Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Czy Polska kiedykolwiek sięgała „od morza do morza”?

Polska, Theatrum Orbis Terrarum, Abraham Ortelius w 1592 roku (fot. domena publiczna)

fot.domena publiczna Polska, Theatrum Orbis Terrarum, Abraham Ortelius w 1592 roku (fot. domena publiczna)

Już Jan Kochanowski chwalił Polskę, która „granice swoje rozciągnęła między morza dwoje”. Ale czy miał rację? Ile jest prawdy w określeniu „Polska od morza do morza”?

„Polska od morza do morza”. To topos literacki wyrażający potęgę Polski, mającej za panowania Jagiellonów rozciągać się od Morza Bałtyckiego na północnym zachodzie po Morze Czarne na południowym wschodzie. Przywoływany szczególnie często „ku pokrzepieniu serc” w czasach rozbiorów, z czasem w ustach przeciwników idei Polski „mocarstwowej” nabrał sarkastycznego wydźwięku.

Po raz pierwszy posłużył się nim Jan Kochanowski w dziele Satyr albo dziki mąż z 1564 roku, pisząc:

Pomnę ja przed laty,
że w Polsce żaden nie był w pieniądz bogaty
Kmieca to rzecz na on czas, patrzeć rolnej były
A Szlachta się rycerskim rzemiosłem bawiły
Tym ci Polska urosła, a granice swoje
Rozciągnęła szeroko między morza dwoje.

Polska od morza do… Mołdawii?

Dostęp do Bałtyku zjednoczona po rozbiciu dzielnicowym Polska uzyskała dopiero w wyniku kończącego wojnę trzynastoletnią z Krzyżakami pokoju toruńskiego w 1466 roku, utraciła zaś w rezultacie pierwszego rozbioru w 1772 roku. Nigdy natomiast granice państwa polskiego nie sięgały bezpośrednio drugiego z owych mórz, czyli Morza Czarnego.

Polska i Litwa za panowania Jagiełły (fot. Poznaniak, lic. CC BY-SA 3.0)

fot.Poznaniak, lic. CC BY-SA 3.0 Polska i Litwa za panowania Jagiełły (fot. Poznaniak, lic. CC BY-SA 3.0)

Do akwenu tego rozciągały się po 1397 roku granice połączonego z Polską w praktyce jedynie unią personalną Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz obszary hospodarstwa mołdawskiego, będącego lennem Polski w latach 1387–1485.

Władcy mołdawscy starali się prowadzić przez cały ten okres politykę lawirowania między ościennymi potęgami – Polską, Węgrami i Turcją, przez co zwierzchność królów polskich nad ich państwem była przez większą część tego okresu tylko nominalna. Granice mołdawskie sięgały do morza zresztą tylko do 1484 roku, wtedy bowiem Turcy osmańscy zajęli wybrzeże morskie z głównymi portami – Kilią w delcie Dunaju i Białogrodem u ujścia Dniestru.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.