Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

3 maja. W 1791 roku uchwalono Ustawę Rządową, dzisiaj znaną jako konstytucja 3 maja

Najważniejsze rocznice

Konstytucja 3 maja została przyjęta w atmosferze przypominającej niemal zamach stanu.

fot.Jan Matejko/domena publiczna Konstytucja 3 maja została przyjęta w atmosferze przypominającej niemal zamach stanu.

3 maja 1791 roku Sejm Czteroletni uchwalił Ustawę Rządową, która wyznaczała nowe ramy ustrojowe Rzeczpospolitej Obojga Narodów i regulowała obowiązujące w niej prawo. Była to pierwsza w Europie i druga na świecie nowoczesna, spisana konstytucja.

Pierwsza polska ustawa zasadnicza nie została przyjęta w sposób całkowicie legalny. Poświąteczna sesja sejmu była zwołana dopiero na 5 maja. Ponieważ jednak informacja o trwających w tajemnicy pracach nad konstytucją wyciekła, autorzy projektu, w tym król Stanisław August Poniatowski, Stanisław Małachowski, Hugo Kołłątaj i Ignacy Potocki, wezwali do Warszawy zaufanych posłów i senatorów. Odbyła się burzliwa debata, a król ostatecznie zaprzysiągł konstytucję bez głosowania.

Ustawa Rządowa wprowadzała w Rzeczpospolitej monarchię dziedziczną – tron przyznano dynastii Wettynów – i ograniczyła najbardziej szkodliwe przejawy szlacheckiej demokracji, znosząc między innymi liberum veto. Ustanawiała rząd, który miał być odpowiedzialny przed parlamentem. Przyznała też znaczne prawa mieszkańcom miast królewskich. Ponadto projekt ustanawiał katolicyzm religią panującą.

Najwięcej kontrowersji wzbudził fakt, że konstytucja praktycznie… zniosła Wielkie Księstwo Litewskie, likwidując polsko-litewskie parytety w głównych urzędach. Tę niejasność naprawiono jednak pół roku po uchwaleniu ustawy, przywracając parytety w tak zwanym Zaręczeniu Obojga Narodów.

Konstytucja 3 maja obowiązywała zaledwie nieco ponad rok. Jej koniec wyznaczyło przystąpienie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego do konfederacji targowickiej w lipcu 1792 roku.

3 maja 1952 roku w Monachium rozpoczęto nadawanie do kraju audycji Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Pierwszym jej kierownikiem został Jan Nowak-Jeziorański. Wkrótce Rozgłośnia stała się dla wielu Polaków jednym z najważniejszych źródeł obiektywnej informacji o Polsce i świecie (notka autorstwa dr. hab. Zdzisława Zblewskiego).

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.