Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Karol V Mądry (król Francji 1364-1380)

Karol V Mądry (fot. domena publiczna)

fot.domena publiczna Karol V Mądry (fot. domena publiczna)

Karol V Mądry (ur. 21 I 1338 w Vincennes, zm. 16 IX 1380 w Beauté-sur-Marne) – Król Francji w latach 1364-1380 z dynastii Walezjuszy. Syn Jana II Dobrego i Bony Luksemburskiej. Żonaty z Joanną Burbońską, z którą miał synów – Karola VI i Ludwika, księcia Orleanu. Pochowany w opactwie Saint-Denis.

W 1349 r. otrzymał we władanie Delfinat (region w Burgundii) i jako pierwszy spośród francuskich następców tronu nosił tytuł delfina. W 1356 r. brał udział w bitwie pod Poitiers (wojna stuletnia), w której dostał się do niewoli angielskiej jego ojciec. Zostawszy regentem, Karol V uległ presji swych przeciwników politycznych i wydał (3 III 1357) „wielki ordonans”, w którym zobowiązał się podporządkować kontroli Stanów Generalnych. Zagrożony rewolucją komunalną pod wodzą Stefana Marcela, uciekł z Paryża w marcu 1358 r. Wkrótce wybuchło powstanie chłopów w Szampanii i Pikardii, zwane żakerią.

Bunt chłopski został stłumiony, a Karol Mądry doprowadził do obalenia władzy i do śmierci Stefana Marcela w Paryżu. Odrzucił roszczenia finansowe i terytorialne króla Anglii, zawarte w układzie londyńskim z marca 1359 r., co doprowadziło do odnowienia działań wojennych. Zmiana taktyki wojennej Francuzów przyniosła efekty, co skłoniło Edwarda III do złagodzenia warunków traktatu (okup za Jana Dobrego zmniejszono do 3 mln talarów), a Francja zrzekła się Akwitanii i niewielkich terytoriów północnych (pokój w Brétigny, 1360).

Po śmierci Jana II Dobrego (8 IV 1364) Karol V został królem Francji. W 1364 r. pokonał króla Nawarry Karola Złego i odebrał mu jego posiadłości w Normandii, oddając zarazem baronię Montpellier. W 1365 r. traktatem w Guerande zakończył wojnę domową w Bretanii, przyjmując hołd lenny Jana Montforta. By uwolnić kraj od łupiestw bezczynnych wojsk (tzw. wielkich kompanii), wysłał je na wojnę domową w Kastylii (1366-1369). W 1368 r. wznowił wojnę z Anglikami, ograniczając ich wpływy do Guyenne i Calais. W 1378 r. odebrał też Karolowi Złemu Montpellier i resztę posiadłości w Normandii. W 1378 r. doprowadził do schizmy w Kościele katolickim, popierając wybór na papieża Klemensa VII przeciw Urbanowi VI.

Karol V był świetnym administratorem i dyplomata. W jego otoczeniu przebywali nie tylko żołnierze (Du Guesclin), ale też uczeni (Mikołaj Oresme). Prowadził działalność budowlaną (m.in. rekonstrukcję Luwru). Otaczał opieką Żydów i hamował działalność inkwizycji w Langwedocji.

Źródło:

Powyższe hasło ukazało się pierwotnie w publikacji książkowej pt. Słownik władców Europy średniowiecznej (Wydawnictwo Poznańskie 2005) pod redakcją Józefa Dobosza, przygotowanej przez historyków związanych z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu i z Polską Akademią Nauk.

Autor hasła:

Dariusz Rychlewicz – historyk, współautor „Słownika władców Europy średniowiecznej” oraz „Słownika władców Europy nowożytnej i najnowszej”.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.