Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Tamerlan (wielki wódz mongolski, emir 1370–1405)

Wizerunek Tamerlana (Timura Kulawego).

fot.Andrea Celesti/domena publiczna Wizerunek Tamerlana (Timura Kulawego).

Tamerlan, Timur Leng (Kulawy, ur. 1336, zm. 1405) – wielki wódz, twórca imperium, emir w latach 1370–1405. Syn beka Taragaja, pochodził z mongolskiego sturcyzowanego rodu Barkasów zamieszkującego Mawarannahr (na południe od Samarkandy).

W młodości trudnił się rozbojem. W 1362 roku wstąpił na służbę Timura Togługa, władcy Mogolistanu. Następnie wspólnie z Husejnem, władcą Kabulu i Balchu, podjął walkę o niezależność i zjednoczenie dawnego ułusu Czagataja. W starciach z Mongołami odniósł ciężkie rany, stracił władzę w jednej ręce i doznał kontuzji biodra (stąd jego przydomek). W 1363 roku doprowadził do wyboru w Samarkandzie Kabulszacha na chana Mawarannahru.

Utrzymywanie na tronie słabego władcy – Czyngisydy stało się metodą Timura na rządzenie krajem. W 1370 roku pobił Husejna i stał się jedynowładcą. Wykazane zdolności przywódcze dały mu ogromną popularność wśród środkowoazjatyckich koczowników. Pozwoliły przybrać tytuł emira (księcia) i przystąpić do podboju sąsiednich krajów.

W 1373 roku rozpoczął podbój Chorezmu, zakończony w 1388 roku po pokonaniu Tochtamysza i wyparciu Złotej Ordy z Azji Środkowej. W trzech wielkich kampaniach (1389, 1394, 1395) rozbił Złotą Ordę i oddał władzę nad ocalałymi ordyńcami Timurowi Kutługowi. W tym samym czasie prowadził podbój Iranu i Iraku oraz Gruzji i Azji Mniejszej. W walkach tych zasłynął niebywałym okrucieństwem. Ludność zdobytych miast mordowano, a Tamerlan kazał przed sobą układać piramidy z obciętych głów. Ambicja odbudowy imperium Czyngis-chana pchnęła go do podboju Indii (Pendżab i Delhi, 1398). W 1400 roku podjął wojnę z sułtanem Bajezidem I o przewodnictwo w świecie islamskim. Choroba i następnie śmierć przerwały przygotowania do wyprawy na Chiny.

Tamerlan rozwinął mongolski sposób walki, dzięki czemu możliwe było sprawne kierowanie niespotykanymi wcześniej ani potem masami kawalerii. Udowodniła to największa w dziejach bitwa kawaleryjska pod Ankarą (1402). Zajęty walkami w Azji, Tamerlan tylko sporadycznie interesował się Europą, docierając w pościgu za Tochtamyszem do Dniepru. Rozbicie przez niego Złotej Ordy zmieniło tok dziejów Europy Wschodniej. Centrum państwa Timura była Samarkanda, dzięki jego staraniom czołowy ośrodek nauki i kultury w Azji. Wzięci do niewoli rzemieślnicy i twórcy przyczynili się do rozwoju miasta, w którym budowali pałace, meczety, medresy (szkoły), mauzolea – budzące do dziś zachwyt wspaniałe zabytki architektury.

Po śmierci Timura jego imperium rozpadło się między jego synów, Szachrucha i Uług Bega, a następnie uległo rozdrobnieniu na dzielnice. Dynastia Timurydów w Azji Środkowej wygasła w 1507 roku. Jej daleki potomek, władca Fergany Babur (1483–1530), w 1526 roku podbił Indie, tworząc państwo Wielkiego Mogoła istniejące do 1858 roku.

Literatura: M. Małowist, Tamerlan i jego czasy, Warszawa 1985.

Autor hasła:

Krzysztof Pietkiewicz – profesor doktor habilitowany, historyk specjalizujący się w historii Europy Wschodniej, związany z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Autor wielu publikacji, poświęconych m. in. historii Litwy i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Współautor „Słownika władców Europ średniowiecznej” oraz „Słownika władców Europy nowożytnej i najnowszej”.

Źródło:

Powyższe hasło ukazało się pierwotnie w publikacji książkowej pt. Słownik władców Europy średniowiecznej (Wydawnictwo Poznańskie 2005) pod redakcją Józefa Dobosza, przygotowanej przez historyków związanych z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu i z Polską Akademią Nauk.

 

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.