Twoja Historia

Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Co wypada wiedzieć na temat igrzysk olimpijskich w starożytnej Grecji?

Igrzyska w starożytnej Grecji

Igrzyska w starożytnej Grecji

W rywalizacji z sąsiadami Ateny wypadały wyjątkowo blado. Co innego Sparta czy mała Elida. Na igrzyskach nie chodziło jednak tylko o chwałę. Zawodnicy oczekiwali sowitej zapłaty za swoje wyczyny.

Igrzyska lekkoatletyczne były jednym z podstawowych elementów życia w starożytnej Grecji. Każde szanujące się miasto miało własny stadion. Ogólnogreckie igrzyska w Olimpii były jedynie najbardziej prestiżową z ponad setki tego rodzaju imprez.

Powszechna miłość do lekkoatletyki, a także do bogów, których patronat owe igrzyska uświęcał, stwarzała w kraju rozdartym licznymi podziałami politycznymi poczucie jedności kulturowej. Atleci – wyłącznie mężczyźni – współzawodniczyli ze sobą w dziesięciu tradycyjnych dyscyplinach. Poczynając od VII wieku p.n.e. – od dnia, w którym pewien zawodnik niechcący zgubił spodenki – sportowcy występowali nago.

Intratne zajęcie

Nie byli amatorami: przywykli do wyczerpujących treningów i oczekiwali szczodrego wynagrodzenia. Taryfa nagród (w denarach) przyznanych na jednych z drugorzędnych igrzysk, które odbyły się w Afrodyzji w I wieku n.e., wskazuje na status poszczególnych konkurencji: bieg na długim dystansie – 750 denarów; pentatlon – 500 denarów; wyścigi w zbrojach -500 denarów; sprint (na dystansie 1 stadiona) -1250 denarów; pankration – 3000 denarów; zapasy – 2000 denarów; wyścigi piesze – 100 denarów; boks – 200 denarów.

Standardowy dystans biegowy zwany stadionem wynosił około 212 metrów. Biegacze zawracali, okrążając słup ustawiony po przeciwnej do punktu startu stronie stadionu. Na pentatlon składało się pięć konkurencji: skok w dal, rzut dyskiem, rzut oszczepem, bieg i zapasy. Pankration był formą walki na pięści, której celem – podobnie jak w dzisiejszym dżudo – było zmuszenie przeciwnika do poddania się. Duże znaczenie miały także rzut pierścieniem i wyścigi rydwanów.

Antyczni rekordziści

Zwycięstwa w igrzyskach przynosiły wielką sławę atletom i ich rodzinnym miastom. Na czoło wybijała się Sparta. W okresie swojego Złotego Wieku Ateny zdobyły zaledwie 4 na ogólną liczbę 183 zwycięstw. Najwybitniejsze osiągnięcia sportowe mieli jednak mieszkańcy Elidy na Peloponezie – ojczyzny Korojbosa, pierwszego z odnotowanych w dokumentach zwycięzców igrzysk (776 rok p.n.e.), a także miejsca, w którym znajdowała się sama Olimpia.

Polecamy najnowszą książkę Normana Daviesa pt. Na krańce świata. Podróż historyka przez historię. Do kupienia w naszej oficjalnej księgarni.

Polecamy najnowszą książkę Normana Daviesa pt. Na krańce świata. Podróż historyka przez historię. Do kupienia w naszej oficjalnej księgarni.

Atletą wszech czasów okazał się Milon z Krotonu, który zwyciężał w zapasach w pięciu kolejnych olimpiadach, w latach 536-520 p.n.e. Po ostatnim zwycięstwie najpierw przeniósł na plecach wokół stadionu ofiarnego wołu, a następnie zasiadł, aby go spożyć. Igrzyska olimpijskie opiewa większość z zachowanych do naszych czasów ód Pindara:

Jeden rodzaj ludzki, jeden boski.
Jedni i drudzy mamy tchnienie od jednej matki.
Ale granica mocy całkiem nas rozdziela:
jedno jest niczym, a niebo jak spiż trwa wiecznie,
Siedziba nienaruszalna.
Zbliża nas wszelako coś do nieśmiertelnych:
Czy to rozumu wielkość, czy natura ciała,
chociaż nie wiemy, jaką drogą, dniem czy też nocą,
Los nam przeznaczył biec do mety.
(Pindar, Oda nemejska szósta Na zwycięstwo Alkimadasa z Ajginy w zapaśnictwie chłopców, w: Ody zwycięskie, tłum. M. Brożek, Kraków 1987)

Ostatnie igrzyska

Etos igrzysk przetrwał do czasów chrześcijaństwa. Święty Paweł z pewnością był kibicem – jeśli wręcz nie zawodnikiem. Pisał: „W dobrych zawodach wystąpiłem, bieg ukończyłem, wiarę ustrzegłem” (2Tm 4,7). W wyznaniu tym pobrzmiewa ton absolutnie grecki.

Ćwiczenia fizyczne w starożytnej Grecji

Ćwiczenia fizyczne w starożytnej Grecji

Ostatnie w starożytności igrzyska olimpijskie odbyły się w roku 389 lub 393. Ostatni znany victorludorum (z roku 385) był Ormianinem. Nie ma dowodów na to, że cesarz Teodozjusz I formalnie zakazał igrzysk. Ponieważ chrześcijańska opinia publiczna zwróciła się przeciwko wszelkim formom pogańskiego kultu, wydaje się bardziej prawdopodobne, że nie udało się ich przywrócić po podboju Grecji przez Wizygotów w 395 roku. Zastąpiły je igrzyska odbywane w azjatyckiej Antiochii do roku 530.

Nowe otwarcie

Olimpiady w Atenach wznowiono, organizując pierwsze nowożytne igrzyska w dniach 6-12 kwietnia 1896 roku, po przerwie trwającej ponad 1500 lat. Inicjatorem przedsięwzięcia i prezesem Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego był francuski sportsmen, baron Pierre de Coubertin (1863-1937).

Z wyjątkiem okresów wojen, przez cały XX wiek olimpiady odbywały się regularnie co cztery lata. W roku 1912 po raz pierwszy zezwolono na udział kobietom. Igrzyska zimowe odbyły się po raz pierwszy w Chamonix, w roku 1924. Jest rzeczą bardzo stosowną, że Luis Spyridon, który w roku 1896 zwyciężył w pierwszym biegu maratońskim w historii nowożytnych olimpiad, był właśnie Grekiem.

Źródło:

Powyższy tekst ukazał się pierwotnie w ramach monumentalnej pracy profesora Normana Daviesa: Europa. Rozprawa historyka z historią (w przekładzie Elżbiety Tabakowskiej, Znak 2010).

Tytuł, lead, ilustracje wraz z podpisami, wytłuszczenia oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany podstawowej obróbce redakcyjnej, w celu wprowadzenia częstszego podziału akapitów.

Polecamy najnowszą książkę Normana Daviesa:

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.