Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Zamiast gorącego lata, zima stulecia? Naukowcy wyjaśniają anomalie pogodowe w XVIII-wiecznej Europie

Zima na przełomie 1783 i 1784 roku była wyjątkowo mroźna. Za obniżenie temperatur odpowiadała trwająca od czerwca erupcja wulkanu Laki (il. poglądowa).

fot.Dirck Dalens III/domena publiczna Zima na przełomie 1783 i 1784 roku była wyjątkowo mroźna. Za obniżenie temperatur odpowiadała trwająca od czerwca erupcja wulkanu Laki (il. poglądowa).

Potężna erupcja islandzkiego wulkanu, do której doszło na przełomie 1783 i 1784 roku wcale nie spowodowała, jak dotąd zakładano, ekstremalnej fali upałów w Europie. Wręcz przeciwnie, przyniosła nad Stary Kontynent niezwykle mroźną zimę – co postulował już w XVIII wieku Benjamin Franklin!

Aktywność wulkanu Laki na Islandii rozpoczęła się w czerwcu 1783 roku i trwała przez osiem miesięcy. Była to największa erupcja na tej szerokości geograficznej w ciągu ostatniego milenium. Według profesora Alana Robocka z Wydziału Nauk o Środowisku na Uniwersytecie Rutgersa do górnych atmosfery przedostało się wówczas sześć razy więcej dwutlenku siarki niż podczas wybuchu Krakatau w 1883 roku (była to najgłośniejsza eksplozja w dziejach) czy Pinatubo na Filipinach w 1991 roku (który również spowodował ochłodzenie klimatu).

Erupcja na Islandii na przełomie 1783 i 1784 roku zbiegła się w czasie z występowaniem anomalii pogodowych. Nastąpiło wówczas wyjątkowo upalne lato (temperatury w lipcu sięgały średnio 5 stopni powyżej normy, co spowodowało klęskę nieurodzaju), po którym przyszła niezwykle mroźna zima (z temperaturami o około 5 stopni poniżej średniej).

Obydwa te zjawiska przypisywano aktywności wulkanicznej. Tezę o wpływie islandzkiej erupcji na zimową aurę przedstawił w dokumencie z 1784 roku ambasador USA we Francji Benjamin Franklin. Jego spekulacje na temat przyczyn fali mrozów są pierwszą publikacją w języku angielskim na temat potencjalnych konsekwencji wybuchów wulkanów dla klimatu.

Aby sprawdzić, czy Franklin oraz jemu współcześni badacze mieli rację, zespół naukowców z Uniwersytetu Rutgersa przeprowadził 80 symulacji za pomocą modelu klimatycznego opracowanego przez amerykańskie Narodowe Centrum Badań Atmosferycznych. Jak referuje Alan Robock:

Ku naszemu zaskoczeniu okazało się, że wyjątkowo ciepłe lato w 1783 roku nie miało nic wspólnego z erupcją – wynikało z naturalnej zmienności systemu klimatycznego. Co więcej, gdyby nie wybuch Laki, fala upałów byłaby jeszcze bardziej dotkliwa. Natomiast mroźna zima, która później nastąpiła była zgodna z oczekiwaniami.

Dotąd zakładano, że wybuch wulkanu Laki był odpowiedzialny za falę upałów latem 1783 roku, nowe badania wskazują jednak, że było inaczej.

fot.Juhász Péter/CC BY-SA 3.0 Dotąd zakładano, że wybuch wulkanu Laki był odpowiedzialny za falę upałów latem 1783 roku, nowe badania wskazują jednak, że było inaczej.

Z analiz badaczy wynika, iż upały w lipcu 1783 roku były spowodowane niezwykle wysokim ciśnieniem nad Europą Północną, które sprawiło, że zimne polarne powietrze omijało ten region. W konsekwencji zauważalnie zmniejszyła się ilość opadów, co z kolei przyniosło suszę i głód.

Erupcja wulkanu na Islandii bezpośrednio przyczyniła się natomiast do szeregu innych zjawisk, m.in. podwyższenia temperatury wody w Oceanie Spokojnym, a także powstania potężnej chmury siarkowej (tzw. „mgły Laki”), która ograniczyła widoczność i zanieczyściła powietrze w całej Europie. Stąd doniesienia o problemach z oddychaniem, atakach astmy, bólach głowy oraz utrzymującym się nieprzyjemnym zapachu siarkowodoru.

„Odkrycie przyczyn występujących w minionych stuleciach anomalii pogodowych jest ważne nie tylko z punktu widzenia historyków, ale także dla zrozumienia i przewidywania reakcji klimatu na aktywność wulkaniczną w przyszłości” – mówi Robock. Inna erupcja była odpowiedzialna za „najgorszy rok w historii Europy”. Więcej na ten temat przeczytacie TUTAJ.

Źródła informacji:

  1. Brian Zambri, Alan Robock, Michael J. Mills, Anja Schmidt, Modeling the 1783–1784 Laki Eruption in Iceland, Part II: Climate Impacts, „Journal of Geophysical Research: Atmospheres”, 2019.
  2. Iceland volcano eruption in 1783-84 did not spawn extreme heat wave, Science Daily (dostęp: 19.05.2019).

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.