Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Socrealizm w Polsce. Kultura ręcznie sterowana

Fragment socrealistycznego plakatu z hasłem Damy ojczyźnie więcej chleba

Fragment socrealistycznego plakatu z hasłem Damy ojczyźnie więcej chleba

Stalinistom marzyła się sztuka kołchozowa. Tworzona na polecenie władz, ściśle reglamentowana i niezmiennie służąca celom propagandowym. Socrealizm w Polsce obowiązywał przez niemal dekadę. Ale skutki dało się odczuć nawet kilkadziesiąt lat później.

Nazwę realizm socjalistyczny (socrealizm) użyto po raz pierwszy w 1932 roku w prasie radzieckiej. Odnosiła się ona do wypracowanej w drugiej połowie lat 20., również w ZSRR, metody twórczej, polegającej na pełnym podporządkowaniu działalności artystycznej celom ideologii komunistycznej.

W 1934 roku na I Zjeździe Związku Pisarzy Radzieckich metoda ta podniesiona została w referacie Maksyma Gorkiego do rangi obowiązującej wytycznej radzieckiej polityki kulturalnej. Jej zwolennicy byli zdecydowanymi krytykami sztuki abstrakcyjnej, której zarzucali hermetyczność, przewagę formy nad treścią (formalizm) oraz oderwanie od realiów społecznych, sami zaś głosili postulat „sztuki zrozumiałej i zaangażowanej”, interpretującej w sposób przystępny, zgodnie z zasadami analizy klasowej, autentyczne problemy „mas pracujących”.

Walka ze sztuką burżuazyjną

Kierunek ten, usilnie lansowany przez działaczy Polskiej Partii Robotniczej oraz przez niektóre środowiska twórcze (skupione głównie wokół łódzkiego tygodnika „Kuźnica”), zdominował życie kulturalne w kraju w pierwszej połowie lat 50.

Niech żyje 1 maja. Plakat socrealistyczny

Niech żyje 1 maja. Plakat socrealistyczny

Przygotowania organizacyjne do „socrealistycznego” etapu w polityce kulturalnej podjęto wkrótce po „wygranych” przez Blok Demokratyczny wyborach parlamentarnych ze stycznia 1947 roku. W lutym tego roku utworzono Komisję Kulturalno-Oświatową, miesiąc później powstał Wydział Oświaty i Kultury Komitetu Centralnego PPR, a w listopadzie – Komitet Ministrów ds. Kultury przy Prezydium Rady Ministrów. Głównym zadaniem tych instytucji było przejęcie pełnej kontroli nad polskim życiem kulturalnym i walka z pozostałościami „sztuki burżuazyjnej”.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.