Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Władysław V Pogrobowiec (król Węgier 1440–1457 i Czech 1453–1457)

Portret Władysława Pogrobowca.

fot.domena publiczna Portret Władysława Pogrobowca.

Władysław V Pogrobowiec (Postumus, ur. 22 II 1440 w Komorn, zm. 23 XI 1457 w Pradze) – król węgierski w latach 1440–1457, czeski w latach 1453–1457, z dynastii habsburskiej. Pogrobowiec, syn Albrechta II Habsburga i Elżbiety Luksemburskiej, wnuk cesarza Zygmunta Luksemburskiego. Zaręczony z Magdaleną, córką króla francuskiego Karola VIII. Pochowany w katedrze Św. Wita w Pradze.

Po śmierci Albrechta II (1439) Węgrzy zaproponowali swą koronę Władysławowi III, królowi polskiemu. Plany te poparła ciężarna Elżbieta, wdowa po Albrechcie, gotowa oddać swą rękę młodemu Jagiellonowi. Gdy jednak powiła męskiego potomka, zmieniła zdanie i nakazała węgierskiemu poselstwu, przebywającemu już w Polsce, zerwanie rokowań.

Rozkazu tego nie posłuchano, powołując Władysława III na tron węgierski z zastrzeżeniem, że poślubi Elżbietę i zapewni jej synowi odzyskanie ojcowizny, wyłączając z tego Węgry, które mogły przypaść Pogrobowcowi tylko wówczas, gdyby król zmarł bezpotomnie. Elżbieta pozostała jednak niewzruszona, nakłoniła swą dwórkę Helenę Kottanerin, by wykradła koronę św. Stefana, i doprowadziła do koronowania syna 15 maja 1440 roku w Białogrodzie. Nie udało jej się jednak przeszkodzić Władysławowi III w koronacji, która odbyła się 17 lipca tego samego roku.

Nie uznając wymowy faktów dokonanych, króIowa rozpoczęła wojnę domową. Uzyskała poparcie cesarza Fryderyka III, miast zachodniowęgierskich, swego krewnego hrabiego Cyllei, bana Maczwy Władysława Garaia i husyckiego kondotiera Jana Giskry z Brandysu. Toczona ze zmiennym szczęściem wojna przyniosła ugodę w Györ (1442), zapośredniczoną przez kardynała Cesariniego, która uznawała władzę Władysława III, ale nie oznaczała rezygnacji Elżbiety z ubiegania się o koronę dla syna.

Po śmierci Elżbiety opiekunem Pogrobowca został Fryderyk III (zarządzający w imieniu Władysława także Austrią), z którym Władysław III wszedł w układy w obliczu przygotowywanej wyprawy tureckiej. Oznaczały one w praktyce rezygnację z możliwości całkowitego usunięcia wpływów habsburskich na Węgrzech. Po bitwie pod Warną i śmierci Władysława III (1444) władzę na Węgrzech jako namiestnik-gubernator objął Jan Hunyady, którego wpływy nie zmalały po dojściu Pogrobowca do pełnoletności, choć opozycja przeciw jego rządom stale wzrastała w siłę.

Podobną sytuację zastał Władysław Pogrobowiec także w Czechach po swej koronacji 28 października 1453 roku (już w 1444 sejm czeski uznał jego prawa do korony, opiekunem miał być Fryderyk III). Od 1448 roku rządził tutaj jako gubernator Jerzy z Podiebradów, którego pozycja była tak silna, że zdołał ją utrzymać aż do śmierci Pogrobowca.

Zagrożenie tureckie na jakiś czas zażegnało konflikty wewnętrzne na Węgrzech, a Hunyady odniósł w lipcu 1456 roku wspaniałe zwycięstwo nad Turkami pod Belgradem. Jednak po jego śmierci w sierpniu 1456 roku doszło do tragedii. Pod wpływem wrogiej gubernatorowi grupy możnych Władysław Pogrobowiec skazał na śmierć obu jego synów: Władysław Hunyady został stracony w 1457 roku, Maciej zaś przebywał w więzieniu królewskim. Postępowanie króla doprowadziło do buntu szlachty, Władysław musiał uchodzić do Pragi, uwożąc ze sobą Macieja Korwina, tam jednak niespodziewanie zmarł. O jego otrucie niesłusznie podejrzewano Jerzego z Podiebradów.

Literatura:

  • J. Dąbrowski, Władysław I Jagiellończyk na Węgrzech (1440–1444), Warszawa 1922.
  • R. Heck, Tabor a kandydatura jagiellońska w Czechach (1438–1444), Wrocław 1964.

Autor hasła:

Jarosław Nikodem – doktor habilitowany, historyk mediewista, związany z Instytutem Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Autor prac poświęconych m. in. późnośredniowiecznej historii Polski i Litwy. Współautor „Słownika władców Europy średniowiecznej” oraz „Słownika władców Europy nowożytnej i najnowszej”.

Źródło:

Powyższe hasło ukazało się pierwotnie w publikacji książkowej pt. Słownik władców Europy średniowiecznej (Wydawnictwo Poznańskie 2005) pod redakcją Józefa Dobosza, przygotowanej przez historyków związanych z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu i z Polską Akademią Nauk.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.