopularniejszych czasopism wydawanych w drugim obiegu.

Okoń

Raczej źle zaczęły się kojarzyć znacznej części społeczeństwa okonie, jak popularnie nazywano tworzone od 11 stycznia 1982 roku przez autorów stanu wojennego w miastach, gminach i zakładach pracy Obywatelskie Komitety Ocalenia Narodowego.

Przemianowane na Obywatelskie Komitety Odrodzenia Narodowego (OKON), we wrześniu 1982 roku weszły w skład organizowanego właśnie Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego (PRON).

Polecana literatura

  1. Markiewicz, A. Romanowski, Skrzydlate słowa. Seria druga, Warszawa 1998, s. 343;
  2. Holzer, K. Leski, „Solidarność” w podziemiu, Łódź 1990, s. 40.

Źródło:

Powyższy tekst ukazał się pierwotnie jako jedno z haseł Abecadła PRL-u. Pozycja autorstwa Zdzisława Zblewskiego została opublikowana nakładem wydawnictwa Znak w 2008 roku.

Tytuł, lead, ilustracje wraz z podpisami, wytłuszczenia, podział akapitów oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst poddano podstawowej obróbce redakcyjnej.

Fascynujący obraz życia w komunistycznej Polsce

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.