Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Henryk V Gruby (książę jaworski 1273–1278 i legnicki 1278–1296)

Pieczęć Henryka V Grubego.

fot.domena publiczna Pieczęć Henryka V Grubego.

Henryk V Gruby (ur. ok. 1245–1250, zm. 22 lutego 1296) – książę jaworski, legnicki i wrocławski, najstarszy syn Bolesława II Rogatki i Jadwigi anhalckiej.

Już za życia ojca został dopuszczony do współrządów. Uczestniczył w jego przedsięwzięciach dyplomatycznych i wojskowych (dowodził w bitwie pod Stolcem w 1277 roku, zwyciężając skierowaną przeciwko ojcu międzydzielnicową ekspedycję w obronie uwięzionego przez Rogatkę Henryka IV Prawego).

Miał własną pieczęć, wystawiał samodzielnie dokumenty. W 1274 roku miał już wydzieloną dzielnice ze stolicą w Jaworze. Po śmierci ojca (1278) objął dzielnicę legnicką, oddając Jawor bratu Bolkowi, a Lwówek – Bernardowi. Uwięziony przez Henryka Prawego, uznał się za jego wasala (1281), ale nie dotrzymał wymuszonych zobowiązań i pozostawał zawsze wrogi swemu imiennikowi z Wrocławia.

Po jego śmierci (1290) z inspiracji mieszczan wrocławskich (którzy nie chcieli pogodzić się z wyznaczonym następcą, księciem Henrykiem I głogowskim) został powołany na tron wrocławski. Doprowadziło to do wieloletniego konfliktu z księciem głogowskim (1290–1294). W 1293 roku Henryk został porwany z łaźni zamku wrocławskiego przez możnego Lutka (jego ojciec Pakosław został wcześniej stracony z rozkazu książęcego) i wydany Głogowczykowi. Przetrzymywany przez kilka miesięcy w przemyślnie zbudowanej skrzyni, zmuszony został do oddania mu znacznej części swych posiadłości i uznania zwierzchnictwa przeciwnika (1294). Bratu Bolkowi musiał wcześniej odstąpić południowe obszary księstwa wrocławskiego.

To najpotężniejsze do niedawna księstwo śląskie skurczyło się do wąskiego pasa ze Środą, Wrocławiem i Brzegiem. Wzrosła tym samym rola samego Wrocławia, tym bardziej że Henryk, zawdzięczając tron mieszczaństwu, odpłacał się mu licznymi przywilejami.

Ciężkie więzienie przyczyniło się do jego śmierci. Pochowany został w klasztorze Klarysek we Wrocławiu. Żonaty był z Elżbietą, córką księcia wielkopolskiego Bolesława Pobożnego (siostrą Jadwigi, wydanej za Władysława I Łokietka). Dziećmi z tego małżeństwa byli: Bolesław III Rozrzutny legnicki, Henryk VI wrocławski, Władysław legnicki, Jadwiga (wydana za margrabiego brandenburskiego Ottona), Eufemia (żona księcia karynckiego Ottona), Anna, Elżbieta i Helena (wszystkie trzy w zakonie klarysek, bardzo bliskim rodzinie książęcej). W tradycji śląskiej zapisał się jako władca sprawiedliwy i rycerski.

Autor hasła:

Autor hasła:

Tomasz Jurek – profesor doktor habilitowany, historyk mediewista związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk. Autor wielu publikacji, poświęconych m. in. średniowiecznej historii Śląska. Współautor „Słownika władców polskich”.

Źródło:

Źródło:

Powyższe hasło ukazało się pierwotnie w publikacji książkowej pt. Słownik władców polskich (Wydawnictwo Poznańskie 1999) pod redakcją Józefa Dobosza, przygotowanej przez historyków związanych z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu i z Polską Akademią Nauk.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.