Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Siemowit III Starszy (książę czerski i rawski 1345/53–1370, mazowiecki 1370–1381)

Pieczęć Siemowita III.

fot.domena publiczna Pieczęć Siemowita III.

Siemowit III Starszy (ur. przed 1313, zm. 16 VI 1381 w Płocku) – książę czerski, rawski, wiski i płocki, syn Trojdena l, księcia sochaczewskiego i czerskiego, oraz Marii, córki Jerzego I, księcia halicko-włodzimierskiego.

Od śmierci stryja Siemowita II w 1345 roku władał wspólnie z bratem Kazimierzem I ziemią czersko-warszawską, podczas gdy przeważająca część Mazowsza pozostawała pod rządami Bolesława III. Początkowo, podobnie jak ojciec Trojden I, złożył hołd królowi Czech Karolowi IV, jednakże wkrótce w obliczu zbliżenia polsko-czeskiego oraz zapisania przez Bolesława III swej dzielnicy Kazimierzowi III Wielkiemu zerwał wraz z bratem stosunki z Czechami.

Swoją lojalność wobec Korony wykazał podczas zatargów polsko-litewskich na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych XIV wieku. Stał wtedy wiernie po stronie króla Polski. Po śmierci Bolesława III w 1351 roku jego ziemie przeszły na własność Korony. Kazimierz Wielki nadał je wkrótce Siemowitowi i Kazimierzowi układem w Płocku jako lenno, zastrzegając, że w wypadku jego bezpotomnej śmierci przejdą one na własność książąt mazowieckich.

W 1353 roku bracia podzielili się Mazowszem. Siemowit otrzymał wtedy ziemię czerską i rawską. Dwa lata później zmarł Kazimierz i Siemowit po raz ostatni zjednoczył pod jednym berłem całe Mazowsze. Do formalnego przekazania mu tych ziem doszło w czasie spotkania z Kazimierzem Wielkim w Kaliszu. Król nadał wtedy Siemowitowi dzielnicę Kazimierza jako lenno Korony, oddając dodatkowo ziemię wiską.

W następnym roku Kazimierz Wielki uregulował sprawy Mazowsza z królem Czech – Karol IV zrzekł się pretensji do ziemi płockiej w zamian za ustępstwa polskie na Śląsku. Stosunki Siemowita z Kazimierzem Wielkim układały się poprawnie, czego przejawem było uczestnictwo w zjazdach w Krakowie w 1364 roku i w Łowiczu w 1369 roku. Po śmierci króla w 1370 roku wygasła zależność lenna od Korony i całe Mazowsze, zgodnie z umowami w Płocku i Kaliszu, stało się własnością Siemowita. Nowy król Polski Ludwik Węgierski respektował ten układ.

Również w kontaktach z innymi sąsiadami cechowała księcia mazowieckiego rozważna i spokojna polityka. W czasie jego panowania zacieśniły się, mimo kilkakrotnych najazdów, stosunki z Litwą, natomiast wobec Krzyżaków wykazywał daleko posuniętą rezerwę. Zapewne już w 1373 roku, a najpóźniej w 1374 roku, wydzielił dzielnice swoim synom, jednak ich rządy były tylko nominalne. Podział ten został formalnie potwierdzony w 1379 roku. Wtedy Janusz I otrzymał ziemię czerską, warszawską, liwską, zakroczymską i wyszogrodzką, a Siemowit IV ziemię płocką, gostynińską, sochaczewską, rawską i płońską. Trzeci syn Henryk został w 1391 roku biskupem płockim.

Siemowit był dwukrotnie żonaty. Pierwsza żona, Eufemia, córka Mikołaja II opawskiego, dała mu pięcioro dzieci, w tym Janusza I i Siemowita IV; z drugą żoną, córką Bolesława II ziębickiego (najprawdopodobniej o imieniu Ludmiłła), miał troje dzieci, w tym Henryka. Sprawa księżnej Ludmiłły zaciążyła na wizerunku Siemowita – została ona niesłusznie posądzona o cudzołóstwo i na rozkaz księcia uduszona. Siemowit III zwany Starym został pochowany w Płocku.

Rządy Siemowita charakteryzują się dbałością o gospodarkę. Książę zakładał miasta na prawie chełmińskim i średzkim, dbał o posiadłości Kościoła. Jego czołowym osiągnięciem było wydanie w 1377 roku statutów sochaczewskich. Jest to zbiór praw sądowych Mazowsza, wzorowany na statutach Kazimierza Wielkiego: znosił on stare prawo rodowe, ustalając nową organizację terytorialną księstwa. Był bardzo hojny dla klasztoru Cystersów w Sulejowie oraz klasztoru Norbertanek w Płocku, wspierał także kler parafialny. Pod koniec życia wdał się w ostry konflikt z arcybiskupem gnieźnieńskim Jarosławem Bogorią i biskupem poznańskim Janem Suchywilkiem o posiadłości w Łowickiem.

Autor hasła:

Maciej Michalski – doktor habilitowany, historyk mediewista, związany z Instytutem Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Autor prac poświęconych m. in. historii idei, historii kobiet oraz historii kształtowania się tożsamości narodowej Słowian w XIX wieku. Współautor „Słownika władców polskich”, „Słownika władców Europy średniowiecznej” oraz „Słownika władców Europy nowożytnej i najnowszej”.

Źródło:

Powyższe hasło ukazało się pierwotnie w publikacji książkowej pt. Słownik władców polskich (Wydawnictwo Poznańskie 1999) pod redakcją Józefa Dobosza, przygotowanej przez historyków związanych z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu i z Polską Akademią Nauk.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.