Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Alfons X Mądry (król Kastylii i Leónu 1252–1284)

Alfons X i jego dwór.

fot.domena publiczna Alfons X i jego dwór.

Alfons X Mądry (ur. 23 XI 1221 w Toledo, zm. 4 IV 1284 w Sewilli) – król Kastylii i Leónu od 1252 roku. Syn Ferdynanda III Świętego, króla Kastylii i Leónu, oraz Beatrycze (Elżbiety), córki Filipa Szwabskiego, króla Niemiec. Ze związku małżeńskiego z Jolantą (ok. 1236–1301), córką Jakuba I Zdobywcy, króla Aragonii, miał dziesięcioro dzieci, m.in. wspomnianego Sancho IV (1258–1295), od 1284 roku króla Kastylii i Leónu. Pochowany w klasztorze cysterskim Las Huelgas pod Burgos.

Od wczesnej młodości brał udział z polecenia ojca, Ferdynanda III, w licznych wyprawach wojennych przeciw Maurom. W 1252 roku objął rządy w zjednoczonym królestwie Kastylii i Leónu. Jako bliski krewny Hohenstaufów pretendował do tronu niemieckiego i korony cesarskiej.

1 kwietnia 1257 roku na elekcji we Frankfurcie nad Menem został obwołany królem Niemiec. Wybór Alfonsa na władcę Niemiec skomplikował i zanarchizował sytuację polityczną w Rzeszy, ponieważ cześć elektorów wyniosła na tron niemiecki innego kandydata – Ryszarda z Kornwalii, brata króla angielskiego Henryka III. Alfons nie rozporządzał wystarczającymi siłami, aby interweniować zbrojnie w Niemczech i podjąć walkę o władzę. Nie przybył nigdy do Niemiec i ograniczył się do działań dyplomatycznych.

Ambicje cesarskie pochłaniały przez wiele lat jego uwagę i środki finansowe państwa kastylijskiego. Zabiegał o koronę cesarską w Rzymie jeszcze w 1275 roku, w dwa lata po wyniesieniu na tron Niemiec Rudolfa I Habsburga. Niefortunny przebieg miały wojny Alfonsa z Maurami. Po zdobyciu Kadyksu (1262) próbował bez skutku przenieść wojnę do północnej Afryki. Armia marokańska, przywołana przez zbuntowanego lennika kastylijskiego, emira Grenady Mohammeda II wtargnęła w odwecie do Kastylii, pokonała oddziały Alfonsa pod miastem Ecija (11 VIII 1275) i spustoszyła południowe kresy jego państwa. W latach 1277–1278 Marokańczycy dokonali nowych najazdów grabieżczych na południową Kastylię, a 21 lipca 1279 roku rozgromili flotę Alfonsa w bitwie morskiej pod Algericas.

Król doznał niepowodzeń również w polityce wewnętrznej. Próby nakładania podatków oraz zreformowania prawodawstwa napotkały opór możnych i miast. Po śmierci najstarszego syna Alfonsa, Ferdynanda de la Cerda (1275), Kastylia pogrążyła się w anarchii. Z inicjatywy części rycerstwa ogłoszono następcą tronu młodszego syna królewskiego, Sancho (z pominięciem potomstwa zmarłego Ferdynanda, infantów de la Cerda). Naruszenie zasad sukcesyjnych doprowadziło do wybuchu wojny domowej, która toczyła się z małymi przerwami od 1278 roku aż do śmierci króla.

Alfons, niefortunny jako polityk, położył wielkie zasługi dla rozwoju nauki i sztuki hiszpańskiej. Zgromadził na swym dworze w Toledo wybitnych uczonych chrześcijańskich, żydowskich i muzułmańskich. Przyczynił się do opracowania tablic astronomicznych (Tablas alfonsíes), historii Hiszpanii (Estoria de España) oraz (niedoprowadzonej do końca) historii powszechnej.

Na jego zlecenie przetłumaczono Biblię na język kastylijski i skompilowano encyklopedię astronomiczną, zwaną Libros del saber de astronomía. Był twórcą poematów, autorem czterystu dwudziestu siedmiu pieśni do Matki Boskiej, napisanych w dialekcie galicyjskim, do których zapewne skomponował również muzykę.

Autor hasła:

Andrzej Kamieński – doktor habilitowany, historyk specjalizujący się w historii nowożytnej, związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk. Autor wielu publikacji poświęconych m. in. dynastii Hohenzollernów. Współautor „Słownika władców Europ średniowiecznej”, „Słownika władców Europy nowożytnej i najnowszej” oraz „Słownika władców polskich”.

Źródło:

Powyższe hasło ukazało się pierwotnie w publikacji książkowej pt. Słownik władców Europy średniowiecznej (Wydawnictwo Poznańskie 2005) pod redakcją Józefa Dobosza, przygotowanej przez historyków związanych z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu i z Polską Akademią Nauk.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.