Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Giedymin (wielki książę litewski 1316-1341)

Giedymin (fot. domena publiczna)

fot.domena publiczna Giedymin (fot. domena publiczna)

Giedymin (litew. Gediminas) (ur. ok. 1275, zm. 1341) – wielki książę litewski od 1316 r. Miał siedmiu synów: Moniwida, Kiejstuta, Olgierda, Narymunta, Koriata i Lubarta, którym wyznaczył dzielnice, a na swego następcę desygnował Jawnutę (1341-1344), któremu oddał Wilno.

Objął władzę po śmierci brata, Witenesa. Twórca mocarstwowej potęgi Litwy, zdolny wódz i zręczny dyplomata, umiejętnie bronił Litwy przed naporem Krzyżaków z Prus i Inflant, dbał jednocześnie o dobre stosunki handlowe Litwy z Rygą i rozszerzał panowanie litewskie na Rusi. Podbite i uzależnione terytoria oddawał w ręce braci i krewnych. Połock oddał bratu Woinowi (1326-1338).

Ok. 1318 r. poprzez małżeństwo syna, Olgierda, opanował Witebsk. Podlegał mu też Mińsk, a przed 1340 r. zajął Pińsk z Turowem. Z kolei syn Lubart przez małżeństwo wszedł w posiadanie Wołynia. Na wschodzie ekspansja litewska, zapewne pokojowa, oparła się o granice ziemi smoleńskiej, zajęto część włości nad środkowym Dnieprem, a od 1331 r. Kijowem rządził brat Giedymina Fiodor – chociaż zapewne jako książę podporządkowany Złotej Ordzie.

Giedymin zabiegał o dobre stosunki z Polską. W 1325 r. zawarł sojusz z Władysławem Łokietkiem i wydał swoją córkę Annę (Aldonę) za Kazimierza Wielkiego. Rezultatem tego związku było m.in. oddanie władzy na Rusi Halickiej księciu mazowieckiemu Bolesławowi Trojdenowicowi, wnukowi księcia litewskiego Trojdena, którego żoną została córka Giedymina, Eufemia Maria. W tym okresie książę opanował też Podlasie. Kilkakrotnie nawiązywał kontakty z papiestwem, obiecując przyjęcie chrztu, choć były to raczej wybiegi, które miały na celu wstrzymanie agresji krzyżackiej. Po podboju wielkich obszarów Rusi wystarał się o utworzenie odrębnej prawosławnej metropolii litewskiej (Halicz – 1337, Kijów).

Źródło:

Powyższe hasło ukazało się pierwotnie w publikacji książkowej pt. Słownik władców Europy średniowiecznej (Wydawnictwo Poznańskie 2005) pod redakcją Józefa Dobosza, przygotowanej przez historyków związanych z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu i z Polską Akademią Nauk.

Autor hasła:

Krzysztof Pietkiewicz – profesor doktor habilitowany, historyk specjalizujący się w historii Europy Wschodniej, związany z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Autor wielu publikacji, poświęconych m. in. historii Litwy i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Współautor „Słownika władców Europ średniowiecznej” oraz „Słownika władców Europy nowożytnej i najnowszej”.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.